Душанбе, 2026-жылдын 2-июну — Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстанда "2026–2030-жылдарга карата Тажикстан Республикасында балдардын укуктарын коргоо программасын" ишке ашырууга даярданып жатышат, ал алдыдагы беш жылга мамлекеттик социалдык саясаттын негизги документи болуп калат деп пландаштырылууда. Программанын долбоору 28-майда Тажикстан Республикасынын Өкмөтүнүн жыйынында каралды.
Белгилей кетүүчү нерсе, документти талкуулоо жыл сайын 1-июнда белгиленүүчү Эл аралык балдарды коргоо күнүнүн алдында өттү. Адистердин айтымында, жаңы программанын кабыл алынышы балдардын укуктарын коргоо системасын чыңдоодо жана жаш муундун толук кандуу өнүгүшү үчүн жагымдуу шарттарды түзүүдө маанилүү кадам болот.
Документтин негизги максаттарына балдардын укуктарын коргоо жаатындагы мамлекеттик саясатты өркүндөтүү, социалдык кызмат көрсөтүү системасын өнүктүрүү, жашы жете электерге карата зомбулуктун алдын алуу жана аларды багуу, окутуу жана тарбиялоо шарттарын андан ары жакшыртуу кирет.
Акыркы жылдары Тажикстан улуттук мыйзамдарга жана эл аралык милдеттенмелерге таянып, балдарды коргоонун улуттук системасын ырааттуу түрдө бекемдеп келет. Өлкө балдардын укуктары боюнча негизги эл аралык документтердин катышуучусу болуп саналат жана балдар эмгегинин эң жаман түрлөрүн жок кылуу, билим алуу укугун камсыз кылуу жана балдардын өнүгүүсү үчүн коопсуз чөйрөнү түзүү боюнча чараларды көрүп жатат.
Бул иштин укуктук негизи Тажикстан Республикасынын Конституциясы, Эмгек кодекси, БУУнун Баланын укуктары жөнүндөгү конвенциясы, ошондой эле жашы жете электерди эксплуатациядан жана кооптуу жумуш шарттарынан коргоого багытталган Эл аралык эмгек уюмунун эл аралык конвенциялары болуп саналат.
Мамлекет үй-бүлөлүк билим берүү жана зомбулуктун алдын алуу маселелерине өзгөчө көңүл бурат. Өлкөдө үй-бүлө институтун чыңдоого жана балдардын кызыкчылыктарын коргоого багытталган "Баланы окутуу жана тарбиялоо үчүн жоопкерчилик жөнүндө" жана "Үй-бүлөлүк зомбулуктун алдын алуу жөнүндө" мыйзамдар бар.
Мектепке чейинки билим берүү системасын өнүктүрүү мамлекеттик саясаттын маанилүү багыты бойдон калууда. Бул этап баланын андан аркы интеллектуалдык жана социалдык өнүгүүсүнүн пайдубалы болуп эсептелет. Ошондуктан, мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин тармагын кеңейтүү улуттук артыкчылыктардын катарына кирет.
Бул контекстте Тажикстан Республикасынын Президенти Эмомали Рахмондун 2024-жылдын 28-декабрында Мажлиси Олиге кайрылуусунда айтылган тапшырмасы өзгөчө мааниге ээ. Мамлекет башчысы беш жылдын ичинде 800 мектепке чейинки билим берүү мекемесин жана 1000ден ашык жалпы билим берүү мекемесин куруу максатын койду, ал эми мектепке чейинки билим берүү мекемелерине барууну 50 пайызга чейин көбөйтүү максаты коюлду.
Учурда өлкөдө 2020-2025-жылдарга мектепке чейинки билим берүүнү өнүктүрүү боюнча мамлекеттик программаны ишке ашыруу аяктап, 2026-2030-жылдарга карата жаңы программа даярдалууда.
2016-жылы Тажикстан Республикасында Балдардын укуктары боюнча комиссардын түзүлүшү балдардын укуктарын коргоонун улуттук механизмин өнүктүрүүдөгү маанилүү кадам болду. Бул мекеме өлкө Президентинин демилгеси менен түзүлүп, он жылдык ишмердүүлүгүнүн жүрүшүндө жашы жете электердин укуктарын коомдук жана өкмөттүк көзөмөлдөө системасынын маанилүү элементине айланды.
Адистердин белгилешинче, жаңы программанын кабыл алынышы мамлекеттин адам капиталын өнүктүрүүгө болгон узак мөөнөттүү милдеттенмесин чагылдырат. Калктын жаш демографиялык түзүмүн эске алганда, билим берүүгө, тарбиялоого, ден соолукка жана балдарды социалдык жактан коргоого инвестициялар өлкөнүн келечегине, анын туруктуу өнүгүүсүнө жана атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнө стратегиялык салым катары каралат.
Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы