Душанбе, 13 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Бори аввал дар таърих шаҳри Душанбе макони баргузории 35-умин Конфронси минтақавии Созмони озуқаворӣ ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид (ФАО) барои Аврупо ва Осиёи Марказӣ гардид.

Худи интихоби пойтахти Тоҷикистон барои чунин ҳамоиши сатҳи баланд аз доираи як рӯйдоди расмӣ берун меравад: ин эътирофи рӯзафзуни кишвар ҳамчун иштирокчии фаъоли рӯзномаи минтақавии марбут ба амнияти озуқаворӣ, кишоварзии устувор, иқлим ва захираҳои обро инъикос мекунад.

Дар суҳбат АИ «Корвон Иттилоот» бо намояндаи ФАО дар Тоҷикистон Агаси Арутюнян гуфт, ки баргузории конфронс дар Душанбе далели он аст, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ Тоҷикистонро на танҳо ҳамчун кишваре бо мушкилоти худ дар соҳаи кишоварзӣ, балки ҳамчун давлате мебинад, ки метавонад роҳҳал, таҷриба ва майдони гуфтугӯи стратегиро пешниҳод кунад.

Аҳамияти хос низ дар он аст, ки Тоҷикистон бори аввал чунин конфронси ФАО-ро дар сатҳи хеле баланд мизбонӣ мекунад. Ин ба кишвар имкон медиҳад, ки дастовардҳои худ, иқтидори кишоварзӣ, анъанаҳои кишоварзии кӯҳистон ва омодагии худро барои иҷрои нақши шарики фаъоли минтақавӣ муаррифӣ намояд. Дар шароити афзоиши хатарҳои иқлимӣ ва фишор ба захираҳои обӣ чунин рӯзнома барои Осиёи Марказӣ аҳамияти вижа пайдо мекунад.

Арутюнян ҳамоҳангии зич бо Вазорати корҳои хориҷӣ, Вазорати кишоварзӣ, Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар сохторҳои давлатиро махсус таъкид кард. Ба гуфтаи ӯ, омодагӣ ба як чорабинии байналмилалии бузург кори ҳаррӯзаи байниидоравиро талаб мекунад — аз логистика ва протокол то дастгирии раводид, ҷойгиркунии ҳайатҳо, нақлиёт, амният ва ташкили мулоқотҳои дуҷониба. Маҳз ҳамин ҳамоҳангии муназзам, ба таъкиди ӯ, аз омилҳои асосии омодасозии муваффақонаи форум гардид.

Барои Тоҷикистон ин конфронс танҳо як чорабинии байналмилалӣ нест, балки абзоре барои муаррифии кишвар дар заминаи васеътар мебошад: ҳамчун иштирокчии гуфтугӯҳо дар бораи кишоварзии устувор, амнияти озуқаворӣ, мутобиқшавӣ ба иқлим ва ҳифзи захираҳои табиӣ. Душанбе торафт бештар ба майдоне табдил меёбад, ки дар он на танҳо ҳалли миллӣ, балки роҳҳои ҳалли минтақавӣ низ баррасӣ мешаванд.

Вазифаи асосии конфронс муайян кардани афзалиятҳои стратегии кори ФАО дар Аврупо ва Осиёи Марказӣ дар ду соли оянда мебошад. Мавзӯи марказии форум ҳамчун «Муттаҳидӣ баҳри устуворӣ» баён шудааст.

Дар доираи он роҳҳои ҳамоҳанг сохтани амалҳо вобаста ба иқлим, ҳифзи гуногунии биологӣ ва барқарорсозии захираҳои замин барои тағйири низомҳои кишоварзиву озуқаворӣ баррасӣ мешаванд. Ба рӯзнома ҳамчунин масъалаҳои маблағгузорӣ, равиши «Солимии ягона», идоракунии бемориҳои фаромарзии ҳайвонот, пешгӯии стратегӣ ва натиҷагирӣ аз фаъолияти ФАО дар минтақа дар солҳои 2024–2025 дохил шудаанд.

