Душанбе, 17 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Тоҷикистон, сарфи назар аз афзоиши истеҳсоли дохилии ғалладона ва беҳтар шудани ҳосилнокӣ, ҳамоно аз воридоти гандум вобастагии назаррас дорад.

Тибқи арзёбии Созмони озуқаворӣ ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид (ФАО), дар мавсими кишоварзии 2025–2026 ҷумҳурӣ барои таъмини талаботи бозори дохилӣ ба 1,35 миллион тонна гандум, аз ҷумла гандум ва орди гандум, ниёз дорад. Ин ҳаҷм беш аз 90 фоизи талаботи умумии кишварро ба маҳсулоти ғалладонагӣ ташкил медиҳад.

Тавре дар гузориши ФАО, ки моҳи июни соли ҷорӣ нашр гардид, омадааст, Тоҷикистон дар даҳсолаи охир сиёсати худро дар самти таъмини бозор тағйир дода, ба ҷойи воридоти орди тайёр бештар ба воридоти гандум гузашт. Ин раванд бо рушди иқтидорҳои дохилии истеҳсоли орд вобаста буда, дар натиҷа воридоти орди гандум тақрибан 90 фоиз коҳиш ёфтааст.

Маълумоти омори гумрукӣ нишон медиҳад, ки танҳо дар шаш моҳи аввали соли 2026 ҷумҳурӣ 660,9 ҳазор тонна гандум ва дигар зироатҳои ғалладонаро ба маблағи зиёда аз 171,5 миллион доллари ИМА ворид кардааст. Аз ин миқдор 655,7 ҳазор тонна аз Ҷумҳурии Қазоқистон ва 5,1 ҳазор тонна аз Ҷумҳурии Ӯзбекистон интиқол дода шудааст.

Дар маҷмӯъ, дар ҳамин давра Тоҷикистон 786,6 ҳазор тонна маҳсулоти ғалладонагӣ ба маблағи умумии 204,8 миллион доллар ворид намудааст. Ҳамоно Қазоқистон таъминкунандаи асосии аксари навъҳои ғалладона барои бозори Тоҷикистон боқӣ мемонад.

Дар баробари воридот, дурнамои истеҳсоли дохилӣ низ мусбат арзёбӣ мешавад. Ба пешгӯии ФАО, соли 2026 истеҳсоли умумии ғалладона дар Тоҷикистон ба 1,7 миллион тонна мерасад, ки аз он зиёда аз 900 ҳазор тонна гандум ва тақрибан 400 ҳазор тонна ҷуворимакка хоҳад буд. Коршиносон чунин натиҷаро бо шароити мусоиди обу ҳаво, беҳтар шудани намнокии хок ва сатҳи миёнаи боришот дар минтақаҳои асосии кишоварзӣ вобаста медонанд.

ФАО инчунин қайд мекунад, ки то моҳи марти соли 2026 нархи орди навъи якум — яке аз маҳсулоти асосии истеъмолии аҳолӣ — устувор боқӣ мондааст. Ба андешаи мутахассисон, ин омил натиҷаи ҳосили хуби соли гузашта ва ҳаҷми кофии воридоти ғалла мебошад.

Ғайр аз гандум, Тоҷикистон воридоти дигар навъҳои ғалладонаро низ идома додааст. Дар шаш моҳи соли ҷорӣ ба кишвар 51,8 ҳазор тонна ҷуворимакка ба маблағи 13,7 миллион доллар, 49,4 ҳазор тонна ҷав ба маблағи қариб 10 миллион доллар, 23,8 ҳазор тонна биринҷ ба маблағи зиёда аз 9,3 миллион доллар ва 371 тонна марҷумак (гречка) ба маблағи 100,6 ҳазор доллар ворид шудааст. Манбаъҳои асосии таъминот Қазоқистон, Ҳиндустон, Ӯзбекистон, Эрон, Таиланд, Қирғизистон, Афғонистон, Покистон ва як қатор кишварҳои дигар мебошанд.

Тибқи маълумоти Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли ҷорӣ кишти зироатҳои ғалладона дар майдони 296 ҳазор гектар анҷом дода шудааст. То имрӯз ҳосил аз 135 ҳазор гектар ҷамъоварӣ гардида, ҳаҷми умумии он ба қариб 500 ҳазор тонна расидааст. Ҳосилнокии миёна 45 сентнер аз як гектар-ро ташкил медиҳад.

Ҳамчунин дар соли 2026 гузаронидани кишти такрорӣ дар майдони 190 ҳазор гектар пешбинӣ гардидааст. То 26 июн чунин кишт дар 77 ҳазор гектар анҷом дода шуда, аз он 53 ҳазор гектар ба зироатҳои ғалладонагӣ рост меояд. Аз ҷумла, 27 ҳазор гектар ҷуворимакка, 10,4 ҳазор гектар биринҷ ва 8,5 ҳазор гектар дигар навъҳои ғалладона кишт шудаанд.

Ба андешаи таҳлилгарон, рушди истеҳсоли дохилии ғалла дар баробари нигоҳ доштани воридоти устувор барои Тоҷикистон аҳаммияти стратегӣ дорад. Бо вуҷуди афзоиши ҳосилнокӣ, вобастагии бозори дохилӣ аз воридоти гандум ҳанӯз ҳам баланд боқӣ мемонад. Аз ин рӯ, баланд бардоштани ҳосилнокии заминҳо, ҷорӣ намудани технологияҳои муосири кишоварзӣ, васеъ намудани иқтидорҳои нигоҳдорӣ ва коркарди маҳсулот, инчунин диверсификатсияи манбаъҳои таъминот аз вазифаҳои муҳими таъмини амнияти озуқавории кишвар маҳсуб меёбанд.

АКС: Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон / ФАО/ https://inbusiness.kz/.