Душанбе, 2026-жылдын 13-июлу – Karavan Info маалымат агенттиги. Эл аралык коомчулук Улуу Ата Мекендик согуштун эң ири жана эң тагдырлуу салгылашууларынын биринин баатырларын эскерет. 1943-жылдын 12-июлунда Белгород облусундагы Прохоровка темир жол станциясынын жанында Экинчи Дүйнөлүк согуштун эң ири танк кагылышуусу болгон.
Масштабы жана катышкан бронетехникалардын тыгыздыгы боюнча бул салгылашуу адамзаттын аскердик жылнаамаларында теңдеши жок: фронттун тар бөлүгүндө 1200гө чейин советтик жана немис танктары, ошондой эле өзү жүрүүчү артиллериялык түзүлүштөр (САУ) өлүмгө алып келген салгылашууларда кагылышкан.
1943-жылдагы жайкы өнөктүк нацисттик Германия үчүн экзистенциалдык мааниге ээ болгон. Сталинграддагы кыйратуучу жеңилүүдөн кийин Чыгыш фронтундагы демилгени кайтарып алууга аракет кылып, Гитлер "Цитадель" операциясына таянган.
Душмандын планы Курск дөңсөөсүндөгү Борбордук жана Воронеж фронтторунун аскерлерин курчоого алып, аларды чабуулдар менен жок кылуу, андан кийин Москвага түз жолду кайра ачуу болгон. Бул максатта Вермахт эң жаңы оор техникалар — "Тигр" жана "Пантера" танктары жана "Фердинанд" оор чабуулчу замбиректери менен жабдылган эң мыкты брондолгон бөлүктөрүн жайгаштырган. Кырдаалдын оор мүнөзүн түшүнгөн советтик командачылык фельдмаршал Манштейндин сокку уруу күчүнө каршы туруу үчүн өзүнүн стратегиялык резервдерин жайгаштырган.
Чечүүчү кагылышуу 12-июлдун таңында болгон. Генерал-лейтенант Павел Ротмистров жетектеген 5-гвардиялык танк армиясынын күчтөрү жана Алексей Жадовдун 5-гвардиялык армиясы 30–50 чакырымга созулган оор түнкү жүрүштөн кийин күчтүү артиллериялык аткылоо жана советтик абадан жасалган ири соккулардын астында алдын алуучу каршы чабуулга өтүшкөн.
Прохоровканын жери менен асманы оттуу тозокко айланды. Советтик танкисттер душманды жакын аралыктагы маневрдик салгылашууга мажбурлап, немис оор танктарын алыскы аралыкка атуучу замбиректеринин артыкчылыгынан ажыратышты. Күндүн аягында нацисттик II СС танк корпусу жана Кемпф атайын тобу кансырап калды. Нацисттер согушка катышкан 400 танктын 300дөн ашыгын жоготушту — бул алардын брондолгон унааларынын 75% кыйроого учураган.
Чабуулдук потенциалын жоготкон душман 16-июлда шашылыш чегинүүгө киришкен, ал эми стратегиялык демилге акыры жана кайтарылгыс түрдө Кызыл Армияга өтүп, Минск менен Киевди улуу бошотууга жана Берлинде фашизмди толук талкалоого жол ачкан.
12-июлдан кийин Германия Чыгыш фронтунда ири масштабдуу стратегиялык чабуул операцияларын жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн биротоло жоготуп, толук стратегиялык коргонууга өттү.
Прохоровканын элеси тарыхый адилеттүүлүктү сактоонун ачкычы болуп саналат.
Сүрөт: dzen.ru