Ба андешаи намояндаи ФАО, интихоби Тоҷикистон ҳамчун кишвари мизбон тасодуфӣ нест. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1995 узви ФАО мебошад ва ҳамчун шарики боэътимоди созмон шинохта мешавад. Илова бар ин, Тоҷикистон аввалин кишвар дар Аврупо ва Осиёи Марказӣ буд, ки ба ташаббуси ФАО «Даст ба даст» пайваст. Дар доираи ин ҳамкорӣ кишвар лоиҳаҳои инноватсиониро дар самти рақамикунонии кишоварзӣ ва рушди занҷираҳои арзиш пеш мебарад, аз ҷумла лоиҳаи рушди зардолу дар доираи ташаббуси «Як кишвар — як маҳсулоти афзалиятнок».

Эътирофи байналмилалии низоми беназири кишоварзии водии Алмосӣ дар доираи ташаббуси Мероси кишоварзии дорои аҳамияти ҷаҳонӣ (ГИАХС) низ шоистаи таваҷҷуҳ аст. Тоҷикистон ҳамчунин пайваста ҳамчун ташаббускор дар рӯзномаи ҷаҳонии дипломатияи об ва ҳифзи пиряхҳо мавқеи худро тақвият медиҳад. Дар ин замина баргузории конфронс дар Душанбе идомаи мантиқии хатти сиёсӣ ва иқлимии кишвар ба назар мерасад.

Ба гуфтаи Арутюнян, барои Тоҷикистон махсусан мавзӯъҳои вобаста ба устуворӣ дар баробари тағйирёбии иқлим — пеш аз ҳама обшавии пиряхҳо ва камбуди об, инчунин идоракунии захираҳои замин ва об, рушди деҳот ва дастрасӣ ба маблағгузории «сабз» муҳиманд. Ин масъалаҳо мустақиман бо афзалиятҳои миллӣ дар самти баланд бардоштани ҳосилнокии кишоварзӣ ва коҳиши осебпазирии ҷомеаҳои деҳот мувофиқат мекунанд.

Таъсири иқтисодии конфронс низ мавриди таваҷҷуҳи хос қарор дорад. Намояндаи ФАО бар ин назар аст, ки форум ба ҷалби сармоя ва густариши ҳамкорӣ такони ҷиддӣ хоҳад дод. Он майдони мустақими гуфтугӯ байни Ҳукумати Тоҷикистон, муассисаҳои молиявии байналмилалӣ ва бахши хусусиро фароҳам меорад. Ҳоло ҳам ҷумҳурӣ лоиҳаҳои сармоягузориро дар соҳаҳои истеҳсоли тухмии картошка, боғдорӣ ва рушди чарогоҳҳо дар доираи ташаббуси «Даст ба даст» пеш мебарад.

Барои соҳаи кишоварзии кишвар ин на танҳо дастрасӣ ба захираҳои хориҷӣ, балки суръатбахшии қабули қарорҳо оид ба маблағгузории лоиҳаҳо дар самтҳои обёрӣ, коркард, логистика ва хизматрасониҳои рақамӣ барои кишоварзонро низ маъно дорад. Ба ибораи дигар, конфронс метавонад аз як минбари дипломатӣ ба механизми тағйироти амалӣ табдил ёбад.

Ҷанбаи дигари муҳим — таъсири васеътари иттилоотӣ ва сиёсӣ аст. Форуми байналмилалӣ имкон медиҳад Тоҷикистон ба тарзи нав муаррифӣ шавад: на танҳо ҳамчун кишваре, ки бо релефи кӯҳӣ, маҳдудияти заминҳои корам ва осебпазирии иқлимӣ рӯ ба рӯст, балки ҳамчун як навъ «лабораторияи зинда»-и роҳҳалҳои устувор. Гуногунии биологии ғанӣ, аҳолии ҷавон ва таҷрибаи кишоварзии баландкӯҳ кишварро барои озмоиши моделҳои мутобиқшавӣ, истеҳсоли органикӣ ва шаклҳои кооперативӣ ҷолиб месозанд.

Ба ҳамин маънӣ, 35-умин Конфронси минтақавии ФАО дар Душанбе танҳо як ҳамоиш дар бораи кишоварзӣ нест. Ин майдонест, ки дар он Тоҷикистон нишон додан мехоҳад: маҳз кишварҳое, ки шароити табиии душвор доранд, метавонанд ҷавобҳои бештар зарурӣ ба чолишҳои ояндаро пешниҳод кунанд. Ва ҳамин аст маънои асосии ин рӯйдоди байналмилалӣ.

Акс: АИ «Корвон Иттилоот»