Душанбе, 16 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Тоҷикистон омодагӣ барои ҷорӣ кардани пардохти нави экологӣ барои воридкунандагони сӯзишворӣ идома дорад: ислоҳот ба Қонун «Дар бораи дигар пардохтҳои ҳатмӣ ба буҷет» 8 апрел аз ҷониби вакилон қабул шуд ва тибқи он, пардохт ҳангоми воридоти нафт, гази табиӣ, ангишт ва маҳсулоти коркардашуда, аз ҷумла бензин ситонида мешавад. Ҳаҷми пардохт ҳанӯз муайян нашудааст ва онро ҳукумат бо қарори алоҳида муқаррар мекунад. 

Лоиҳаро дар парлумон вазири молияи кишвар Файзиддин Қаҳҳорзода муаррифӣ кард. Ба гуфтаи ӯ, пардохти экологӣ ба истифодаи сӯзишворӣ аз ҷониби ҳамаи навъҳои воситаҳои нақлиёт вобаста хоҳад буд ва вобаста ба тамғаи мошин, қувваи муҳаррик ё ҳаҷми партовҳо ба муҳит тағйир намеёбад. Ҳукумат пешниҳод мекунад, ки ин пардохт на аз ҳар соҳибмошин ҷудогона, балки мустақиман аз воридкунандагони сӯзишворӣ дар марҳилаи воридот гирифта шавад. 

Моҳияти ин иқдом аз як андози оддии буҷетӣ фаротар меравад. Давлат сарбории экологиро ба нуқтаи вуруди сӯзишворӣ ба бозор мегузаронад, то ҳам механизми ҷамъовариро содатар созад ва ҳам манбаи нави даромад барои буҷети ҷумҳуриявӣ пайдо кунад. Ин қарор бо мантиқи мавҷудаи қонунгузории тоҷикӣ ҳамоҳанг аст, зеро масъалаҳои амнияти экологии нақлиёти автомобилӣ ва сифати сӯзишвории моторӣ аллакай дар сатҳи қонунӣ танзим шудаанд. 

Дар ҳамин ҳол, низоми танзими сӯзишворӣ дар кишвар аллакай сахттар шудааст. Аз 1 майи соли 2025 аксиз барои бензин, дизел ва гази моеъ боло бурда шуд: барои бензин аз 55 то 70 евро барои як тонна, барои дизел аз 8 то 15 евро ва барои гази моеъ аз 4 то 10 евро барои як тонна. Дар чунин шароит пардохти нави экологӣ на иқдоми ҷудогона, балки идомаи сиёсати танзими бозори сӯзишворӣ ва равона кардани он ба самти экологӣ менамояд. 

Ҳоло ду саволи асосӣ боз мемонад: ҳаҷми ниҳоии пардохт чӣ қадар хоҳад буд ва давлат механизми ҳисобу пардохти онро чӣ гуна ба роҳ мемонад. Аммо аллакай равшан аст, ки ин тадбир танҳо ба воридкунандагон таъсир намерасонад — он метавонад ба тамоми занҷири бозори сӯзишворӣ, аз фурӯши яклухт то нархи ниҳоӣ барои истеъмолкунанда, таъсир гузорад. Дар чунин ҳолатҳо мантиқи экологӣ ва манфиати буҷетӣ ҳамеша паҳлӯ ба паҳлӯ мераванд, ва маҳз ҳамин тавозун акнун мавриди баҳси асосӣ хоҳад буд. 

Акс: Азия Плюс