Душанбе, 28 март, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар рӯзҳои таҷлили Навруз Тоҷикистон боз ба решаҳои амиқи фарҳангии худ рӯ меорад, ки дар миёни онҳо дави аспҳо — яке аз бозиҳои қадимии миллӣ — ҷойгоҳи хоса дорад. Ин анъана рӯҳи рақобат, қудрати суннат ва нерӯи ваҳдати мардумро дар худ таҷассум менамояд.
Ҳар сол дар саросари кишвар, аз ҷумла дар пойтахт, бо дастгирии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе мусобиқаҳои варзишии аспдавонӣ баргузор мегарданд. Аҳамияти онҳо танҳо ба намоиши тамошобоб маҳдуд намешавад, балки ба тарғиби тарзи ҳаёти солим, таҳкими саломатии ҷомеа ва ҳифзи мероси фарҳангӣ равона шудааст.
Дави аспҳо дар масофаҳои гуногун танҳо сабқати суръат нест. Ин санҷиши қувва ва тоқати аспҳо, маҳорати саворагон ва қобилияти идора кардани асп дар шароити рақобати шадид мебошад. Ғолибон бо ҷоизаҳо қадрдонӣ мегарданд ва худи мусобиқаҳо дар саҳроҳои ҳамвор ба як ҷашни воқеии мардумӣ табдил меёбанд.
Дар чунин рӯзҳо теппаҳо ва майдонҳои атроф зинда мешаванд: хаймаҳои рангоранг қомат меафрозанд, таомҳои миллӣ омода мегарданд, аҳли оила ва ҷомеа гирд меоянд. Ҷавонон бештар фаъоланд — бисёре аз онҳо аз кӯдакӣ ба саворӣ машғул шуда, анъанаи садсолаҳоро идома медиҳанд.
Имрӯз дави аспҳо дар рӯзҳои Наврӯз вазифаи муҳими иҷтимоӣ низ иҷро мекунад. Он ба таҳкими робитаҳои байни мардум, тақвияти ҳисси ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ мусоидат менамояд. Миқёс ва фазои чунин чорабиниҳо онҳоро ба абзори муҳими муттаҳидсозии ҷомеа табдил медиҳад.
Майдони асосии баргузории мусобиқаҳо дар пойтахт Наврузгох ба ҳисоб меравад, ки дар он аспҳои зотҳои гуногун — тоҷикӣ, англисӣ ва ахалтекӣ — ширкат мекунанд. Ҷуғрофияи иштирокчиён Душанбе, Хуҷанд, Ваҳдат, Роғун, инчунин ноҳияҳои Ашт, Данғара, Рӯдакӣ, Файзобод, Фархор, Ховалинг ва Хуросонро фаро мегирад.
Натиҷаҳои мусобиқаҳо нишон медиҳанд, ки имрӯз зоти аспи тоҷикӣ яке аз беҳтаринҳо ба шумор меравад ва бо тобоварӣ, суръат ва мутобиқшавӣ фарқ мекунад.
Решаҳои ин анъана ба замонҳои хеле қадим мерасанд. Дар эпоси маъруфи Шахнаме, ки онро Абулкосим Фирдавси офаридааст, варзиш ҳамчун рамзи шуҷоат ва далерӣ тавсиф мешавад ва мусобиқаҳои аспдавонӣ ҷузъи муҳими ҳаёти подшоҳон ва сарбозон ба шумор мераванд.
Манбаъҳои таърихӣ нишон медиҳанд, ки ҳанӯз дар асри IV пеш аз милод дар Хуталон аспҳои зотӣ парвариш мешуданд, ва бозёфтҳои бостоншиносӣ аз Пенджикент ва Саразм аз рушди асппарварӣ дар миёни ниёгон шаҳодат медиҳанд.
Дарки муосири ин анъана дар осори Эмомали Рахмон низ инъикос ёфтааст. Дар китоби Таджики в зеркале истории. От ариев до Саманидов ӯ таъкид мекунад: «Имрӯз мардуми тоҷик арзиши аспро хуб дарк намуда, барои ҳифз, парвариш ва такмили зотҳои он талош мекунад».
Ба ин тартиб, дави аспҳо дар рӯзҳои Наврӯз танҳо як бахши барномаи идона нест. Ин риштаи зиндаи пайванди наслҳо, таҷассумгари хотираи таърихӣ ва ҳамзамон воситаи муосири таҳкими ҳувияти миллӣ мебошад.
Акс: НИАТ «Ховар»