Душанбе, 15 июн, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шаҳри Самарқанд дар ҳошияи Ассамблеяи ҳаштуми Хазинаи глобалии экологӣ (GEF) кишварҳои Осиёи Марказӣ қадами муҳиме дар самти ташаккули рӯзномаи ягонаи экологӣ гузоштанд.
Натиҷаи асосии ҳамоиши байналмилалии сатҳи баланд ба имзо расидани Изҳороти муштараки ҳавасмандӣ аз ҷониби Ӯзбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон ва Туркманистон оид ба ҳамоҳангсозии талошҳо дар самти идоракунии устувори экосистемаҳои кӯҳӣ гардид.
Барои Осиёи Марказӣ масъалаҳои экологӣ кайҳо боз танҳо мавзӯи ҳифзи табиат нестанд. Сухан дар бораи захираҳои обӣ, кишоварзӣ, энергетика, сайёҳӣ, амнияти озуқаворӣ ва рушди устувори минтақаҳо меравад. Системаҳои кӯҳии Помир ва Тиёншон сарчашмаи асосии дарёҳои фаромарзӣ буда, ҳолати онҳо ба зиндагии миллионҳо нафар таъсири мустақим мерасонад.
Дар ҷараёни ҳамоиш таъкид гардид, ки тағйирёбии иқлим, таназзули хок, коҳиши муҳити табиии зисти ҳайвонот ва афзоиши бархӯрдҳои инсон бо олами ваҳшӣ дигар танҳо бо тадбирҳои алоҳидаи миллӣ ҳал намешаванд. Барои муқобила бо ин таҳдидҳо стратегияи ҳамоҳангшудаи минтақавӣ зарур аст.
Ҳуҷҷати баимзорасида ҳанӯз созишномаи байналмилалии ҳатмӣ ба ҳисоб намеравад, аммо омодагии сиёсии кишварҳоро барои ҳамкории зичтар дар соҳаи ҳифзи муҳити зист нишон медиҳад. Ин дар ҳолест, ки мушкилоти экологӣ сарҳад намешиносанд ва ҳалли онҳо танҳо дар асоси ҳамкории муштарак имконпазир аст.
Дар доираи ташаббуси нав кишварҳо ният доранд:
- Долонҳои экологии фаромарзиро ҳифз намоянд — минтақаҳое, ки барои муҳоҷирати ҳайвоноти нодир ва нигоҳдории пайвастагии экосистемаҳо аҳамияти ҳаётӣ доранд;
- Манбаъҳои устувори даромадро барои аҳолии минтақаҳои кӯҳистон рушд диҳанд, то ҳифзи табиат бо беҳтар гардидани шароити зиндагии сокинон ҳамоҳанг гардад;
- Системаҳои ягонаи мониторинг таъсис диҳанд, ки мубодилаи маълумотро дар бораи вазъи экосистемаҳо, гуногунии биологӣ ва хатарҳои иқлимӣ таъмин мекунанд;
- Ҷалби маблағгузорӣ аз барномаи нави GEF-9-ро густариш диҳанд, ки барои татбиқи лоиҳаҳои муҳими экологӣ имкониятҳои нав фароҳам меорад.
Барои Тоҷикистон масъалаи ҳифзи экосистемаҳои кӯҳӣ аҳамияти стратегӣ дорад. Кишвар дорои яке аз бузургтарин захираҳои пиряхии минтақа буда, дар ташаккули тавозуни обии Осиёи Марказӣ нақши калидӣ мебозад.
Аз ин рӯ, иштироки фаъоли Тоҷикистон дар чунин ташаббусҳо мавқеи кишварро ҳамчун яке аз марказҳои дипломатияи экологӣ дар минтақа таҳким мебахшад.
Дар кори чорабинӣ роҳбарони ниҳодҳои соҳавии кишварҳои минтақа, мушовири Президенти Ӯзбекистон Азиз Абдуҳакимов ва муовини Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид Маркос Нето иштирок намуданд.
Ҳузури намояндагони сатҳи баланд нишон медиҳад, ки ҷомеаи байналмилалӣ Осиёи Марказиро ҳамчун як фазои ягонаи экологӣ арзёбӣ мекунад, ки дар он ҳифзи муҳити зист бо суботи иҷтимоӣ, амнияти минтақавӣ ва рушди иқтисодӣ робитаи мустақим дорад.
Кишварҳои Осиёи Марказӣ тадриҷан аз татбиқи лоиҳаҳои ҷудогонаи экологӣ ба ташаккули низоми умумии идоракунии захираҳои табиӣ ва ҳифзи муҳити зист мегузаранд. Агар тавофуқҳои бадастомада ба иқдомҳои амалӣ табдил ёбанд, минтақа метавонад на танҳо табиати нодири худро ҳифз намояд, балки ҳамкории экологиро ба яке аз омилҳои муҳими рушди устувор, таҳкими эътимод ва густариши шарикӣ миёни давлатҳо табдил диҳад.
Акс: Хазинаи глобалии экологӣ (GEF)