Имрӯз дар Тоҷикистон Рӯзи ёдбуди шоири бузург ва файласуф Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ (Румӣ) таҷлил мешавад, ки мутобиқи Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 июни соли 2009 расман қабул шудааст. Дар фармон омадааст: «Бо дарназардошти хидматҳои таърихии фарзанди барҷастаи халқи тоҷик Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ дар рушди адабиёт ва фарҳанги тоҷик ва ҷаҳонӣ, ҳамчунин дар диалоги тамаддунҳо ва ташаккули худшиносии миллӣ ва бо аҳамияти мероси ӯ барои тарбияи насли ҷавон, фармон медиҳам: ҳамасола 30 сентябр дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Рӯзи таваллуди Мавлоно Ҷалолиддини Балхиро таҷлил намоем».

Ин сана ба ифтихори саҳми бузурги Мавлоно дар рушди фарҳанги тоҷик ва ҷаҳонӣ пазируфта шудааст. Тавре ки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, дар яке аз суханрониҳои худ таъкид кард, имрӯз инсоният аз ҳарвақта дида бештар ба маънавиёти олӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ ниёз дорад. Таълимоти Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ метавонад дар ин роҳ раҳнамои беҳтарин гардад. Мавлоно бо сабки зиндагӣ ва идеяҳои башардӯстонаи худ саҳми нотакрор дар ваҳдати инсонҳои миллатҳо ва эътиқодҳои гуногун ва наздиксозии фарҳангҳо ва анъанаҳои мухталиф гузоштааст.

Дар шароити ҷаҳони муосир, ки дар он ихтилофот ва низоъҳо, таҳдидҳо ва хатарҳо рӯз аз рӯз афзоиш меёбанд, таълимоти Мавлоно аҳамияти нав пайдо мекунад. Дидгоҳҳои ӯ дар бораи мақоми баланди инсон, зарурати дӯстӣ ва ҳамкорӣ байни халқҳо, таҳаммул ва эҳтироми ҳамдигар байни динҳо ва идеологияҳои гуногун, беш аз ҳарвақта муҳим ва ҳаётӣ мегарданд.

Дар замони тағйироти амиқ ва мураккаб ва шиддат гирифтани низоъҳои сиёсӣ, идеологӣ, динӣ ва миллӣ, таълимоти Мавлоно дар бораи таҳаммулпазирӣ ва эҳтироми ҳамаи эътиқодҳо ва фарҳангҳо аҳамияти вижа пайдо мекунад. Мероси эҷодии ӯ, ки бо идеяҳои илмӣ-фалсафӣ ва мантиқии боэътимод бой аст, ба тарбияи хислатҳои ахлоқии баланд нигаронида шудааст. Дар ашъори Мавлоно фарҳанги қадим ва арзишҳои маънавӣ-ахлоқие, ки аз хирад ва таҷрибаи мардумӣ бармеоянд, инъикос ёфтаанд.

Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ ба адабиёти тоҷик ҳамчун муаллифи маҷмӯаи шеърҳои лирикӣ («Девон») ва «Маснавӣ» ворид шудааст. Лирикаи ӯ бо идеяҳои ирфонӣ ғанӣ буда, аз савтию мусиқияти хос бархурдор аст. Асари асосии Мавлоно — «Маснавӣ», ки аз шаш дафтар иборат аст, як асари амиқи фалсафӣ буда, ба моҳияти ботинии ашёҳо нигаронида шудааст ва беш аз 1800 мавзӯъро дар бар мегирад. Зиёда аз 40 ҳазор байти дар ин асар гирдомада «Маснавӣ»-ро ҳамчун энсиклопедияи ҳақиқии тасаввуфи пантейстӣ ва фолклори асримиёнагӣ маъруф гардондааст.

Ин асари бузург ба забонҳои зиёди ҷаҳон тарҷума шудааст ва яке аз муҳимтарин осори адабиёти ҷаҳонӣ шинохта мешавад, ки донишҳои таълимӣ, маънавӣ ва ахлоқиро муттаҳид мекунад.

Акс: аз манбаъҳои кушода