Душанбе, 05 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ беш аз 90 ҳазор сокини Тоҷикистон ҷони худро аз даст доданд. Дар миёни онҳо Домулло Азизов низ буд — фармондеҳи тири пулемётии полки 120-уми дивизияи тирандози 69-ум, ки дар набардҳо барои озодсозии Беларус мардонавор ҳалок гардид. Имрӯз дар Минск ба номи ӯ кӯча ва мактаб гузошта шудаанд ва ҳар як хонандаи муассисаи таълимие, ки номи қаҳрамони тоҷикро дорад, дар бораи корномаи ӯ медонад.

Ин достон на танҳо як саҳифаи зиндагиномаи ҷангии як инсон аст. Он нишон медиҳад, ки чӣ гуна сарнавишти халқҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ бо ҳам печида буд: онҳо якҷо ҷангиданд ва барои Ғалаба нархи хеле баланд пардохт карданд. Барои Тоҷикистон хотираи ҷанговарони худ на танҳо арҷгузорӣ ба гузашта, балки бахше аз ҳувияти таърихии миллӣ мебошад. Барои Беларус бошад, ин ёдгорӣ далели он аст, ки озодсозии ҷумҳурӣ натиҷаи ҷоннисории муштараки намояндагони миллатҳои гуногун буд.

Домулло Азизов 15 марти соли 1913 дар деҳаи Кистакози вилояти Ленинободии ҶШС Тоҷикистон ба дунё омадааст. Ӯ Донишкадаи педагогиро хатм карда, ҳамчун омӯзгори таърих фаъолият дошт. Соли 1942 ба фронт фиристода шуд. Бори аввал таҷрибаи ҷангиро баҳори соли 1943 дар назди Сталинград гирифт. Баъдан фармондеҳи тири пулемётӣ ва агитатор таъйин гардид. Барои озод намудани Севск ӯ бо ордени Ситораи Сурх мукофотонида шуд.

Марҳалаи махсуси роҳи ҷангии ӯ ба задухӯрдҳои моҳи октябри соли 1943 рост меояд. 15 октябр ӯ убури ҷанговаронро аз рӯди Днепр пӯшиш дода, се ҳамлаи муқобилро баргардонд ва баландиро нигоҳ дошт. Барои ин шуҷоат ба ӯ унвони Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ дода шуд. Аммо роҳи ӯ дар ҳамон ҷо поён наёфт.

24 октябри соли 1943, дар набард барои деҳаи Островы, ӯ баҳои ҷони худро дода, зери оташи душман роҳро аз майдони минадор кушод ва ҷанговаронро ба ҳуҷуми қатъӣ руҳбаланд сохт. Ин лаҳза ба рамзи шуҷоат, рисолати ҳарбӣ ва фидокории инсонӣ табдил ёфт.

Имрӯз хотираи ин қаҳрамон дар Минск на танҳо дар сатҳи расмӣ, балки дар муҳити зиндаи таълимӣ ҳифз мешавад. Дар мактаби миёнаи №35-и шаҳри Минск ба номи Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ Домулло Азизов осорхона фаъолият дорад. Дар он нимпайкараи қаҳрамон, ҳуҷҷатҳои бойгонӣ ва аксҳое нигоҳдорӣ мешаванд, ки дар бораи ҳаёт ва корномаи ӯ нақл мекунанд. Барои хонандагон ин танҳо экспозитсия нест, балки як мактаби зиндаи хотираи таърихист.

Осорхонаи мактаб, ки ба номи Домулло Азизов гузошта шудааст, аз се бахш иборат аст.

Бахши аввал аксҳо, дафтарчаи меҳнатӣ, варақаи мукофот ва дигар ҳуҷҷатҳои марбут ба фаъолияти Домулло Азизовро дар бар мегирад.

Бахши дуюм ба бародарӣ ва дӯстии Тоҷикистон ва Беларус бахшида шудааст: дар ин ҷо намунаҳои ҳунарҳои мардумӣ, адабиёт оид ба таърих ва анъанаҳои мардуми тоҷик, инчунин ашёе, ки бо таърих ва фарҳанги миллии Беларус вобастаанд, ба намоиш гузошта шудаанд.

Бахши сеюм ба омӯзгорони ҷангдида бахшида шудааст — шахсоне, ки на танҳо ба фарзандон таълим медоданд, балки Ватанро низ ҳимоя мекарданд.

Чунин кори осорхонавӣ аҳамияти фаротар аз як мактаб дорад. Он хотираи ҷангро аз як санаи расмӣ ба саргузашти зиндаи инсонӣ табдил медиҳад — саргузаште, ки дидан, хондан ва ба наслҳои баъдӣ расонидан мумкин аст.

Дар ҷомеаҳои имрӯза, ки хотираи таърихӣ бисёр вақт мавриди баҳс ва тафсири сиёсӣ қарор мегирад, маҳз чунин иқдомҳо имкон медиҳанд маънии аслии Ғалабаро ҳамчун пирӯзии муштарак, пур аз фидокорӣ ва пайвандсозандаи мардумон ҳифз намоянд.

Аз ҷумла, соли 2023 дар қаламрави Беларус ҷасади чаҳор ҷанговари тоҷики ҳалокшуда ёфт шуд. Барои пос доштани хотираи онҳо сафар ба вилояти Витебск ташкил гардида, лавҳаи ёдгорӣ ифтитоҳ карда шуд. Ҳамчунин кор барои таҳияи китоби хотираи ҷанговарони ҳалокшуда идома дорад. Ин боз як нишони он аст, ки хотираи таърихии ҷанг на танҳо дар бойгонӣ, балки дар корҳои мушаххасе зиндагӣ мекунад, ки пас аз даҳсолаҳо давлатҳо ва мардумонро ба ҳам мепайвандад.

Достони Домулло Азизов — достони омӯзгорест, ки сарбоз шуд, ва сарбозе, ки номи ӯ ба бахше аз хотираи байналмилалии ҷанг табдил ёфт. Дар Минск ӯро хонандагон мешиносанд, ва дар Тоҷикистон корномаи ӯ ёдоварӣ мекунад, ки саҳми ҷумҳурӣ дар Ғалабаи Бузург хеле бузург ва воқеан фидокорона буд.

Акс: Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон