Душанбе, 16 феврал, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар соли 2026 Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ният дорад барои идомаи сохтмони Рогунская ГЭС беш аз 10 миллиард сомонӣ — муодили зиёда аз 1 миллиард доллар — равона намояд. Дар ин бора 13 феврал зимни нишасти матбуотӣ дар Душанбе вазири молияи ҷумҳурӣ Файзиддин Қаҳҳорзода хабар дод.
Сухан танҳо дар бораи идомаи корҳо нест — марҳилаи нави суръатбахшии татбиқи яке аз бузургтарин тарҳҳои зербиноӣ дар Осиёи Марказӣ оғоз мешавад. Мақомоти кишвар умедворанд, ки фаъол гардидани сарчашмаҳои дохилӣ ва хориҷии маблағгузорӣ имкон медиҳад, ки ҷадвали корҳо бидуни таъхир иҷро гардида, агрегати сеюми неругоҳ моҳи сентябри соли 2027 ба истифода дода шавад.
Ба гуфтаи вазир, аз маблағи умумӣ 8,2 миллиард сомонӣ барои идомаи сохтмони Роғун дар доираи буҷети давлатии кишвар пешбинӣ шудааст. Қисми боқимонда аз ҳисоби ҷалби маблағҳои шарикони рушд ва ниҳодҳои байналмилалии молиявӣ таъмин мегардад.
Файзиддин Қаҳҳорзода таъкид кард, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамаи шартҳои заруриро барои дастрасӣ ба маблағгузории хориҷӣ иҷро намудааст: созишномаҳо ба имзо расида, расмиёти дохилидавлатӣ анҷом ёфта ва талаботи шарикон пурра риоя гардидааст.
Нақши калидӣ дар ин раванд ба Бонки ҷаҳонӣ тааллуқ дорад. Ба гуфтаи вазир, барои дастрасӣ ба маблағҳои грантӣ ҳамаи шартҳо иҷро шуда, маблағгузорӣ аз рӯи транши аввал дар ҳаҷми 350 миллион доллар оғоз гардидааст. Илова бар ин, музокирот ҷиҳати ҷудо намудани 300 миллион доллари иловагӣ бомуваффақият анҷом ёфтааст ва интизор меравад ин маблағҳо дар нимаи соли ҷорӣ дастрас шаванд.
Ҳамзамон, расмиёти дохилӣ барои ҷалби 150 миллион доллар аз Бонки исломӣ дар марҳилаи анҷомёбӣ қарор дорад.
Инчунин, созишномаҳо бо ниҳодҳои зерин ба марҳилаи ниҳоӣ расидаанд:
- Фонди рушди Арабистони Саудӣ — 100 миллион доллар
- Фонди рушди Кувайт — 100 миллион доллар
- Фонди рушди байналмилалии ОПЕК — 100 миллион доллар
Ба гуфтаи вазир, дар баъзе ҳолатҳо танҳо анҷоми расмиёти тендерӣ боқӣ мондааст, ки баъди он маблағгузорӣ оғоз хоҳад шуд.
Манбаи муҳими дигар Бонки осиёии сармоягузориҳои инфрасохторӣ мебошад, ки ҷудо намудани 500 миллион долларро тасдиқ кардааст. Аз ин маблағ 270 миллион доллар дар доираи транши аввал дастрас мегардад. Ҳамаи расмиёти дохилидавлатӣ дар ин самт ба анҷом расидаанд.
Бо ин тартиб, барои татбиқи лоиҳа сохтори мукаммали маблағгузорӣ ташаккул меёбад, ки маблағҳои буҷетӣ ва қарзҳои имтиёзноки хориҷиро дар бар мегирад.
Тибқи маълумоти Вазорати молия, дар соли 2025 барои идомаи сохтмони НБО «Роғун» тақрибан 11 миллиард сомонӣ равона гардида буд. Ин маблағ хароҷоти хизматрасонии евробондҳоро ба маблағи 2 миллиард сомонӣ низ дар бар мегирад.
Афзоиши ҳаҷми маблағҳои хориҷӣ дар соли 2026 имкон медиҳад, ки фишори буҷетӣ коҳиш ёфта, ҳамзамон суръати корҳои сохтмонӣ зиёд гардад. Қаблан дар Вазорати энергетика таъкид шуда буд, ки барои фаъолсозии созишномаҳои солҳои 2024–2025 иҷрои як қатор шартҳо зарур буд, ки анҷоми онҳо вақт талаб кард. Айни ҳол ин марҳила ба анҷом расидааст.
Неругоҳи барқи обии Роғун бо иқтидори муқарраршудаи 3780 МВт бузургтарин неругоҳи барқи обӣ дар Осиёи Марказӣ хоҳад гардид. Пас аз ба истифода супоридани пурра, истеҳсоли солонаи неруи барқ зиёда аз 14,5 миллиард кВт/соатро ташкил хоҳад дод.
Дар толори мошинҳои неругоҳ 6 агрегат бо иқтидори ҳар кадом 630 МВт насб карда мешаванд. Айни замон ду агрегат, ки солҳои 2018 ва 2019 ба истифода дода шудаанд, бо иқтидори маҳдуд фаъолият доранд. Ба истифода додани агрегати сеюм моҳи сентябри соли 2027 пешбинӣ шуда, агрегати охирин соли 2029 ба кор медарояд.
Лоиҳаи Роғун на танҳо иншооти энергетикӣ, балки сутуни асосии стратегияи дарозмуддати истиқлолияти энергетикии кишвар ба ҳисоб меравад. Иҷрои пурраи он имконият медиҳад:
- таъмини устувори барқ дар фасли зимистон,
- афзоиши содироти неруи барқ,
- рушди саноат ва ҷалби сармоя,
- таъсиси ҷойҳои нави корӣ,
- таҳкими мавқеи Тоҷикистон ҳамчун кишвари истеҳсолкунандаи «энергияи сабз».
Суръат бахшидан ба сохтмони неругоҳи барқи обии Роғун дар заминаи равандҳои умумиминтақавии навсозии зербиноӣ амалӣ мегардад. Дар шароити афзоиши талабот ба манбаъҳои барқароршавандаи энергия, гидроэнергетика ба омили муҳими рушди устувор табдил ёфтааст.
Дастгирии молиявии ниҳодҳои байналмилалӣ нишон медиҳад, ки ҷомеаи молиявии ҷаҳонӣ ба аҳамияти стратегии лоиҳа ва устувории сиёсати иқтисодии Тоҷикистон эътимод дорад.
Соли 2026 барои НБО «Роғун» марҳилаи ҳалкунанда хоҳад буд. Ҳаҷми маблағгузории беш аз 1 миллиард доллар собит месозад, ки ин тарҳ афзалияти мутлақи сиёсати сармоягузории давлатӣ боқӣ монда, омили калидии ояндаи энергетикии кишвар ба шумор меравад.
АКС: АИ «Корвон Иттилоот»