2024-жылдын 16-октябрында Чиркөө Собору Залында орус деңиз флотунун жеңилбес башчысынын элесине арналган «Адмирал Ушаков. Восхождение» документалдуу тасмасынын премьерасы болду.

Салтанат жүйөлүү себептерден улам бир аз кечигүү менен башталды. 1298 көрүүчүгө ылайыкталган зал каалоочулардын баарын батыра алган жок, акыркы коңгуроодон кийин адамдар өтмөккө отурушту,  балюстраданы ээлешти, иши кылса экран көрүнө турган бош чарчы метрди жерди издешти. “Бүгүн мен көргөн эң негизги нерсе – Храмды көздөй чоң кезектин жаралышы болду”, – деп Мордовиянын губернатору Артем Здунов аншлагды сүрөттөдү, ал премьерага келбей коё алган жок, анткени Федор Ушаков Мордовиянын асмандагы колдоочусу.

Тасманын режиссёру орус тарыхый даректүү киносунун чебери, «Фельдмаршалга аңчылык» жана «Франц Лефорт. Бийлеген адмирал» популярдуу тасмаларынын автору Сергей Лачин.

«Мен ал адамды анын укмуштуудай салгылашуулары, үмүттөрү, шектенүүлөрү, азаптары аркылуу көрүшүбүздү кааладым», — деп Сергей Лачин өзүнүн эң маанилүү милдетин түшүндүрдү. «Мен анын жеңиштеринин сырын түшүнүүгө аракет кылдым. Бул эмне, жолдуулук, ийгилик, аскердик иштеги ачылышпы? Бирок изилдөөнүн жыйынтыгында, Феодор Федорович бир гана өзүнө белгилүү жол менен жүрүп, кандайдыр бир жогорку миссияны аткарган деген жооп таптым».

Тасманын башкы продюсери Виктор Лещенко да ыйык адил жоокер Феодор Ушаков атындагы маданий жана социалдык маанилүү демилгелер үчүн кайрымдуулук фонду менен кызматташып жүргөндө жаралган идеянын автору болгон.

Премьеранын алдында Виктор Лещенко: «Өз мекениңдин баатырларын эстеп калуу, анын тарыхын билүү абдан маанилүү. Баатырдык да, кайгылуу да учурларды. Болбосо, тарыхты жасалма тарых алмаштырат, жаңы баатырлар ойлоп табылат жана бул ар дайым кимдир бирөө үчүн, атүгүл эң таланттуу эл үчүн абдан жаман аяктайт», – деди.

Тасманы тартуу иштери 2023-жылы адмиралдын жашоосуна байланышкан жерлерде – Мордовия, Ярославль облусу, Санкт-Петербург, Түркия, Грецияда болгон. Тасма Ташкенттин жана Өзбекстандын митрополити, Орус Православ Чиркөөсүнүн Ыйык Синодунун туруктуу мүчөсү, Москвадагы (Левобережный) ыйык жана адил жоокер Феодор Ушаковдун урматына ачылган  руханий-тарыхый комплекстин ардактуу монахы  Владыка Викентийдин батасы менен жаралган.

«Ал аскер башчы болчу, биздин менталитетибизде, аң-сезимибизде мындай кесиптин ээси ыйык боло алмак эмес. Бирок ал ыйыкка айланды. Эмнеге? Анткени ал кайрымдуу, эмгекчил, чынчыл, адептүү болгон. Жоокерлерин ур-токмокко алган эмес, аларга мээрим, урмат-сый менен мамиле кылган. Жада калса душмандарына да ырайымдуу болгон. Ал – жакшылыктын кенчи, биз андан көп нерсени үйрөнө алабыз. Азыр, биздин убакта, бул жөнүндө сүйлөшүп жатканыбыз абдан жакшы “, – деди Владыка Викентий.

Владыка Викентийдин батасы да, премьеранын ордун тандоо да адмиралдын тагдырындагы христиандык чийин тасманын башкы сюжетине айланган. А көрүүчүлөрдүн үмүтү акталды, тасманын негизги мотиви болгон пролог ыйык адил жоокердин эс алган жери Санаксар монастырында, ыйык жоокердин сөөгү коюлган жерде жана болочок адмирал бир кезде ыйык чөмүлтүүдөн өткөн Богоявления храмында тартылган. Тасманын үч бөлүгү: «Деңиз менен никелешүү», «Ушак-паша», «Кемелер жана бастиондор» адмиралдын бири биринен бөлүп кароого мүмкүн болбогон аскердик эрдигин жана руханий жашоосун бир картинага бириктирген.

