Душанбе, 02 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шароити афзояндаи ҳаракатнокӣ ва ҷаҳонишавӣ, масъалаи мутобиқшавии наврасони муҳоҷир на танҳо як мавзӯи иҷтимоӣ, балки мавзӯи стратегии ояндаи давлатҳои том мебошад.
Тадқиқоти нав, ки дар Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов гузаронида шудааст, тасвири гуногунҷанбаи онро ошкор месозад, ки чӣ гуна наврасони тоҷик дар Россия на танҳо мутобиқ мешаванд, балки модели нодири «ҳувияти дугона»-ро ташаккул медиҳанд.
Мутобиқшавӣ ҳамчун раванди рушд, на танҳо мушкил
Муаллифи тадқиқот — магистранти факултети психология Регина Гилязиева — таъкид менамояд: кӯчидан ба кишвари дигар раванди ба воя расиданро мураккаб месозад, аммо ҳамзамон уфуқҳои имкониятҳоро васеъ мекунад.
Кор, ки бо дастгирии Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Россия анҷом дода шудааст, наврасони аз 12 то 18-соларо фаро гирифтааст. Ин доираи синнусолӣ имкон дод, ки фарқиятҳо дар стратегияҳои мутобиқшавӣ муайян карда шаванд — аз марҳилаи ибтидоии воридшавӣ ба муҳити нав то дарки нисбатан пухтаи ҷойгоҳи худ дар ҷомеа.
Москва ҳамчун фазои имкониятҳо
Барои аксари иштирокчиёни тадқиқот, Москва на танҳо ҳамчун мегаполиси рақобати баланд, балки ҳамчун муҳити худтаъминкунӣ зоҳир гардид. Наврасон фаъолона ба ҳаёти мактабӣ шомил мешаванд, ба бахшҳои варзишӣ мераванд ва доираи муоширати худро аз ҳисоби ҳамсолон аз кишварҳои гуногун васеъ мекунанд.
Чунин муҳит ба рушди чандирии тафаккур, малакаҳои коммуникатсионӣ ва қобилияти ҳамкории байнифарҳангӣ мусоидат менамояд — сифатҳое, ки дар ҷаҳони муосир калидӣ ба ҳисоб мераванд.
Саломатии равонӣ ва омили мактаб
Яке аз хулосаҳои калидии тадқиқот он аст, ки аксари наврасон сатҳи баланди мутобиқшавиро нишон медиҳанд. Онҳо худро боэътимод, аз ҷиҳати эҳсосӣ бароҳат ҳис мекунанд ва фаъолона ба раванди таълим ҷалб шудаанд.
Мактаб дар ин замина на танҳо ҳамчун муассисаи таълимӣ, балки ҳамчун фазои иҷтимоишавӣ баромад мекунад. Маҳз дар ҳамин ҷо наврасон меомӯзанд, ки андешаи худро баён кунанд, мавқеи худро ҳимоя намоянд ва муоширатро ба роҳ монанд.
Муҳим аст, ки қариб нисфи пурсидашудагон дар барқарор кардани робитаҳои дӯстона мушкилӣ эҳсос намекунанд, ва боқимонда ин равандро ҳамчун масъалаи вақт қабул мекунанд. Дар баробари ин, ҳеҷ яке аз иштирокчиён дар бораи эҳсоси пурраи танҳоӣ хабар надодааст — нишондиҳандае, ки аз муҳити нисбатан мусоиди иҷтимоӣ шаҳодат медиҳад.
Ду фарҳанг — як шахсият
Мавзӯи нигоҳдории ҳувияти миллӣ дар тадқиқот мавқеи махсус дорад. Наврасон аҳамияти забони модарӣ, анъанаҳо ва рамзҳои фарҳангиро таъкид мекунанд.
Дар натиҷа, омезиши ҳамоҳанги ҳувиятҳои тоҷикӣ ва русӣ шакл мегирад — на ихтилоф, балки синтез. Чунин «дуализми фарҳангӣ» на заъф, балки бартарии рақобатӣ мегардад: наврасон системаҳои гуногуни арзишҳоро беҳтар дарк мекунанд ва метавонанд ҳамчун миёнрав миёни фарҳангҳо баромад намоянд.
Мушкилот ҳамчун манбаи рушд
Аз ҷумлаи даъватҳои асосӣ иштирокчиён фарқиятҳоро дар анъанаҳо, меъёрҳои рафтор ва одатҳои рӯзмарра зикр мекунанд. Аммо ҷолиб он аст, ки аксари наврасон ин фарқиятҳоро на ҳамчун монеа, балки ҳамчун имконият барои васеъ намудани ҷаҳонбинӣ ва рушди таҳаммулпазирӣ қабул мекунанд.
Чунин муносибат аз ташаккули тафаккури пухта ва мутобиқшаванда шаҳодат медиҳад, ки метавонад мушкилотро ба захираҳои рушди шахсӣ табдил диҳад.
Нақши оила, забон ва ниҳодҳои дастгирӣ
Тадқиқот таъкид мекунад: омилҳои асосии мутобиқшавии муваффақ дастгирии оила ва сатҳи дониши забони русӣ мебошанд. Ҳар қадар ки сатҳи дониши забонӣ баланд бошад, ҳамон қадар наврасон худро дар муҳити таълимӣ ва иҷтимоӣ боэътимодтар эҳсос мекунанд.
Нақши муҳимро ҳамчунин механизмҳои институтсионалии дастгирӣ мебозанд. Аз ҷумла, Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Россия на танҳо ба гузаронидани чунин тадқиқотҳо мусоидат менамояд, балки фазои фарҳангиро барои наврасон фароҳам меорад.
Намунаи нишонрас — чорабинии тантанавӣ дар Москва 19 марти соли 2026, ки ба Наврӯз бахшида шудааст. Чунин рӯйдодҳо ба нигоҳ доштани иртибот бо фарҳанги миллӣ мусоидат намуда, ҳамзамон ба муколамаи байнифарҳангӣ замина мегузоранд.
Насли оянда: захира барои ду кишвар
Қиссаҳои наврасон нишон медиҳанд: мутобиқшавӣ танҳо бартараф кардани мушкилот нест. Ин роҳ ба сӯи рушди шахсӣ, васеъшавии уфуқҳо ва ташаккули навъи нави тафаккур мебошад.
Наврасони тоҷик дар Россия — ин аллакай на танҳо муҳоҷирони насли дуюм мебошанд. Онҳо барандагони ду фарҳанганд, ки метавонанд ҷаҳони гуногунро ба ҳам пайваст намоянд, робитаҳои гуманитариро тақвият бахшанд ва фазои ҳамдигарфаҳмиро ташаккул диҳанд.
Дар дурнамои дарозмуддат маҳз чунин ҷавонон ба захираи калидӣ табдил меёбанд — ҳам барои Тоҷикистон ва ҳам барои Россия. Онҳо анъанаҳои миллиро ҳифз мекунанд, вале ҳамзамон ба таври глобалӣ меандешанд.
Ва дар ҳамин аст — қувваи асосии онҳо, бартарии рақобатии онҳо ва, бидуни муболиға, пояи ояндаи муштарак.
Акс: Регина Гилязиева