Душанбе, 15 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Форуми байналмилалии «Шарикӣ ба хотири рушди устувор: Green. Digital. Smart»,  ки 14 апрел дар Душанбе ба кори худ оғоз кард, на танҳо як минбари илмӣ, балки намоиши равшани он аст, ки Тоҷикистон торафт бештар худро ҳамчун давлати мутаваҷҷеҳ ба рӯзномаи сабз, табдили рақамӣ ва рушди инноватсионӣ муаррифӣ мекунад. Дар ин замина, форум на танҳо таваҷҷуҳи илмӣ, балки самти стратегии кишварро дар навсозии иқтисод, идоракунӣ ва сармояи инсонӣ инъикос менамояд.

Дар маросими ифтитоҳ муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Дилрабо Мансурӣ таъкид кард, ки рақамикунонӣ ва зеҳни сунъӣ аз самтҳои асосӣ ва афзалиятноки рушди дурнамавии давлат ба ҳисоб мераванд. Ба гуфтаи ӯ, пешрафти ин соҳаҳо ба такмили идоракунии давлатӣ, иқтисод, молия, энергетика ва хизматрасонӣ мусоидат мекунад. Ин андеша ба таври возеҳ ҳамчун паёми барномавӣ садо дод: имрӯз рӯзномаи рақамӣ дар Тоҷикистон на як тамоюли муд, балки абзори навсозии низомист.

Форум бо ташаббуси Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон ва бо мувофиқаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил шудааст. Дар кори он беш аз 2000 нафар иштирок доранд — роҳбарони муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва касбии кишварҳои хориҷиву Тоҷикистон, олимон, муҳаққиқон, коршиносон, намояндагони корпуси дипломатӣ ва ҳамчунин созмонҳои байналмилаливу минтақавӣ. Чунин миқёс форумро ба яке аз минбарҳои дорои нуфузи баланд барои баррасии масоили рушди устувор табдил медиҳад.

Мантиқи мазмунии чорабинӣ атрофи чанд самти муҳим сохта шудааст: таҳкими ҳамкории байналмилалии академӣ, тарғиби инноватсияҳо ва роҳҳалҳои «ақлманд» барои иқтисоди устувор, дастгирии ташаббусҳои ҷавонон, стартапҳо ва лоиҳаҳои илмӣ дар бахшҳои экология, иқлим, захираҳои об, энергетика ва шаҳрсозии сабз. Дар баробари ин, дастгирии институтионии ташаббусҳои ҷаҳонӣ ва байналмилалии Тоҷикистон дар соҳаҳои рушди устувор, рақамикунонӣ ва истифодаи зеҳни сунъӣ низ ҷойгоҳи хос дорад.

Дар суханронии худ Дилрабо Мансурӣ оид ба иқдомҳои Ҳукумати кишвар ва шахсан Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ин самт андешаронӣ кард. Таъкид шуд, ки Тоҷикистон аллакай як қатор санадҳои муҳими стратегиро қабул кардааст: «Стратегияи рушди зеҳни сунъӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2040», Консепсияи иқтисоди рақамии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва «Барномаи миёнамуҳлати рушди иқтисоди рақамӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021–2025». Дар маҷмуъ, ин санадҳо асоси гузариш ба як модели нави иқтисодро фароҳам меоранд, ки дар он технология на унсури иловагӣ, балки механизми асосии рушд аст.

Аҳамияти хоси ин раванд дар он аст, ки Тоҷикистон танҳо ба тамоюлҳои ҷаҳонӣ мутобиқ намешавад, балки кӯшиш мекунад дар ташаккули онҳо низ саҳм гузорад. Моҳи июли соли 2025 Маҷмаи умумии СММ бо ташаббуси Тоҷикистон қатъномаи вижаеро қабул кард, ки ба нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имкониятҳои нав барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ бахшида шудааст. Ин иқдом мавқеи байналмилалии кишварро ҳамчун иштирокчии фаъоли рӯзномаи рақамӣ ва интеллектуалӣ тақвият дод.

Ректори Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон Убайдулло Асрорзода иброз дошт, ки форум минбари бисёрсатҳаи байналмилалӣ мебошад, ки ниҳодҳои давлатӣ, ҷомеаи илмӣ ва академӣ, бахши хусусӣ, созмонҳои байналмилалӣ ва ҷавононро барои баррасии рушди устувор, иқтисоди сабз, табдили рақамӣ, зеҳни сунъӣ ва инноватсияҳо ба ҳам меорад. Ба гуфтаи ӯ, баргузории форум барои боло бурдани нуфузи худи донишгоҳ низ аҳамияти муҳим дорад.

Дар маросими ифтитоҳ ҳамчунин раиси Кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон Барно Саидвализода, вазири рушди иқтисод ва савдо Абдураҳмонзода Абдураҳмон, Намояндаи доимии СММ дар Тоҷикистон Парвати Рамасвами ва дигар меҳмонон сухан гуфтанд. Мавқеъгирии онҳо собит сохт, ки масъалаи рушди устувор имрӯз аз доираи миллӣ фаротар рафта, ба бахше аз муколамаи васеи байналмилалӣ табдил ёфтааст.

Дар доираи форум баргузории саммити ректорон, конфронсҳои байналмилалии илмӣ-амалӣ, форуми ҷавонони экологӣ, форуми соҳибкорӣ, намоишгоҳҳои лоиҳаҳои илмӣ ва инноватсионӣ, ташаббусҳои стартапӣ, олимпиадаҳо ва озмунҳо, инчунин чорабиниҳои фарҳангӣ-экологӣ ва варзишӣ-туристӣ пешбинӣ шудааст. Чунин формат нишон медиҳад, ки рушди устувор дар маънои муосираш танҳо як соҳа нест, балки низоми мукаммали робитаҳо байни маориф, илм, тиҷорат, экология ва сиёсати иҷтимоӣ мебошад.

Барои Тоҷикистон баргузории чунин форумҳо маънои фарохтар дорад. Ин на танҳо роҳе барои муаррифии иқтидори миллӣ, балки абзори рушди дипломатия, таҳкими эътимод ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ мебошад. Дар пасманзари тағйироти ҷаҳонӣ Душанбе ҳарчи равшантар талош дорад нақши худро ҳамчун маркази минтақавие устувор кунад, ки дар он на танҳо мушкилот, балки роҳҳалҳои оянда низ баррасӣ мешаванд.

Акс: Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон