Душанбе, 2026-жылдын 22-августу — Karavan Info маалымат агенттиги. Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы (БУУӨП) Тажикстан үчүн 2027–2030-жылдарга карата 84,07 миллион долларлык болжолдуу бюджет менен жаңы өлкө программасын даярдады.

Документ Нью-Йоркто өткөн БУУӨП, БУУнун Калк фонду жана БУУнун калкты коргоо боюнча программасынын аткаруучу кеңештеринин жыйынында сунушталды. Жалпы сумманын 7,61 миллион доллары уюмдун туруктуу ресурстарынан, ал эми 76,46 миллион доллары эл аралык булактардан чогултулат деп пландаштырылууда.

Каржылоо түзүмү өлкөнүн негизги өнүгүү көйгөйлөрүн чагылдырат. Эң чоң компонент – климат жана экология (35,84 миллион доллар). Тажикстандын мөңгүлөрү акыркы кылымда көлөмүнүн 30% га чейин жоготконун жана климаттык тобокелдиктер өлкөнүн ИДПсын 2050-жылга чейин 5-6% га төмөндөтүшү мүмкүн экенин эске алганда, БУУӨП корголгон жана туруктуу экосистемалардын аянтын 686 гектардан 159 000 гектарга чейин, ал эми адаптация долбоорлору менен камтылган калктын санын 7700дөн 46 000 адамга чейин көбөйтүүнү пландаштырууда.

"Экономика, жумуш менен камсыз кылуу жана көндүмдөр" блогу (29,14 миллион доллар) экономиканы диверсификациялоого жана ИДПнын болжол менен 45% түзгөн мигранттардын акча которууларына көз карандылыкты азайтууга багытталган. Планга чакан жана орто бизнести, айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнү жана туризмди колдоо, жаштар үчүн кесиптик окутууну кеңейтүү (2030-жылга чейин 35% камтууга чейин) жана жалпы жумуштуулук деңгээлин 43,9%дан 47,4%га чейин жогорулатуу кирет.

Мамлекеттик башкаруу, жасалма интеллект жана адам укуктары блогу (19,09 миллион доллар) мамлекеттик кызматтарды санариптештирүүгө, коррупциялык тобокелдиктерди азайтууга жана жасалма интеллект технологияларын ишке ашырууга өзгөчө басым жасайт. Максат – Тажикстандын жасалма интеллектке даярдык индексиндеги позициясын 130-орундан 120-орунга көтөрүү жана жарандардын мамлекеттик кызматтарга канааттануусун 90%га чейин жогорулатуу.

Жакырчылыктын деңгээли 2010-жылы 56%дан 2024-жылы болжол менен 20%га чейин төмөндөгөнүнө карабастан, социалдык-экономикалык тобокелдиктердин көпчүлүгү Хатлон облусунда, республикалык баш ийген райондордо жана кедейлердин 86% жашаган Тоолуу-Бадахшан автономиялуу облусунда топтолгон. Тажикстан Республикасынын Экономикалык өнүктүрүү министрлиги тарабынан көзөмөлдөнгөн программаны ишке ашыруу жогорку кошумча наркка ээ туруктуу экономиканы түзүүнүн негизги куралына айланат.

Аналитикалык көз караштан алганда, БУУӨПтүн жаңы программасы Тажикстандын өз ара байланышкан өнүгүү көйгөйлөрүнө комплекстүү жооп болуп саналат.

Климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо чараларын, экономиканы диверсификациялоону жана мамлекеттик башкарууну санариптештирүүнү айкалыштыруу тышкы көз карандылыкты азайтуу жана ички туруктуулукту чыңдоо үчүн негиз түзөт. Ийгиликтүү ишке ашыруу максаттуу көрсөткүчтөргө гана жетпестен, жарандардын жашоо сапатына жана жаратылыш ресурстарын сактоого багытталган узак мөөнөттүү өсүштүн пайдубалын да түзөт.

Сүрөт: Тажикстандагы Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү программасы