Душанбе, 2026-жылдын 11-июну – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан балдардын укуктарын коргоо системасын өнүктүрүүдө маанилүү кадам таштады: өлкөдө 2026–2030-жылдарга карата балдардын укуктарын коргоо боюнча биринчи Улуттук программа кабыл алынды.

Программанын кабыл алынышы өлкөнүн ар бир бала коопсуз чөйрөдө чоңоюп, коргоого жана урматтоого ээ болуп, өз потенциалын толук ишке ашыра ала турган коомду түзүүгө болгон өсүп жаткан милдеттенмесин чагылдырары белгиленет.

Бул жааттагы биринчи улуттук документтин ишке киргизилиши балдарды коргоонун натыйжалуу системасын түзүүгө багытталган саясий чечим катары гана эмес, практикалык курал катары да маанилүү экени өзгөчө баса белгиленет.

ЮНИСЕФтин өкүлүнүн айтымында, Тажикстан ошентип жалпы принциптерден конкреттүү аракеттерге өтүп, ар бир баланы коргоого жөндөмдүү механизмди түзүүдө.

Бул кадамдын мааниси Тажикстандын мамлекеттик көз карандысыздыгынын 35 жылдыгы менен ого бетер күчөйт. Билдирүүдө белгиленгендей, өлкө демографиялык жактан жаш бойдон калууда: калктын 40 пайыздан ашыгын балдар түзөт. Алар бүгүн алган мүмкүнчүлүктөр, тажрыйба жана коргоо деңгээли Тажикстандын алдыдагы он жылдыктардагы келечегин аныктайт.

Жаңы программа балдарды коргоо системасын ар тараптуу чыңдоону карайт. Буга мыйзамдарды, саясатты, мекемелерди жана балдардын жыргалчылыгын камсыздоо ишинин алдыңкы сабында турган адам ресурстарын жакшыртуу кирет. Документ ошондой эле балдардын жана үй-бүлөлөрдүн социалдык кызматтарга жетүүсүн кеңейтүүгө жана мектептердин, саламаттыкты сактоо мекемелеринин, социалдык кызматтардын жана сот адилеттиги системасынын ортосундагы тыгыз кызматташууну өнүктүрүүгө багытталган.

Программанын борборунда ар бир бала зомбулуктан, кароосуз калуудан, эксплуатациядан жана кыянаттыктан эркин, коопсуз, камкор жана колдоочу чөйрөдө өсүүгө укуктуу деген негизги принцип турат.

Бул чечим буга чейин жетишилген ийгиликтерге негизделген. 2024-жылы Тажикстан балдарды бардык шарттарда денеге залал келтирүүгө тыюу салган. Жаңы программа бул саясатты бекемдөөгө жана кагаз жүзүндөгү укуктук коргоону гана эмес, ошондой эле жеткиликтүү кызматтарды, даярдалган адистерди жана зомбулуксуз ата-энеликти өзгөчө эмес, эреже кылган социалдык нормаларды камсыз кылууга багытталган.

Балдарды коргоого инвестиция салуунун экономикалык мааниси да баса белгиленет. ЮНИСЕФтин маалыматы боюнча, бул мамлекет жасай турган эң натыйжалуу инвестициялардын бири. Коопсуз жана колдоочу чөйрөдө чоңойгон балдар окууда жакшыраак ийгиликтерге жетишип, кийинчерээк жогорку киреше табышат жана коомго көбүрөөк салым кошушат. Ошентип, балдарды коргоо чыгым катары эмес, өлкөнүн туруктуу өнүгүүсүнүн пайдубалы катары каралат.

ЮНИСЕФ Тажикстан Республикасынын Өкмөтүн бул тарыхый кадамы менен куттуктап, өлкөнү кийинки, эң маанилүү этапта – программаны иш жүзүндө ишке ашырууда колдоого даяр экенин ырастады.

Сүрөт: ЮНИСЕФ/Тажикстан