Улуу казак акыны Абай Кунанбайулунун туулган күнүнө карата Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университетинде "Абай – дүйнөлүк ойчул" деген темада эл аралык илимий-практикалык жолугушуу өттү.

Илимий жыйын улуу акындын руханий мурасын ар тараптуу изилдөө, Абайдын окууларынын дүйнөлүк цивилизациядагы ордун аныктоо жана анын чыгармачылыгын заманбап илимий-билим берүү мейкиндигинде жайылтуу максатында уюштурулду.

Иш-чараны КазМУнун Абай атындагы изилдөө институту жана Фараби китепканасы уюштурду.

Эл аралык жолугушууга КазМУнун башкармалыгынын мүчөсү жана илимий жана инновациялык иш-аракеттер боюнча проректору Маргулан Ибраимов; Абай изилдөө институтунун директору Жангара Дадебаев; филология илимдеринин доктору жана профессор Кансейит Абдезулы; Туран-Иран изилдөө борборунун директору Ислам Жеменей; абай таануучулар, ошондой эле Азербайжан, Иран жана башка өлкөлөрдөн келген окумуштуулар жана изилдөөчүлөр катышты.

Жолугушууну ачып жатып, проректор Маргулан Ибраимов Абайдын мурасын изилдөөнүн университет илиминин өнүгүшү үчүн өзгөчө маанисин белгиледи. "Абай институтунда алынган бардык илимий жыйынтыктар жана интеллектуалдык продуктылар биздин университет үчүн гана эмес, жалпысынан гуманитардык илимдер үчүн сыймыктануу булагы болуп саналат. Абайдын адеп-ахлак, билим берүү, илим, эмгек жана руханий өнүгүү жөнүндөгү ой жүгүртүүлөрү бүгүнкү күндө да актуалдуу бойдон калууда. Жасалма интеллекттин жана санариптик технологиялардын тез өнүгүшү доорунда биз Абайдын окууларын жана чыгармачыл мурасын билим берүү жана илим тармагында эң натыйжалуу колдонууга болот деп эсептейбиз. Заманбап технологияларды колдонуу менен бул улуу ойчулдун чыгармаларын изилдөө, системалаштыруу, санариптештирүү жана кеңири жайылтуу улуттук илимий коомчулук үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачкан маанилүү багыттар болуп саналат", – деди проректор.

Окумуштуунун айтымында, Абайдын билим берүү концепциясы адамдын таанып-билүү ишмердүүлүгүн белгилүү бир системага жана ырааттуулукка курат. Бул системаны заманбап билим берүү процессине киргизүү улуу ойчулдун педагогикалык жана философиялык мурасын интеграциялоонун маанилүү механизми болуп саналат.

«Абайдын билим берүү концепциясына негизделген таанып билүү ишмердүүлүгүнүн иерархиялык системасын сактоо жана билим берүү жана окуу процессине киргизүү чоң социалдык мааниге ээ. Биз Абайдын бул иерархиялык системасын «Абай таксономиясы» деп атайбыз. Талап, кабылдоо, билим, түшүнүү, жаттоо жана андан кийин колдонуу сыяктуу таанып билүү аракеттери бири-бири менен байланышкан жана билим алуунун бир бүтүн системасын түзөт», – деп белгиледи профессор.

Эл аралык жолугушууда орусиялык жана эл аралык окумуштуулар Абайдын чыгармачылыгына арналган заманбап илимий концепцияларды сунуштап, абай таануудагы заманбап тенденциялар боюнча пикир алмашышты.

Абайдын жалпы адамзаттык ой жүгүртүүнүн өнүгүшүнө кошкон салымына, анын чыгармаларында чагылдырылган жалпы адамзаттык баалуулуктарга, Чыгыш жана Батыш цивилизацияларынын үзгүлтүксүздүгүнө жана улуу акындын мурасынын дүйнөлүк илимий коомчулуктагы ордуна өзгөчө көңүл бурулду.

Булак: Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университетинин басма сөз кызматы