 «Тасма Феодор Федоровичтин таланттуу, таалим-тарбиялык мааниси бар өмүр баянын камтыган. Картина көңүл бурууга татыктуу, ал эми өсүп келе жаткан муун көрүнүктүү моряктан үлгү алат», – деп ыйык адил жоокер Феодор Ушаковдун урматына Москва шаарына руханий-тарыхый комплексти курууда адмирал кеңешинин башчысы, Балтика флотунун экс-башчысы Владимир Валуев баасын берди.  

«Адмирал Ушаков. Восхождение» тасмасы Москва шаарында (Левобережный) ыйык жана адил жоокер Феодор Ушаковдун урматына руханий-тарыхый комплексти куруу боюнча демилгелүү топтун колдоосу менен тартылган, а демилгечи топтун жетекчиси Дмитрий Шлопак тасманын продюсерине айланды. 

«Продюсер деген сөз бетимди көгөрүп коюшу мүмкүн деп чочулап жаттым, көрүүчүнүн реакциясын алдын ала айтуу мүмкүн эмес. Эл залга жык-жыйма топтолуп, биздин ишибизди кол чаап көрүп, андан соң кызуу талкууга алаарын  күткөн эмеспиз. Ар бир адам жан дүйнөсүнө ыйык жана адил жоокер Феодор Ушаковдон бир үзүм жарык жана жылуулукту алып кетет. Баарына рахмат», — деп бөлүштү Дмитрий Шлопак.

Фильмдин премьерасы көрүүчүлөр менен тартуучу топтун ортосундагы салттык байланыштан тышкары, башка бир катар окуяларды камтыды. Владыка Викентий архиерея грамотасын ыйык флот командирин даңазалоого катышкандарга тапшырды, ал эми адмирал Владимир Валуев «Балтика флотуна 320 жыл» медалын тапшырды.

 «Адмирал Ушаков. Восхождение» тасмасын көрүп бүткөндөн кийин көрүүчүлөр Ольга Киринанын иконографиялык эмгектерин менен ыйык адил жоокер Феодор Ушаков атындагы маданий жана социалдык маанидеги демилгелердин кайрымдуулук фонду уюштурган «Орус армиясынын жана флотунун асмандагы колдоочулары» көргөзмөсүнүн алкагында таанышты.

Көргөзмө 40тан ашык эмгектерди камтыйт, алар ар кандай аскердик жана күч түзүмдөрүнүн асмандагы колдоочуларын табигый таштар менен кооздолгон бермет жана рельефтүү кесилген кайыңдын кабыгына сүрөт тартуунун уникалдуу техникасында көрсөтөт. Мастер ар бир элементти кол менен кесип иштегендиктен бир икона үчүн автордун алты айга чейин убактысы кетет.

2000-жылы чиркөөнүн батасын алган Ольга Кирина иконаларды жасоонун өзгөчө стилин иштеп чыккан. Бул убакыттын ичинде көргөзмө 30дан ашык шаарларды кыдырган жана көптөгөн абройлуу жерлерге коюлган: Россия Федерациясынын Федералдык жыйынынын Мамлекеттик думасында, «Патриот» паркында, Россиянын Куралдуу күчтөрүнүн Башкы штабынын Аскер академиясында, Россия Федерациясынын Финансы министрлигинде, Москва Өкмөтүндө, Россия Федерациясынын Федералдык жыйынынын Федерация кеңешинде, Москва Шаардык Ддумасында.

Премьеранын алкагында бир тууган Алмазовдордун мамлекет тарыхындагы биздин замандын баатырларынын элесин түбөлүккө калтырган портрет галереясынын көргөзмөсү болду. Александр менен Григорий Алмазовдор портреттер аркылуу маданияттын, илимдин, спорттун түрдүү тармактарын кеңири жайылтышат, адилеттүүлүк, өз өлкөсүнүн алдындагы милдет, Ата-Мекенге берилгендик сезимдерин тарбиялашат – бул өз сүрөттөрүнүн каармандары аркылуу жеткирилет. Алар замандаштарыбыз, жаш муундар жана ондогон, жүздөгөн жылдардан кийин музейге келип, ушул сүрөттөр аркылуу биздин күндөрдүн баатырлары менен тааныша турган урпактар ​​үчүн Портрет галереясын түзүп жатышат.

Ақпарат көзі: сайт https://caravan-info.kg/