Душанбе, 13 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Бахши энергетикии Тоҷикистон бо мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ шудааст, ки бар асари халалдор гардидани занҷираи логистикӣ ва истеҳсолӣ дар бозори минтақавии маҳсулоти нафтӣ ба вуҷуд омадааст.

Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон Далер Ҷумъа зимни нишасти матбуотӣ мавҷуд будани мушкилот дар таъминоти сӯзишвории дизелиро расман тасдиқ намуда, ҳамзамон таъкид кард, ки вазъ таҳти назорати Ҳукумати мамлакат қарор дорад.

Ба гуфтаи вазир, дар айни замон Тоҷикистон бо захираи кафолатноки маҳсулоти нафтӣ барои ду моҳи наздик таъмин буда, барои давраи баъдӣ низ қисман захира мавҷуд аст.

Дар аввали моҳи июл дар пойтахт ва як қатор минтақаҳои ҷумҳурӣ норасоии шадиди дизелӣ ба қайд гирифта шуд. Дар бисёре аз нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ дизел аз фурӯши озод нопадид гардида, дар нуқтаҳои амалкунанда маҳдудият ҷорӣ шуд — ба ҳар як воситаи нақлиёт на бештар аз 20 литр сӯзишворӣ дода мешуд.

Ин вазъ боиси болоравии якбораи нарх гардид: арзиши як литр дизел аз 13 сомониву 30 дирам то 17–18 сомонӣ расид.

Далер Ҷумъа тавзеҳ дод, ки мушкилоти мавҷуда ба «баъзе душвориҳо» дар интиқоли маҳсулоти нафтӣ аз Федератсияи Русия вобаста аст. Русия шарики асосии стратегии Тоҷикистон дар ин самт ба ҳисоб меравад ва дар соли 2025 ҳиссаи он 84 фоизи тамоми воридоти сӯзишвории кишварро ташкил дода буд.

Ба гуфтаи вазир, ниҳодҳои соҳавии ду кишвар айни ҳол иҷрои тавозуни индикативии таҳвили бебоҷи маҳсулоти нафтиро дар реҷаи вақти воқеӣ ҳамоҳанг месозанд. Ҳамзамон, дар семоҳаи сеюми соли ҷорӣ музокирот оид ба ҳаҷми таҳвил барои соли оянда оғоз хоҳад шуд.

Дар баробари ин, Тоҷикистон ҳамкориро бо таъминкунандагони алтернативӣ — Қазоқистон, Туркманистон ва Эрон — тақвият медиҳад.

Ҷолиби таваҷҷуҳ аст, ки норасоии дизелӣ ҳамзамон бо рушди босуръати иқтисоди миллӣ ба вуҷуд омад. Дар шаш моҳи аввали соли 2026 ҳаҷми воридоти сӯзишворӣ нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 114 ҳазор тонна зиёд шудааст.

Ба андешаи гурӯҳи таҳлилии ИА «Караван Инфо», «шоки дизелӣ»-и кунунӣ нишонаи равшани вобастагии аз ҳад зиёди бозори дохилӣ аз як манбаи таъминот мебошад. Вақте ки 84 фоизи бозор аз ҷониби як кишвар таъмин мегардад, ҳар гуна таъмири корхонаҳои коркарди нафт ё мушкилоти логистикӣ дар он кишвар фавран ба фаъолияти нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ дар Тоҷикистон таъсир мерасонад.

Афзоиши воридоти сӯзишворӣ ба ҳаҷми 114 ҳазор тонна дар нимсолаи аввал низ нишон медиҳад, ки иқтисоди Тоҷикистон, аз ҷумла сохтмони Неругоҳи барқи обии «Роғун» ва корхонаҳои нави саноатӣ дар вилояти Суғд, ба захираҳои бештари энергетикӣ ниёз дорад ва низоми таъминот тадриҷан ба ҳадди иқтидори худ наздик мешавад.

Коршиносони АИ «Корвон Иттилоот» таъкид мекунанд, ки мавҷудияти захираи думоҳа ба Ҳукумат барои идоракунии вазъ фурсати муайян медиҳад, аммо мушкилоти системавиро пурра ҳал намекунад. Баланд шудани нархи дизел то 18 сомонӣ барои як литр аллакай ба арзиши ҳамлу нақли маҳсулоти кишоварзӣ ва логистикаи маҷмааи агросаноатӣ таъсири манфӣ мерасонад.

Аз нигоҳи геоиқтисодӣ, Тоҷикистон бояд ин вазъро ҳамчун имконият барои диверсификатсияи манбаъҳои таъминот истифода барад. Тақвияти ҳамкорӣ бо Қазоқистон, Туркманистон ва рушди самти эронии воридоти маҳсулоти нафтӣ бояд на танҳо тадбири муваққатии зиддибуҳронӣ, балки унсури доимии сиёсати амнияти энергетикии кишвар гардад. Паст кардани вобастагӣ аз як таъминкунанда барои таъмини устувории иқтисодӣ ва амнияти миллии Тоҷикистон дар шароити ноустувории бозорҳои ҷаҳонии энергетикӣ аҳаммияти калидӣ дорад.

Дар ҷараёни нишасти матбуотӣ инчунин масъалаҳои марбут ба таъмини истиқлоли энергетикӣ, беҳтар намудани таъминоти устувори нерӯи барқ, рафти сохтмони Неругоҳи барқи обии «Роғун», бунёди неругоҳҳои офтобӣ, истифодаи панелҳои офтобӣ аз ҷониби аҳолӣ, содироти нерӯи барқ, татбиқи лоиҳаҳои энергетикӣ, аз ҷумла чораҳои коҳиши талафоти нерӯи барқ, амалисозии лоиҳаи CASA-1000, вазъи истихроҷи нафту газ, воридоти маҳсулоти нафтӣ ва гази моеъ, инчунин дигар масъалаҳои мубрами соҳа мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.

АКС:Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон