Душанбе, 2 маусым 2026 жыл — Karavan Info ақпараттық агенттігі. Тәжікстан алдағы бес жылға арналған мемлекеттік әлеуметтік саясаттың негізгі құжатына айналуы тиіс «Тәжікстан Республикасында балалардың құқықтарын қорғаудың 2026–2030 жылдарға арналған бағдарламасын» іске асыруға дайындалып жатыр. Бағдарлама жобасы 28 мамырда Тәжікстан Республикасы Үкіметінің отырысында қаралды.
Айта кететін жайт, құжатты талқылау жыл сайын 1 маусымда атап өтілетін Халықаралық балаларды қорғау күні қарсаңында өтті. Сарапшылардың пікірінше, жаңа бағдарламаның қабылдануы балалар құқықтарын қорғау жүйесін нығайтуда және жас ұрпақтың толыққанды дамуы үшін қолайлы жағдайлар жасауда маңызды қадам болады.
Құжаттың негізгі мақсаттары балалардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты жетілдіру, әлеуметтік қызметтер жүйесін дамыту, кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу және оларды күтіп-бағу, оқыту және тәрбиелеу жағдайларын одан әрі жақсарту болып табылады.
Соңғы жылдары Тәжікстан ұлттық балаларды қорғау жүйесін үнемі нығайтып келеді, бұл ішкі заңнамаға да, халықаралық міндеттемелерге де сүйенеді. Ел балалар құқықтары бойынша негізгі халықаралық құжаттардың қатысушысы болып табылады және балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою, білім алу құқығын қамтамасыз ету және балалардың дамуы үшін қауіпсіз орта жасау бойынша шаралар қабылдауда.
Бұл жұмыстың құқықтық негізі Тәжікстан Республикасының Конституциясы, Еңбек кодексі, БҰҰ-ның Бала құқықтары туралы конвенциясы, сондай-ақ кәмелетке толмағандарды қанаудан және қауіпті еңбек жағдайларынан қорғауға бағытталған Халықаралық еңбек ұйымының халықаралық конвенциялары болып табылады.
Мемлекет отбасылық тәрбие және зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселелеріне ерекше көңіл бөледі. Елде отбасы институтын нығайтуға және балалардың мүдделерін қорғауға бағытталған «Баланы оқыту мен тәрбиелеуге жауапкершілік туралы» және «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы» заңдар бар.
Мектепке дейінгі білім беру жүйесін дамыту мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты болып қала береді. Бұл кезең баланың кейінгі интеллектуалдық және әлеуметтік дамуының негізі болып саналады. Сондықтан мектепке дейінгі мекемелер желісін кеңейту ұлттық басымдықтардың қатарына кіреді.
Бұл тұрғыда Тәжікстан Республикасының Президенті Эмомали Рахмонның 2024 жылғы 28 желтоқсанда Мажлиси Олиге жолдауында айтқан тапсырмасы ерекше маңызға ие. Мемлекет басшысы бес жыл ішінде 800 мектепке дейінгі мекеме және 1000-нан астам жалпы білім беру мекемесін салу мақсатын қойды, бұл мақсат мектепке дейінгі мекемелермен қамтуды 50 пайызға дейін арттыру болып табылады.
Қазіргі уақытта елімізде 2020-2025 жылдарға арналған мектепке дейінгі білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы аяқталуда, ал 2026-2030 жылдарға арналған жаңа бағдарлама дайындалуда.
2016 жылы Тәжікстан Республикасында Балалар құқықтары жөніндегі уәкілдің құрылуы балалар құқықтарын қорғаудың ұлттық тетігін дамытудағы маңызды қадам болды. Мекеме ел Президентінің бастамасымен құрылды және он жылдық жұмысы барысында кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауға қоғамдық және үкіметтік бақылау жүйесінің маңызды элементіне айналды.
Сарапшылар жаңа бағдарламаның қабылдануы мемлекеттің адами капиталды дамытуға деген ұзақ мерзімді міндеттемесін көрсететінін атап өтеді. Халықтың жас демографиялық құрылымын ескере отырып, білім беруге, тәрбиелеуге, денсаулық сақтауға және балаларды әлеуметтік қорғауға инвестициялар елдің болашағына, оның тұрақты дамуына және бәсекеге қабілеттілігіне стратегиялық үлес ретінде қарастырылады.
Фото: Тәжікстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі