Душанбе, 2026-жылдын 15-августу – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстан Республикасынын Президенти жана Улуттун Лидери Эмомали Рахмон Турсунзода шаарына болгон жумушчу сапарынын алкагында фермага барып, жүзүм жыйналып жатканын жана ал жердеги айыл чарбасын өнүктүрүүнүн жыйынтыктары менен таанышты.
Жүзүмзарлардын кеңейиши, сактоочу инфраструктуранын модернизацияланышы жана күнөскана чарбасынын өсүшү менен шаардын айыл чарба тармагы акырындык менен экспортко көбүрөөк басым жасоодо.
Бүгүнкү күндө мөмөлүү жүзүмзарлар болжол менен 500 гектар жерди ээлейт. Чарбада жүзүмдүн 10 түрү өстүрүлөт, анын ичинде "Хусайни", "Шохона", "Президент" жана башка ак жана кара сорттору бар. Түшүм ички жана эл аралык деңгээлде сатылат, бул жүзүмчүлүктү Турсунзоданын айыл чарба адистештирүүсүнүн көрүнүктүү багытына айлантат.
Чарба 1100дөн ашык акционерди бириктирет жана түшүм жыйноо мезгилинде 4000ге чейин жергиликтүү тургун сезондук жумуштарга тартылат. Ошентип, жүзүмчүлүктү өнүктүрүү шаар үчүн өндүрүштүк гана эмес, ошондой эле социалдык-экономикалык мааниге ээ, сезондук айыл чарба мезгилинде жумуш орундарын камсыз кылат.
Тажикстан Республикасында багбанчылыкты, жүзүмчүлүктү жана цитрус өстүрүүнү өнүктүрүүнүн 2025–2029-жылдарга карата программасын ишке ашыруунун алкагында бул жерде 50 гектар эски жүзүмзарларды калыбына келтирүү иштери улантылууда.
Эл аралык рыноктордо жогорку суроо-талапка ээ болгон "Шохона", "Президент", "Аватар" жана "Кардинал" сортторуна артыкчылык берилет. Бул ыкма өндүрүштүн экспорттук потенциалы жогору өсүмдүктөргө акырындык менен өтүшүн көрсөтүп турат.
Эмомали Рахмон чарбанын жетекчилеринин жана кызматкерлеринин көңүлүн колдо болгон мүмкүнчүлүктөрдү толук пайдалануу, айыл чарба талаптарын сактоо, түшүмдү өз убагында жыйнап алуу жана экспорттук мүмкүнчүлүктөрдү андан ары кеңейтүү зарылдыгына бурду.
Эгемендүүлүктү алгандан бери Турсунзода шаарында мамлекет башчысынын колдоосу жана көңүл буруусу менен 2730 гектар жаңы жүзүмзарлар отургузулуп, негизинен экспорттук сорттор өстүрүлдү. Быйыл шаардык жүзүм өстүрүүчүлөр 3970 гектар жерден түшүм жыйнап жатышат.
Өндүрүштүн кеңейиши сактоочу инфраструктуранын өнүгүшү менен коштолууда. Түшүм мол болгондуктан, чарба суук аба ырайы башталганга чейин муздак кампада 3000 тонна продукцияны сактоону пландаштырууда. Бул запастар 2026–2027-жылдардын кыш жана жаз мезгилдеринде керектөө рыногунда сатылат деп күтүлүүдө.
Акыркы беш жылдын ичинде Турсунзода шаарында 33 жаңы муздаткыч комплекс курулуп, алардын жалпы саны 83кө жетти. Шаардын жалпы кубаттуулугу азыр 26 470 тоннага чейин айыл чарба продукциясын сактоого мүмкүндүк берет. Бул камсыздоону жөнгө салуу, түшүмдүн сапатын сактоо жана жыл бою рыноктук камсыздоонун ырааттуулугун камсыз кылуу үчүн кошумча мүмкүнчүлүктөрдү түзөт.
Турсунзоданын айыл чарба адистешүүсү жүзүмчүлүктөн алда канча алыска кетет. Айыл чарба көргөзмөсүнө барган учурда президентке өкмөттүн үзгүлтүксүз колдоосу, илим менен өнөр жайдын ортосундагы кызматташтыкты өнүктүрүү, жумушчулардын практикалык көндүмдөрүн өркүндөтүү жана себүү жана айыл чарба өсүмдүктөрүн өстүрүү технологияларын модернизациялоо өндүрүш көлөмүнүн көбөйүшүнө өбөлгө түзүп жатканы маалымдалды.
Бул модернизациялоонун бир көрсөткүчү – күнөскана чарбасын өнүктүрүү. Акыркы беш жылда эле шаарда 67,4 гектар күнөскана курулуп, жалпы аянты 84 гектарга жетти. Бул кубаттуулук жыл бою жашылча өстүрүүгө мүмкүндүк берет, бул кыш жана жаз мезгилдеринде ички рынокту жаңы азыктар менен камсыз кылуу үчүн өзгөчө маанилүү.
Көргөзмөнү кыдырып чыккандан кийин Эмомали Рахмон Турсунзодадагы аткаминерлерге жана дыйкандарга айыл чарба продукциясын өз убагында жана жоготуусуз жыйнап алууну, экспорттоо мүмкүнчүлүктөрүн максималдуу түрдө жогорулатууну, кампаларда жана муздаткыч жайларда зарыл болгон азык-түлүк запастарын түзүүнү жана бир эле жерден жылына үч-төрт түшүм алууга умтулууну тапшырды.
Көргөзмөдө көрсөтүлгөн айыл чарба продукциялары түшүмдү гана эмес, ошондой эле Турсунзоданын тургундарынын эмгек потенциалын да чагылдырды. Жүзүмзарларды кеңейтүү, күнөсканаларды куруу жана муздаткыч жайларды куруу бирдиктүү өндүрүш жана логистикалык чынжырды түзөт — өстүрүүдөн баштап сактоого жана андан кийин ички жана эл аралык рыноктордо сатууга чейин.
Салттуу түрдө ири өнөр жай борбору катары кабыл алынган шаар үчүн бул экономиканын агроөнөр жай компонентинин акырындык менен күчөшүн билдирет.
Жүзүм өстүрүү, күнөскана өндүрүшү жана заманбап сактоочу жайлар Турсунзодага бир эле учурда азык-түлүк коопсуздугу маселелерин чечүүгө, жумуш орундарын сактоого жана тажик айыл чарба продукцияларынын чет өлкөлүк рынокторго жетүүсүн кеңейтүүгө мүмкүндүк берет.
Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы