Душанбе, 2026-жылдын 7-майы – Karavan Info маалымат агенттиги. 9-май адамзат тарыхында эң маанилүү жана эсте каларлык даталардын бири катары өзгөчө орунду ээлейт. Бул күн Улуу Ата Мекендик согуштун (1941–1945) аякташын жана тынчтыкты сүйгөн мамлекеттердин нацисттик Германияны жеңгенин эскерет. Тажикстанды кошо алганда, мурдагы Советтер Союзунун элдери үчүн бул дата жөн гана тарыхый окуя эмес, ошондой эле эрдиктин, жан аябастыктын, биримдиктин жана тынч жашоонун символу болуп саналат.

Улуу Ата Мекендик согуш ХХ кылымдын эң кайгылуу мезгилдеринин бири деп эсептелет, миллиондогон адамдардын өмүрүн алып, шаарларды жана айылдарды талкалап, элдердин тагдырын түп-тамырынан бери өзгөрткөн. Бул жеңишке Тажикстан эли да чоң салым кошкон.

1941-жылы 22-июнда нацисттик Германия согуш жарыялабай туруп Советтер Союзуна кол салган. Бул 1945-жылга чейин созулган катаал согуштун башталышын билдирген. Ошол учурда Тажикстанды кошо алганда, бардык советтик республикалар жалпы мобилизация абалына киргизилген.

Тажикстандан он миңдеген жаш жигиттер фронтко жөнөтүлгөн. Алар катуу салгылашууларда эрдик жана баатырдык көрсөтүшкөн. Көптөрү ордендер жана медалдар менен сыйланган, алардын ысымдары тарыхта түбөлүккө сакталып калган.

Ошол эле учурда аялдар, карылар жана өспүрүмдөр тылда талыкпай эмгектенип, фронтту тамак-аш, кийим-кече жана зарыл жабдуулар менен камсыз кылышкан. Тажикстан тылдагы эң маанилүү аймактардын бирине айланган.

Согуш учурунда миңдеген тажик жарандары согуш талаасында өзгөчө эрдик көрсөтүшкөн. Алардын ысымдары урпактары тарабынан сыймыктануу менен эскерилет.

Алар Москва, Сталинград, Курск салгылашуулары жана Европаны боштондукка чыгаруу сыяктуу маанилүү тарыхый салгылашууларга катышкан. Алардын көбү душмандын алдында чегинүүдөн баш тартып, өмүрүн берген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда Тажикстандагы аялдар маанилүү ролду ойношкон. Эркектер фронтко кетишсе, алар фермаларда, заводдордо жана колхоздордо иштөөнүн оор жумуштарын аткарышкан.

Алардын көбү фронтто медайым болуп кызмат кылып, жүздөгөн жоокерлердин өмүрүн сактап калышкан. Алардын берилгендиги улуттун жалпы жеңишинин маанилүү бөлүгүнө айланган.

Согуш учурунда тыл чечүүчү ролду ойногон. Тажикстандын ишканалары жана чарбалары толук кубаттуулукта иштеп, фронтту керектүү нерселердин баары менен камсыз кылган.

Калк дан, пахта, эт жана башка азыктарды өндүрүп, аларды фронтко жөнөткөн. Бул биримдик жеңиш согуш талаасында гана эмес, тылда да түзүлгөнүн көрсөттү.

1945-жылы 9-майда нацисттик Германия багынып бергенден кийин, бул күн Жеңиш күнү деп жарыяланган. Ошондон бери ал жыл сайын терең урматтоо менен белгиленип келет.

Бул күнү адамдар курман болгондордун элесин эскеришет, эстеликтерге гүл коюшат жана ардагерлер менен жолугушат. Бул тынчтык үчүн өмүрүн бергендерди эскерүү күнү.

Улуу Ата Мекендик согуштун ардагерлеринин элеси бүгүнкү муундар үчүн абдан маанилүү. Бул жөн гана тарых эмес, ошондой эле маанилүү жашоо сабагы.

Жаш муун тынчтык жана бейпилдик оңой менен келбегенин, алар миллиондогон өмүрлөрдүн кыйылышы менен төлөнгөнүн түшүнүшү керек.

9-май – бул тарыхый дата гана эмес, жаштар үчүн маанилүү тарбиялык сабак. Ал мекенчилдикке, эмгекчилдикке жана дүйнөнү сыйлоого чакырат.

Бул күн бизге тынчтыкты жана биримдикти сактоо ар бир адамдын милдети экенин эскертет. Коом тынч чөйрөдө гана өнүгө алат.

9-май Жеңиш күнү – баатырдыктын, жан аябастыктын жана элдер ортосундагы достуктун түбөлүктүү символу. Ал бизге тынчтык – бул сакталышы керек болгон баа жеткис байлык экенин эскертет.

Тажикстан эли бул жеңишке чоң салым кошту, ал эми анын уулдарынын эрдиктери тарыхта түбөлүккө калат.

Азыркы муун бул тажрыйбаны өз мекенинин тынчтыгын, биримдигин жана өнүгүшүн бекемдөө үчүн колдонушу керек.

Автор: "Дангара эл аралык институту" мамлекеттик мекемесинин кызматкери – ДБСТМ м.н. Раджабов Сунатулло Хайруллоевич