Душанбе, 2026-жылдын 10-июлу — Karavan Info маалымат агенттиги. 9-июлда Согди облусунун шаарлары жана райондору боюнча жумушчу сапарынын алкагында Тажикстан Республикасынын Президенти жана Улуттун Лидери Эмомали Рахмон Бобожон Гафуров районундагы металлургиялык заводдун курулушун текшерди.
Бул долбоорду ишке ашыруу өлкөнүн өнөр жай тармагын чыңдоо, чийки затты жергиликтүү кайра иштетүүнү кеңейтүү жана импорттолгон металл продукцияларына көз карандылыкты азайтуу боюнча маанилүү кадамдардын бири катары каралууда.
Заводдун курулушу эки этапта жүргүзүлүүдө. Биринчи этап 2025-жылдын 1-апрелинде башталып, темир рудасынын концентратын жана гранулдарын өндүрүүнү камтыйт. Курулуштун аяктоосу 2027-жылдын сентябрына пландаштырылган. 2029-жылы аяктоо пландаштырылган экинчи этапта 90 пайыз темир (Fe) курамы бар темир брикеттери, ошондой эле гүлдөр жана арматуралар чыгарыла баштайт.
Объект Шохкадам темир кенинин ордунда курулуп жатат. Австралиялык компания тарабынан жүргүзүлгөн кошумча геологиялык чалгындоо иштеринин алкагында кендин үч бөлүгүндө — Борбордук, Чыгыш жана Батыш бөлүктөрүндө изилдөөлөр жүргүзүлдү. Шохкадамдын тастыкталган запасы учурда 59 миллион тонна деп бааланат.
Тоо-кен казып алуу жана кайра иштетүү планына ылайык, биринчи жылдагы кыртыш ачуу көлөмү 12 миллион тоннаны түзөт, анын ичинен 2,5 миллион тоннасы руда казып алууга жумшалат. Бул көлөмдө 63–68 пайыз темир курамы бар 1,1 миллион тонна темир рудасынын концентратын өндүрүү пландаштырылууда. Кийинчерээк ошол эле көлөмдөгү концентрат гранулдарды өндүрүү үчүн кошумча кайра иштетүүгө жөнөтүлөт.
Экинчи этап гранулдарды кайра иштетүүнү жана курамында 90 пайыз темир (Fe) болгон 850 000 тонна темир брикеттерин өндүрүүнү камтыйт. Акыркы этапта бул брикеттерди эритүү жүргүзүлөт, бул жылына 300 000 тоннага чейин гүл жана арматура өндүрүүгө мүмкүндүк берет.
Долбоордун өзүнчө багыты энергетикалык базаны түзүү болот. Кен үчүн 90 МВт кубаттуулуктагы электр менен камсыздоо борборун куруу жана ишке киргизүү пландаштырылууда, бул келечектеги өндүрүш комплексинин туруктуу иштешин камсыз кылат.
Бийлик завод бардык экологиялык талаптарга жана эрежелерге ылайык курулуп, ишке киргизилерин баса белгилейт. Колдонулган технологиялар айлана-чөйрөгө терс таасирин тийгизбейт, ал эми колдонулган жабдуулар, курулуш техникасы жана материалдар эл аралык стандарттарга жооп берет.
Ишкананын үзгүлтүксүз иштешин камсыз кылуу үчүн зарыл болгон инфраструктура курула баштады. Электр көмөкчордону бар 14,3 чакырым узундуктагы 220 кВ жогорку чыңалуудагы электр линиясы, ошондой эле төрт насостук станциясы бар 17,5 чакырым узундуктагы суу түтүгү орнотулду. Ошол эле учурда Сайхун айылынан Шохкадам кенине чейинки 20 чакырым негизги жолду куруу жана кеңейтүү иштери жүрүп жатат. Учурда жолду кеңейтүү боюнча тоо-кен иштери уланууда.
Компаниянын аймагында административдик имарат курулган. Жумушчулар жана курулуш бригадалары үчүн ыңгайлуу жашоо жана эс алуу шарттарын камсыз кылуу максатында жатакана, ашкана жана башка инфраструктура даярдалган. Курулуш иштери күнү-түнү жүрүп жатат, ага 1200дөн ашык жергиликтүү жана эл аралык адистер тартылган.
Биринчи фаза ишке киргенден кийин, завод 900 туруктуу жумуш ордун камсыз кылат. Курулуш иштери толугу менен аяктагандан кийин, жумуш орундарынын саны 1500дөн ашат, ал эми жумушчулар атаандаштыкка жөндөмдүү эмгек акы алышат.
Долбоорду тааныштыруу учурунда президент Эмомали Рахмон Тажикстан 2025-жылы чет өлкөдөн 600 миллион долларлык арматура импорттогонун эске салды. Ал өлкөдө арматура жана башка темир буюмдарын жергиликтүү өндүрүштү жолго коюу өлкөнүн экономикасы жана өнөр жай коопсуздугу үчүн өзгөчө мааниге ээ экенин баса белгиледи.
Улут лидери заводдун биринчи этабын 2027-жылдын сентябрына чейин ишке киргизүүнү, ошондой эле аны мөөнөтүнөн мурда бүтүрүү жана долбоорду мөөнөтүнөн мурда толук ишке киргизүү үчүн экинчи этабынын курулушун тездетүүнү тапшырды.
Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы