Dushanbe, 2026-yil 4-iyul – Karavan Info axborot agentligi. Tojikiston so'nggi yillardagi eng muhim xalqaro iqlim forumlaridan biriga mezbonlik qilishni yakunladi va global ekologik kun tartibida faol ishtirokchi sifatidagi mavqeini mustahkamladi.
29-iyundan 2-iyulgacha Dushanbe shahrida Yashil iqlim jamg'armasi (YIJ) Boshqaruv kengashining 45-yig'ilishi bo'lib o'tdi. Mamlakat va butun Markaziy Osiyo mintaqasi uchun strategik ahamiyatga ega qarorlar qabul qilindi.
Jamg'arma Kengashi 10 ta rivojlanayotgan davlat uchun umumiy qiymati taxminan 700 million dollar bo'lgan 11 ta iqlim loyihasini moliyalashtirish paketini tasdiqladi. Qabul qiluvchi davlatlar qatoriga Indoneziya, Nepal, Vetnam, Qirg'iziston va Tojikiston kiradi.
Mezbon mamlakat uchun forumning asosiy natijasi umumiy qiymati 190 million dollarga teng ikkita milliy iqlim loyihasining tasdiqlanishi bo'ldi, shundan 62 million dollari Yashil iqlim jamg'armasi grantlari ko'rinishida taqdim etiladi. Qolgan mablag'lar xalqaro moliya institutlari va rivojlanish bo'yicha hamkorlar tomonidan taqdim etiladi.
Birinchi 30 million dollarlik loyiha qishloq jamoalarining iqlim o'zgarishi ta'siriga chidamliligini oshirishga qaratilgan. U mamlakat bo'ylab 14 ta shahar va tumanni qamrab oladi, u yerda zamonaviy suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish, suvni boshqarish tizimlarini takomillashtirish va suv tanqisligi ortib borayotgan sharoitda qishloq xo'jaligi mahsulotlarini barqarorroq ishlab chiqarishni ta'minlash uchun intensiv mevali bog'lar yaratish rejalashtirilgan.
Ikkinchi loyiha shahar suv infratuzilmasini kompleks modernizatsiya qilishni o'z ichiga oladi. Ishlar Rog'un, Dang'ara va Xo'jand shaharlarida amalga oshiriladi, bu yerda ichimlik suvi ta'minoti tizimlarini, kanalizatsiya tarmoqlarini rekonstruksiya qilish va asosiy sug'orish kanallarini tiklash rejalashtirilgan. Loyiha GCF grant mablag'lari va Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining uzoq muddatli kreditlari hisobidan moliyalashtirilmoqda.
Ushbu yangi tashabbuslar Tojikistonning Yashil iqlim jamg'armasi bilan hamkorlik portfelini sezilarli darajada kengaytiradi. Bugungi kunga qadar mamlakatda GCF ko'magida umumiy qiymati 173,5 million dollarga teng to'qqizta loyiha amalga oshirildi, ular gidrometeorologiya, energetika, iqlim o'zgarishiga moslashish va tog' ekotizimlarini saqlashni qamrab oladi.
Dushanbeda bo'lib o'tgan GCF Boshqaruvchilar Kengashi yig'ilishi natijalari Tojikistonning iqlim diplomatiyasi sifat jihatidan yangi darajaga ko'tarilganidan dalolat beradi. Bir necha yil oldin mamlakat asosan xalqaro suv va iqlim rezolyutsiyalarining tashabbuskori sifatida ishtirok etgan bo'lsa, bugungi kunda ushbu tashabbuslar keng ko'lamli investitsiya dasturlari ko'rinishida to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yordam olmoqda.
Tasdiqlangan loyihalarning arxitekturasi alohida e'tiborga loyiqdir. Rog'un, Dang'ara va Xo'jand GESlarining tanlanishi mamlakatning asosiy energetika, sanoat, transport va logistika markazlarini rivojlantirish bo'yicha uzoq muddatli davlat strategiyasini aks ettiradi. Shu bilan birga, shahar infratuzilmasini modernizatsiya qilish suv ta'minoti xizmatlari sifatini, shaharlarning iqlim xavflariga chidamliligini va suv resurslarini boshqarish samaradorligini oshiradi.
Dasturning qishloq xo'jaligi komponenti ham bundan kam emas. Zamonaviy sug'orish texnologiyalarini joriy etish va intensiv bog'dorchilikni rivojlantirish qishloq xo'jaligi mahsuldorligini oshirish, suv resurslaridan samarali foydalanish va oziq-ovqat xavfsizligini yaxshilash uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi. Global iqlim o'zgarishi sharoitida bunday loyihalar uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikning asosiy omiliga aylanib bormoqda.
Loyihalar Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki va boshqa xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikda amalga oshirilishi ham muhim ahamiyatga ega. Ushbu format xalqaro loyihalarni boshqarish standartlarini, shaffof xarid qilish tartiblarini va mustaqil nazoratni qo'llashni talab qiladi, bu esa donorlar ishonchini oshiradi va Tojikistonning yangi iqlim investitsiyalarini jalb qilish imkoniyatlarini kengaytiradi.
Darhaqiqat, Dushanbe nafaqat global iqlim siyosatini muhokama qilish maydonchasiga, balki xalqaro "yashil" kun tartibini amaliy amalga oshirish bo'yicha mintaqaviy markazga ham aylanib bormoqda.
Tasdiqlangan moliyalashtirish paketi Tojikistonning xalqaro moliyaviy resurslar, milliy rivojlanish ustuvorliklari va zamonaviy iqlim yechimlarini samarali birlashtirishga qodir davlat sifatidagi o'sib borayotgan rolini tasdiqlaydi.
Surat: Tojikiston Respublikasi hukumati huzuridagi Atrof-muhitni muhofaza qilish qo'mitasi