Душанбе, 17 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар пойтахти Тоҷикистон конфронси байналмилалӣ баргузор гардид, ки ба яке аз масъалаҳои ҳассос ва мураккаби минтақа — мероси урании давраи шӯравӣ ва паёмадҳои дарозмуддати он бахшида шудааст. Майдони баргузории он Агентии амнияти химиявӣ, биологӣ, ҳастаӣ ва радиатсионии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон гардид.
Конфронс таҳти унвони «Мероси урании Иттиҳоди Шӯравӣ дар Осиёи Марказӣ: мушкилот ва роҳҳои ҳал» намояндагони Иттиҳоди байналмилалии ветеранҳои энергетикаи атомӣ ва саноат (МСВАЭП), Шӯрои ҷамъиятии корпоратсияи давлатии «Росатом», сохторҳои соҳавии кишварҳои ИДМ ва ҷомеаи илмиро гирд овард. Чорабинӣ бо дастгирии ташкилоти ветеранҳои Тоҷикистон ва агентии соҳавии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (АМИТ) баргузор гардид.
Ҷуғрофияи иштирокчиён Тоҷикистон, Қирғизистон, Беларус, Ӯзбекистон ва дигар кишварҳоро фаро гирифта, хусусияти фаромарзии масъалаи мазкурро таъкид намуд. Дар конфронс инчунин намояндагони ташкилоти базавии давлатҳои иштирокдори ИДМ оид ба коркарди партовҳои радиоактивӣ, сӯзишвории истифодашуда ва барҳамдиҳии объектҳои хатарнок иштирок карданд.
Паёмҳои истиқболӣ аз ҷониби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Қобилҷон Хушвахтзода ва раиси МСВАЭП Павел Ипатов ирсол гардиданд, ки аҳамияти стратегии мавзӯъро таъкид намуданд.
Яке аз суханрониҳои калидӣ ба академик Улмас Мирсаидов тааллуқ дошт. Ӯ зикр кард, ки мушкилоти партовҳои уранӣ барои Тоҷикистон ҳанӯз ҳам мубрам аст:
«Дар қаламрави Тоҷикистон миқдори зиёди партовҳои уранӣ боқӣ мондааст, ки барои беҳтар намудани вазъи экологӣ ва пешгирии офатҳои эҳтимолӣ чораҳои барқарорсозиро талаб мекунанд. Дар айни замон, як қатор лоиҳаҳои муваффақ бо иштироки Росатом, кишварҳои Иттиҳоди Аврупо ва Агентии байналмилалии нерӯи атомӣ амалӣ шудаанд, ки мо онҳоро баланд арзёбӣ мекунем».
Муҳокимаҳо ба арзёбии вазъи кунунии мероси уранӣ, таъсири он ба саломатии аҳолӣ ва муҳити зист, инчунин татбиқи таҷрибаҳои беҳтарини байналмилалӣ дар самти барқарорсозии минтақаҳои ифлосшуда равона шуданд. Ҳамзамон, таҳияи стратегияҳои дарозмуддат ва механизмҳои идоракунии чунин объектҳо мавриди баррасӣ қарор гирифт.
Ба гуфтаи муовини раиси МСВАЭП Виталий Лебеденко, конфронси имрӯза аҳамияти хос дорад:
«Ин аввалин чорабинии иттиҳод мебошад, ки бевосита ба масъалаи мероси уранӣ дар Осиёи Марказӣ бахшида шудааст. Дар минтақа аллакай барномаҳои ИДМ амалӣ мешаванд. Корҳо дар майдони “Табошар” пеш аз муҳлат анҷом ёфтанд, вале тадбирҳои минбаъдаи барқарорсозӣ идома хоҳанд ёфт».
Масоили муносибати низомманд ба идоракунии объектҳои мероси ҳастаӣ низ баррасӣ шуданд. Ба гуфтаи Михаил Литвинов, зиёда аз 150 объект мавриди инвентаризатсия қарор гирифта, барои онҳо шиносномаҳо таҳия шудаанд. Реестри таъсисёфта натиҷаҳои тадбирҳои экологиро дар даҳ соли охир дар бар мегирад.
Дар маҷмӯъ, конфронс дар Душанбе нишон медиҳад, ки ҳамкории минтақавӣ ва байналмилалӣ дар самти амнияти ҳастаӣ тақвият меёбад. Мероси уранӣ, ки даҳсолаҳо қабл ташаккул ёфтааст, имрӯз на танҳо ҳалли техникӣ, балки ҳамоҳангсозии сиёсӣ ва иқтисодиро низ талаб мекунад.
Бо ин тартиб, конфронс ба як қадами муҳим дар роҳи таҳияи стратегияи ягонаи идоракунии мероси уранӣ табдил ёфт, ки бевосита ба амнияти экологӣ ва рушди устувори минтақа таъсир мерасонад.
Манбаи акс: Атом Медиа