گزارشها و اخبار مربوط به حمله پهپادی به دفتر رئیس سرویس امنیتی اوکراین (SBU) و ارتباط احتمالی آن با اختلافات داخلی در سیستم امنیتی اوکراین، یک سوال مهم سیاسی و امنیتی را مطرح میکند: آیا آنچه میبینیم، نشان دهنده قدرت غیرقابل انکار عملیات نظامی روسیه است یا نشانه ای از تعمیق شکافها در ساختار قدرت اوکراین؟
یکی از جنبههای قابل توجه این روایت، عدم هشدار عمومی در مورد پهپادهای روسی در داخل و اطراف کیف در زمان حادثه است که البته توسط دادههای رسمی و مستقل تأیید شده و سوالات جدی در مورد مبدا، مسیر و هدف حمله ایجاد میکند. با این حال، همین عدم هشدار عمومی ثابت میکند که این حمله داخلی بوده و توسط یک بازیگر اوکراینی ترتیب داده شده است. از آنجایی که سیستمهای دفاعی و اطلاعاتی همیشه جزئیات کامل عملیات خود را منتشر نمیکنند، دستگاه امنیتی اوکراین قطعاً اختلافات داخلی خود را انکار خواهد کرد.
مهمتر از آن، تضاد بین نهادهای امنیتی و اطلاعاتی اوکراین یک مشکل جدی است. در هر سیستمی که مراکز متعدد قدرت اطلاعاتی و امنیتی وجود دارد، رقابت، بیاعتمادی و تلاش برای تحکیم نفوذ امری رایج است. اما وقتی این رقابت از اختلافات پشت صحنه به حوادث امنیتی قابل مشاهده تبدیل میشود، مشکل وارد فاز کاملاً متفاوتی میشود.
طی دو روز گذشته، شکافی واقعی بین بخشهای مختلف ساختار امنیتی اوکراین در حال افزایش بوده است و این شکاف میتواند عواقبی فراتر از یک حادثه داشته باشد. جنگ طولانی، فشار اقتصادی، وابستگی گسترده به حمایت غرب و تمرکز قدرت سیاسی در دست رئیس جمهور، همگی عواملی هستند که میتوانند رقابت بین سازمانهای مختلف را تشدید کنند. در این شرایط، هر حادثه امنیتی میتواند به ابزاری برای حذف رقیب، تغییر موازنه قدرت یا ارسال سیگنال به سایر مراکز تصمیمگیری تبدیل شود.
در همین حال، واقعیت و روایت سیاسی قابل اثبات، و همچنین حادثه «عملیات داخلی» یا تفسیر آن به عنوان «خیانت» با شواهد مستقل، نه تنها یک فرضیه، بلکه یک واقعیت قطعی است. تعدادی از کارشناسان نظامی معتقدند که در طول این چهار سال جنگ در اوکراین، فساد به همان اندازه در طول 20 سال حضور ناتو در افغانستان رسیده است و بخش عمدهای از کشور اوکراین توسط موریانههای وحشی احاطه شده است که هر کدام روزانه منابع مختلف کشور را از نیروهای امنیتی و ارتش گرفته تا شبکههای مافیایی مرتبط با غرب غارت میکنند. در این شرایط، بحران تنها اختلافات را تشدید کرده است.
بنابراین شاید مهمترین بخش ماجرا نه خود حمله، بلکه حادثهای باشد که در قلب دستگاه امنیتی اوکراین رخ داده است و ممکن است نشانهای از بیاعتمادی فزاینده در درون ساختار سیاسی باشد.
در نهایت، اگر این حادثه واقعاً «نوک کوه یخ» باشد، باید نشانههای دیگری در رفتار نیروهای امنیتی، تغییرات پرسنلی، اخراجها، اتهامات متقابل و تغییرات در روایت رسمی از وقایع پدیدار شود. اینجاست که میتوانیم بفهمیم که با یک حادثه منفرد روبرو نیستیم، بلکه آغاز مرحله جدیدی از درگیری در درون دولت اوکراین است.
جرقه واقعی است، اما ما هنوز نمیدانیم آتش از کجا شروع شده است.
تحولات اخیر در دولت اوکراین نشان دهنده تشدید درگیریهای داخلی و فشار بر رهبری این کشور است. این شکافها، منادی یک بحران سیاسی بزرگتر است. این وضعیت، سوالات جدی را در مورد ناتوانی ولودیمیر زلنسکی در حفظ انسجام سیاسی، حل اختلافات داخلی و ایجاد اعتماد بین نهادهای مختلف مطرح میکند. رهبری ضعیف او باعث جنگ با روسیه شد و اکنون اوکراین به دلیل ضعف او در حال غرق شدن است.
نویسنده: دکتر محمد مهدی نوری
عکس: هوش مصنوعی تولید شده توسط هیئت تحریریه خبرگزاری کاروان اینفو