Душанбе, 11 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Сармоягузории бузурги тиҷорати Русия ба ҳамкории амиқи саноатӣ бо Тоҷикистон ишора мекунад: холдинги БТК Групп аллакай беш аз 14 миллион долларро барои таъсиси кластери нассоҷӣ дар ҷумҳурӣ равона кардааст ва то соли 2027 ҳаҷми сармоягузорӣ метавонад боз тақрибан 200 миллион доллар афзоиш ёбад. Дар ин бора намояндаи Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон Тимур Ёрибек иттилоъ дод.

Лоиҳа на ба як коргоҳи алоҳида, балки ба занҷири пурраи истеҳсолӣ такя мекунад — аз парвариши пахта то истеҳсоли маҳсулоти ниҳоӣ. Пойгоҳи асосии он АО «Нассоч» дар Душанбе хоҳад буд, ки дар ҳудуди қариб 20 гектар боғи саноатии муосири нассоҷӣ бунёд карда мешавад. Ин шакл ба гузариш аз истеҳсоли пароканда ба модели кластерӣ ишора мекунад, ки дар он ашёи хом, коркард, истеҳсол ва содирот дар як низом муттаҳид мешаванд.

Иқтидори лоиҳа бо тавсеаи минтақавӣ низ пурзӯр мегардад. Дар ноҳияи Спитамен аллакай парвариш ва коркарди пахта идома дорад, маҳсулот, аз ҷумла либоси махсус, ба Русия содир мешавад. Дар вилояти Суғд барои пахтакорӣ 5 ҳазор гектар замин ҷудо шудааст. Ҳамзамон таъсиси шабакаи корхонаҳо дар Душанбе, вилояти Суғд ва вилояти Хатлон низ дар назар аст.

Дар асл, сухан дар бораи ташаккули ҷуғрофияи нави саноатӣ меравад, ки дар он соҳаи нассоҷӣ аз як бахши суннатӣ ба абзори ҷалби сармоя, таъсиси ҷойҳои корӣ ва тавсеаи содирот табдил меёбад. Барои Тоҷикистон, ки пахта таърихан яке аз маҳсулоти муҳими кишоварзӣ ба ҳисоб меравад, чунин модел аҳамияти хос дорад: арзиши иловашуда бештар дар дохили кишвар мемонад, на дар шакли ашёи хом ба бозорҳои хориҷӣ меравад.

Дар баробари ин, рӯзномаи васеътари технологӣ низ рушд мекунад. Дар Душанбе сафари ҳайати Вазорати рақамикунонии Русия таҳти роҳбарии Сергей Кучушев дар назар аст, ки ин нишон медиҳад ҳамкорӣ берун аз саноати анъанавӣ рафта, ба ҳалли рақамӣ низ пайванд меёбад.

Боз як самти муҳим — рӯзномаи байналмилалии саноатӣ мебошад. Рӯзи 20 апрел дар Тошканд форуми «Осиёи Марказӣ + Русия» ва намоишгоҳи «Иннопром-2026» баргузор мешавад. Ҳайати Русияро Денис Мантуров ва ҳайати Тоҷикистонро Шералӣ Кабир роҳбарӣ хоҳанд кард. Дар ин замина, лоиҳаи муштараки нассоҷӣ дар Тоҷикистон ҳамчун як ҷузъи бозсозии васеътари ҳамкории саноатии минтақа ба назар мерасад.

Таваҷҷуҳи БТК Групп ба Тоҷикистон тасодуфӣ нест. Ин ширкат аз бузургтарин истеҳсолкунандагони саноати сабук ба шумор меравад ва дар истеҳсоли либоси махсус, расмӣ ва шаҳрвандӣ тахассус дорад. Барои он Тоҷикистон на танҳо майдони истеҳсолот, балки маконе барои сохтани модели ҳамгирошуда бо дастрасӣ ба ашёи хом, нерӯи корӣ ва роҳҳои содирот мебошад.

Барои Душанбе ин имкониятест барои таҳкими бахши саноатӣ, коҳиши вобастагӣ аз модели ашёхомӣ ва офаридани ҷойҳои нави корӣ дар минтақаҳо. Хусусан ҷолиб аст, ки лоиҳа ҳамзамон пойтахт, Суғд ва Хатлонро фаро мегирад. Ин ба он хусусияти низомӣ ва дарозмуддат медиҳад.

Лоиҳаи нассоҷии БТК Групп танҳо сармоягузорӣ ба як корхона нест. Ин талошест барои ҷамъ овардани як экосистемаи пурраи истеҳсолӣ дар Тоҷикистон, ки дар он пахта, коркард, дӯзандагӣ ва содирот ҳамчун як механизми ягона амал мекунанд. Маҳз чунин лоиҳаҳо муайян мекунанд, ки кишвар ба занҷири саноатии дорои арзиши иловашуда ворид мешавад ё боқӣ ҳамчун таъминкунандаи ашёи хом мемонад.

Агар нақшаҳои эълоншуда амалӣ шаванд, Тоҷикистон на танҳо сармояи нав, балки модели устувортари рушди саноатиро низ ба даст меорад, ки ба бозори минтақавӣ пайваст мешавад.

Акс: Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон