Душанбе, 2026-жылдын 6-октябры – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан Республикасынын Президенти, Улуттун лидери Эмомали Рахмон өлкө элин жана чет өлкөлөрдөгү мекендештерди жыл сайын 5-октябрда белгиленүүчү Мамлекеттик тил күнү менен куттуктады. Мамлекет башчысы өз сөзүндө тажик тилин өнүктүрүүнү жана сактоону улуттук иденттүүлүктү, маданий мурасты жана мамлекеттик эгемендүүлүктү чыңдоонун негизги компоненти катары белгиледи.

Президенттин айтымында, тажик-перс тили көп кылымдык тарыхтын жана цивилизациянын баа жеткис кенчин билдирет. Кылымдар бою ал элдин руханий жана маданий баалуулуктарын сактоонун маанилүү куралы болуп келген жана бүгүнкү күндө анын улуттук тил катары статусу тажик коомунда бириктирүүчү фактор катары каралууда.

Эмомали Рахмон мамлекеттик көз карандысыздык жылдарында тажик тили олуттуу институционалдык жана мазмундук өнүгүүгө дуушар болгонун белгиледи. Бул жааттагы мамлекеттик саясат анын статусун бекемдөөгө гана эмес, ошондой эле тилдин коомдук, билим берүү, илимий жана маданий жашоодо практикалык колдонулушун кеңейтүүгө багытталган.

Негизги чаралардын катарында мамлекет башчысы Тажикстан Республикасынын "Мамлекеттик тил жөнүндө" Мыйзамынын жана "2020–2030-жылдарга карата мамлекеттик тилди өнүктүрүү программасынын" кабыл алынышын белгиледи. Тил жана терминология комитетин жана Жогорку аттестациялык комиссияны түзүү сыяктуу адистештирилген институционалдык алкакты түзүү да маанилүү багыт болду.

Кайрылууда маданий жана билим берүү иштерине өзгөчө басым жасалган. 50 томдук "Ахтарони адаб" (Адабият жылдыздары) сериясын, түшүндүрмө сөздүктөрдү жана башка илимий жана адабий чыгармаларды басып чыгаруу долбоорлору ишке ашырылууда. Мамлекеттин улуттук иденттүүлүктү бекемдөө саясатынын алкагында Абулкасым Фирдавсинин "Шахнаме" жана Бобожон Гафуровдун "Тажиктер" чыгармаларынын нускалары үй-бүлөлөргө таратылды. Эне тилине, адабиятына жана улуттук маданиятка болгон кызыгууну арттыруу максатында улуттук сынактар өткөрүлүп жатат.

Президент илимдин, технологиянын, интернеттин жана жасалма интеллекттин тез өнүгүшүнөн улам келип чыккан кыйынчылыктарга өзгөчө басым жасады. Мындай шарттарда, деп баса белгиледи ал, мамлекеттик тил топтолгон маданий мурасты сактап гана тим болбостон, билимдин жаңы багыттарын да активдүү түрдө изилдеши керек.

Буга, атап айтканда, заманбап терминологияны өнүктүрүү, илимий-техникалык коммуникацияда тажик тилинин кеңейиши жана Интернетте жана санариптик системаларда толук кандуу тилдик чөйрөнү калыптандыруу кирет.

«Тилдик таасирдин күчөшүнүн шартында адистер тажик тилинин жергиликтүү сөздүгүнө таянуу менен терминология системасын андан ары байытышы керек», – деп белгиледи Эмомали Рахмон.

Ошондой эле, президент интернет мейкиндигинде тажик адабий тилинин нормаларын сактоо жана улуттук баалуулуктарды эске алуу менен илимий жана өндүрүштүк инновацияларды ишке ашыруу зарылдыгын баса белгиледи.

Ошентип, мамлекет башчысынын кайрылуусунда айтылгандай, заманбап тил саясаты адабий нормаларды сактоодон тышкары дагы көптү камтыйт. Анын негизги максаты – тажик тилинин илим жана билим берүүдөн баштап маалыматтык технологияларга жана жасалма интеллектке чейинки жаңы тармактарда толук кандуу иштөө мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу.

Кайрылууда жаш муундун билим алуусу өзгөчө орунда турат. Мамлекет башчысы эне адабий тилди терең жана компетенттүү билүү андан ары билим алуунун жана чет тилдерди ийгиликтүү өздөштүрүүнүн негизи болушу керектигин белгиледи.

Бул контекстте тажик тилин билүү жөн гана баарлашуу каражаты катары эмес, жаштардын ой жүгүртүүсүн, патриоттук аң-сезимин жана улуттук иденттүүлүгүн калыптандыруунун фактору катары да каралат.

Президент тарабынан белгиленген ыкма эки ыкманын айкалышын камтыйт: эне тилинин позициясын бекемдөө жана ошол эле учурда жаш муундун тилдик көндүмдөрүн кеңейтүү. Глобалдашуу жана эл аралык байланыштын тездешинин фонунда бул айкалыш маданий өзгөчөлүктү сактоонун шарттарынын бирине айланып, ошол эле учурда өлкөнү заманбап илимий, билим берүү жана технологиялык мейкиндиктерге активдүү тартууда.

Куттуктоосунун аягында Эмомали Рахмон ар бир үй-бүлөгө тынчтык, бакубатчылык жана гүлдөп-өнүгүүнү каалап, тажик тилинин түбөлүк өмүр сүрүшүн, тынымсыз өнүгүшүн жана дүйнөлүк маданий жана маалымат мейкиндигинде татыктуу орун ээлешин каалады.

Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы