Душанбе, 2026-жылдын 5-майы – Karavan Info маалымат агенттиги. 4-майда Душанбеде жыл сайын 3-майда белгиленүүчү Дүйнөлүк басма сөз эркиндиги күнүнө карата конференция өттү. Иш-чарага мамлекеттик органдардын, эл аралык уюмдардын, дипломатиялык корпустун өкүлдөрү, журналисттер жана медиа эксперттер катышты.
Конференциянын темасы "Тынч келечекти калыптандыруу: Адам укуктары, өнүгүү жана коопсуздук үчүн басма сөз эркиндигин илгерилетүү" бүтүндөй күн тартибинин негизги темасын аныктады. Ал кесипкөй журналистиканын стандарттарын гана эмес, ошондой эле кеңири коомдук суроону да козгоду: санариптештирүү, маалыматтын ашыкча жүктөлүшү жана ЖМК үчүн өсүп жаткан тобокелдиктердин шартында эркин, туруктуу жана жоопкерчиликтүү ЖМКлар коомдук диалогдун сапатына канчалык деңгээлде таасир эте алат.
Талкуу заманбап коомдогу көз карандысыз медианын ролуна, жасалма интеллекттин медиа чөйрөсүнө тийгизген таасирине, дезинформацияга каршы турууга жана журналисттердин коопсуздугуна арналды. Бул темалар бүгүнкү күндө өзгөчө актуалдуу: санариптик технологиялар журналистиканын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтет, бирок ошол эле учурда жаңы коркунучтарды жаратат — манипуляциялык контенттен тартып редакциялык кеңештерге жана жеке жазуучуларга кысым көрсөтүүгө чейин.
Конференциянын программасына ЕККУнун, Европа Биримдигинин, БУУнун жана дипломатиялык миссиялардын өкүлдөрүнүн баяндамалары, ошондой эле тематикалык сессиялар жана панелдик талкуулар кирди. Бул формат басма сөз эркиндиги барган сайын тар кесиптик маселе катары эмес, адам укуктары, туруктуу өнүгүү жана коомдук коопсуздукка байланыштуу эл аралык күн тартибинин бир бөлүгү катары каралып жатканын көрсөтүп турат.
Катышуучулар ЕККУ аймагындагы өлкөлөрдүн тажрыйбаларына, жасалма интеллекттин медиа ишиндеги ролуна, санариптик трансформацияга жана Тажикстандагы медиа чөйрөсүнүн өнүгүшүнө көңүл бурушту. Маалыматтык чөйрө мыйзамдар, редакциялык практика жана кесиптик көндүмдөр ыңгайлаша алгандан тезирээк өзгөрүп жаткан шартта, мындай талкуулар өзгөчө актуалдуу. Бүгүнкү күндө журналистика бир эле учурда аудиториянын ишенимин сактап, көз карандысыздыгын жана этикалык принциптерин жоготпостон, жаңы технологиялык куралдарды өздөштүрүшү керек.
Түштөн кийин тегерек стол талкуулары пландаштырылган, анда катышуучулар медиа ишинин практикалык аспектилерин: кесиптик этика, журналисттерди укуктук жактан коргоо, медиа сабаттуулугу, маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү жана санариптик көндүмдөрдү өнүктүрүү маселелерин талкуулашат. Дал ушул жерде эң практикалык чечимдер жаралат — кийинчерээк редакциялык иште, билим берүү программаларында жана тармак үчүн сунуштарды иштеп чыгууда колдонулушу мүмкүн болгон чечимдер.
Уюштуруучулар конференция сөз эркиндигин бекемдөөгө жана медиа тармагынын туруктуулугун жогорулатууга багытталган ачык диалог жана чечимдерди издөө үчүн аянтчага айланууну көздөй турганын белгилешет. Бул дүйнө жүзү боюнча журналистика бир эле учурда технологиялык, саясий жана экономикалык кыйынчылыктарга туш болуп жаткан учурда өзгөчө маанилүү.
Дүйнөлүк басма сөз эркиндиги күнү жыл сайын 3-майда белгиленет. Ал 1993-жылы ЮНЕСКОнун демилгеси менен БУУнун Башкы Ассамблеясы тарабынан белгиленген жана көз карандысыз жана плюралисттик журналистиканын принциптерин бекемдеген 1991-жылдагы Виндхук декларациясы менен байланыштуу. Бул күндүн өзү сөз эркиндиги, журналисттерди коргоо жана көз карандысыз маалымат каражаттарын колдоо ачык коомдун ажырагыс бөлүктөрү бойдон кала берерин эске салат.
Сүрөт: “Караван Инфо” маалымат агенттиги