Dushanbe, 2026-yil 23-aprel – Karavan Info axborot agentligi. Ostonada bo'lib o'tgan "Barqaror kelajak uchun umumiy qarashlar" deb nomlangan mintaqaviy ekologik sammit nafaqat fikr almashish uchun platforma, balki Markaziy Osiyoning ekologik kun tartibi aniq majburiyatlarga aylantirilgan lahza bo'lib xizmat qildi.
22-aprel kuni Tojikiston Respublikasi Prezidenti Imomali Rahmon sammitda nutq so'zladi va iqlim, suv xavfsizligi, iqtisodiyot va mintaqaviy barqarorlikni bevosita bog'laydigan bir qator ustuvor vazifalarni belgilab berdi.
Davlat rahbari oʻz nutqida iqlim oʻzgarishi, ekotizimlarning degradatsiyasi, suv tanqisligi va tabiiy ofatlar nafaqat mintaqa, balki butun dunyo uchun jiddiy muammo tugʻdirayotganini taʼkidladi. U Markaziy Osiyo suv resurslarining 60 foizigacha Tojikistonda hosil boʻlishiga, yaʼni mamlakatning togʻli ekotizimlari butun mintaqada suv taʼminoti va barqaror rivojlanish uchun juda muhim ahamiyatga ega ekanligiga alohida urgʻu berdi.
Muzliklarning tez erishi alohida mavzu edi. Imomali Rahmon bu jarayon butun dunyo bo'ylab kuchayib borayotganini va allaqachon suv muvozanatining buzilishiga, ekologik tahdidlarning kuchayishiga va suv bilan bog'liq tabiiy ofatlar xavfining ortishiga olib kelayotganini ta'kidladi. U mintaqadagi mamlakatlarda chang bo'ronlarining chastotasi va davomiyligining ortib borayotganini ham xuddi shunday xavotirli belgi sifatida tilga oldi, bu esa aholi salomatligi va atrof-muhitga bevosita ta'sir qiladi.
Tojikiston tomoni kengroq xalqaro kontekstni ham ta'kidladi. Taqdimotda mamlakatning Dushanbe suv jarayoni orqali global suv va iqlim kun tartibini ilgari surishga qo'shgan hissasi bayon qilindi va BMTning "Barqaror rivojlanish uchun suv" xalqaro o'n yillik harakatlari bo'yicha rezolyutsiyasi allaqachon amalga oshirilayotgani ta'kidlandi.
2025-yilgi Dushanbe muzliklari sammiti manfaatdor tomonlarni birlashtirish uchun samarali platforma sifatida e'tirof etildi.
Iqlim siyosatining iqtisodiy tarkibiy qismi ham bundan kam emas edi. Imomali Rahmon iqlim o'zgarishiga o'tish, qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish, energiya samaradorligini oshirish va kam uglerodli iqtisodiyotni rivojlantirish ustuvorligini ta'kidladi.
Tojikiston uchun gidroenergetika va boshqa toza energiya manbalarini rivojlantirish strategik ustuvor vazifa sifatida belgilangan va yashil obligatsiyalar chiqarish mamlakatni global barqaror iqlim moliyalashtirish tizimiga integratsiya qilish yo'lidagi muhim qadamdir. Mintaqaviy uglerod bozorini rivojlantirishning bosqichma-bosqich modeli ham taklif qilingan.
Prezidentning so'zlariga ko'ra, ekologik kun tartibi biologik resurslarni saqlamasdan turib amalga oshirilmaydi. Shu munosabat bilan Tojikistonda 2040-yilga qadar mamlakatni yashillashtirish dasturi mavjud, noyob tog 'faunasi turlarini saqlab qolish bo'yicha davlat loyihalarini amalga oshirmoqda va tabiiy yashash joylarini himoya qilish choralarini ko'rmoqda. Dushanbedagi Mintaqaviy Chiqindilarni Boshqarish Markazi ham e'tiborga sazovor bo'ldi va amaliy ekologik hamkorlik mexanizmi sifatida qaraldi.
Sammitning ramziy va ayni paytda siyosiy jihatdan ahamiyatli natijasi Davlat rahbarlarining Qoʻshma deklaratsiyasi va tasdiqlangan 2026–2030 yillarga moʻljallangan Mintaqaviy harakatlar dasturi boʻldi.
Ishtirokchilar shuningdek, joriy yilning may oyi oxirida Dushanbe shahrida bo'lib o'tadigan "Suv barqaror rivojlanish uchun" xalqaro harakatlar o'n yillik maqsadlarini amalga oshirish bo'yicha to'rtinchi yuqori darajadagi xalqaro konferensiyaga taklifnoma oldilar.
Sammit doirasida Emomali Rahmon Tojikiston pavilonini namoyish etuvchi ko'rgazmaga ham tashrif buyurdi. Ko'rgazmada muzliklarning erishi, bioxilma-xillik, yashil iqtisodiyot, ekoturizm, an'analar, hunarmandchilik hamda qor qoplonlari, marhorlar va arxarlarni muhofaza qilishga bag'ishlangan mavzular muhokama qilindi.
Surat: Tojikiston Respublikasi Prezidenti matbuot xizmati