Душанбе, 13 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Тоҷикистон натиҷаҳои миёнаи ташаббуси васеи экологӣ, ки ба мубориза бо биёбоншавӣ ва таназзули заминҳо равона шудааст, ҷамъбаст гардиданд. Ба наздикӣ фаъолияти ҳайати махсуси мониторингии лоиҳаи ПРООН/Фонди глобалии экологӣ (ФГЭ) «Ҳифз ва идоракунии устувори экосистемаҳои арзишманди хушкзамини қисми поёнии ҳавзаи Амударё» анҷом ёфт.

Дар сафари санҷишӣ намояндагони Барномаи рушди СММ, Маркази миллии гуногунии биологӣ ва бехатарии биологии Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин аъзои Кумитаи роҳбарикунанда ва созмонҳои шарик иштирок намуданд. Ҳадафи асосии боздид арзёбии тағйироти воқеӣ дар ҳудудҳое буд, ки то чанде пеш ҳамчун минтақаҳои аз лиҳози экологӣ осебпазир ва фарсудашуда арзёбӣ мешуданд.

Натиҷаҳои мониторинг таъсири фарогири татбиқи технологияҳои «сабз»-ро нишон доданд. Дар ҷойҳои пештар ба заминҳои хушку бекорхобида табдилёфта, иштирокчиёни ҳайат объектҳои амалкунандаро аз назар гузарониданд: чарогоҳҳои барқароршуда, ниҳолхонаҳои муосири ҷангал, хоҷагиҳои нави занбӯриасалпарварӣ ва гармхонаҳои махсус, ки ба гурӯҳҳои занонаи маҳаллӣ барои идоракунӣ супорида шудаанд. Ҳамзамон инфрасохтори муҳими ҷангалдорӣ навсозӣ гардид.

Тавре ҳамоҳангсозони лоиҳа таъкид мекунанд, нишондиҳандаи асосии муваффақият на танҳо рақамҳои оморӣ, балки тағйироти сифатӣ дар зиндагии худи баҳрабардорон мебошад. Пурсишҳои сокинони маҳаллӣ тасдиқ карданд, ки лоиҳа на танҳо чаронидани чорворо бехатар ва низомнок гардонд, балки манбаъҳои алтернативии устувори даромадро низ фароҳам овард, ба мардум эътимод ба фардоро бахшид ва фишори антропогениро ба табиати осебпазир коҳиш дод.

Барои коршиносони АИ «Корвон Иттилоот» равшан аст, ки ин лоиҳа намунаи муассири ҳалли мушкилоти экологӣ дар Осиёи Марказӣ мебошад. Чораҳои анъанавии маҳдудкунанда дар самти ҳифзи табиат аксаран дар минтақаҳое, ки зиндагии мардум мустақиман аз замин вобаста аст, натиҷаи кофӣ намедиҳанд.

Ташаббуси ПРООН/ФГЭ роҳи дигар — самти самараноктари «иқтисодикунонии ҳифзи муҳити зист»-ро интихоб намуд. Бо фароҳам овардани воситаҳои даромаднокӣ барои аҳолии маҳаллӣ — гармхонаҳо, қуттиҳои занбӯри асал, ниҳолҳо — давлат ва шарикони байналмилалӣ сокинонро аз истеъмолкунандагони маҷбурии захираҳои табиӣ ба муҳофизони фаъоли олами наботот ва ҳайвонот табдил медиҳанд.

Ҳар як гектари барқароршуда ва ҳар як оилае, ки ба лоиҳа ҷалб шудааст, ба устувории иқлимии Тоҷикистон саҳми мустақим мегузорад. Рушди занбӯриасалпарварӣ ба беҳтар шудани гардолудшавӣ ва барқарорсозии қабати наботот мусоидат мекунад, дар ҳоле ки супоридани гармхонаҳо ба гурӯҳҳои занона яке аз масъалаҳои муҳим — таъмини шуғл ва коҳиши сатҳи камбизоатӣ дар деҳотро ҳал менамояд.

Дар шароити тағйирёбии глобалии иқлим ва афзоиши давраҳои хушксолӣ таҷрибаи бомуваффақияти мутобиқсозии экосистемаҳои қисми поёнии Амударё бояд на танҳо сабт, балки ба дигар минтақаҳои осебпазири ҷумҳурӣ низ густариш дода шавад.

АКС: United Nations Development Programme in Tajikistan (UNDP Tajikistan)