Душанбе, 01 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шаҳри Вена, ки дар он манфиатҳои дипломатӣ, ҳуқуқӣ ва гуманитарии даҳҳо давлат ба ҳам меоянд, Тоҷикистон бори дигар худро ҳамчун кишваре муаррифӣ намуд, ки на танҳо ташаббусҳои сиёсиву иқтисодӣ, балки арзишҳои дорои маънии амиқи тамаддунӣ низ пеш мебарад.

28 апрели соли 2026 дар доираи ҷаласаи Кумитаи ченаки инсонии САҲА Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Манифести Куруши Кабир»-ро муаррифӣ кард — манбаи таърихие, ки имрӯз онро ҳамчун яке аз рамзҳои нахустини андешаҳои ҳуқуқи башар арзёбӣ мекунанд.

Ин муаррифӣ на танҳо як иқдоми фарҳангӣ, балки ҷузъи сиёсати фарохтари хориҷии Душанбе ба шумор меравад, ки ба таҳкими рӯзномаи гуманитарӣ, маърифати ҳуқуқӣ ва муколамаи байналмилалӣ равона шудааст. Худи интихоби мавзӯъ маънои равшан дорад: Тоҷикистон ба мероси таърихӣ на ҳамчун экспонати осорхона, балки ҳамчун далели зиндаи универсалӣ будани принсипҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқӣ рӯ меорад.

Таъкид гардид, ки бо пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ва бо дастгирии шарикони байналмилалӣ, ЮНЕСКО дар ҷаласаи 43-юми Конфронси генералии худ «Манифести Куруши Кабир»-ро яке аз аввалин санадҳое эътироф намуд, ки андешаҳои ҳуқуқи башарро инъикос мекунанд. Барои Душанбе ин қарор на танҳо рамзӣ, балки амалӣ низ арзёбӣ мешавад, зеро он шинохти байналмилалии пояҳои таърихии инсондӯстӣ, адолат ва эҳтиром ба инсонро тақвият медиҳад.

Дар ин замина, баромад дар Вена аз доираи як муаррифии оддии дипломатӣ фаротар меравад. Сухан дар бораи кӯшиши пайвастани анъанаи бостонии тамаддунӣ бо ҳуқуқи байналмилалии муосир меравад, яъне нишон додани идомаи мантиқӣ миёни таҷрибаи таърихӣ ва стандартҳои имрӯзаи ҳифзи ҳуқуқи шахс. Ба ин маъно, Тоҷикистон ба ҷомеаи ҷаҳонӣ як пули муҳим пешниҳод мекунад: ҳуқуқи башар танҳо маҳсули давраи нав нест, балки арзишест, ки решаҳои он дар хотираи амиқи таърихӣ низ ҷой доранд.

Ҳамчунин, ташаббуси дигари муҳими Душанбе — пешбурди идеяи «Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ – 2027» низ мавқеи хос гирифт. Ба арзёбии ҷониби Тоҷикистон, ин ташаббус метавонад ба як абзори амалии таҳкими волоияти қонун, баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии аҳолӣ ва тақвияти татбиқи воқеии ҳуқуқи инсон дар сатҳи миллӣ ва байналмилалӣ табдил ёбад.

Дар шароити имрӯза, ки ҷаҳон бештар бо чолишҳои ҳуқуқӣ, сиёсӣ ва гуманитарӣ рӯ ба рӯ мешавад, чунин иқдомҳо арзиши вижа пайдо мекунанд. Онҳо ба давлатҳо имкон медиҳанд, ки на танҳо имиҷи хориҷии худро шакл диҳанд, балки рӯзномаи зеҳнӣ ва маънавие созанд, ки бар эҳтиром ба таърих, қонун ва шаъну шарафи инсон асос ёфтааст. Маҳз дар ҳамин аст маънии баромадҳо дар минбарҳои созмонҳои байналмилалӣ: онҳо фазои муколамаро густариш медиҳанд ва барои кишвар мақоми иштирокчие медиҳанд, ки на танҳо мавқеъ, балки идея низ пешниҳод мекунад.

Ҳамин тавр, муаррифии «Манифести Куруши Кабир» дар Вена ба рӯйдоде табдил ёфт, ки дар он таърих ва замони муосир, дипломатия ва рисолати гуманитарӣ, ташаббуси миллӣ ва заминаи байналмилалӣ ба ҳам пайвастанд. Барои Тоҷикистон ин боз як қадам дар роҳи пешбурди симои давлатест, ки ояндаи худро бо маърифати ҳуқуқӣ, муколамаи тамаддунҳо ва эҳтиром ба арзишҳои умумибашарӣ пайванд медиҳад.

АКС: Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Австрия, Маҷористон, Норвегия, Руминия ва Словакия