Душанбе, 10 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба татбиқи чораҳои фаврӣ ҷиҳати таъмини амнияти энергетикӣ ва нақлиётии кишвар оғоз намуд. Дар шароити афзоиши норасоии маҳсулоти нафтӣ ва болоравии босуръати нархҳо дар бозори дохилӣ, мақомоти кишвар ҷустуҷӯи фаъолонаи таъминкунандагони алтернативии сӯзишвории авиатсиониро оғоз карданд. Дар ин бора 8 июл зимни нишасти матбуотӣ директори Агентии авиатсияи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳабибулло Назарзода расман иттилоъ дод.

Ба гуфтаи ӯ, сарфи назар аз мавҷуд будани захираҳои суғуртавии керосин дар фурудгоҳҳои кишвар, роҳандозии масирҳои алтернативии таъминот ба як зарурати ногузир табдил ёфтааст. Ҳафтаи гузашта намояндагони ширкатҳои воридкунандаи Тоҷикистон барои анҷом додани музокирот ва бастани шартномаҳои мустақим бо таъминкунандагони нав ба Қазоқистон ва Туркманистон сафар карданд.

То имрӯз бахши авиатсияи граждании Тоҷикистон аз ҷиҳати таъмини сӯзишворӣ вобастагии ҷиддӣ аз маҳсулоти нафтии Федератсияи Русия дошт. Дар доираи стратегияи зиддибуҳронӣ Агентии авиатсияи гражданӣ аллакай ба се ширкати нави тиҷоратӣ иҷозатнома барои воридот ва фурӯши чаканаи сӯзишвории авиатсионӣ дар фурудгоҳҳои кишвар додааст.

Ин иқдом амалан ба мавқеи инҳисории Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Ширкати таъминоти сӯзишворӣ». Тағйири сиёсати сӯзишвории Душанбе дар ҳоле сурат мегирад, ки бахши коркарди нафти Русия бо мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ шудааст. Барои Тоҷикистон, ки танҳо дар соли 2025 тибқи маълумоти Вазорати энергетика аз Русия зиёда аз 1,2 миллион тонна маҳсулоти нафтӣ ва гази моеъ ворид намудааст, ки беш аз 70 фоизи бозори умумии маводи сӯзишворию равғаниро ташкил медиҳад, устувории чунин таъминот аҳамияти ҳаётӣ дорад.

Дар натиҷаи норасоӣ, бозори дохилӣ аллакай бо мушкилот рӯбарӯ гардидааст: нархи як литр сӯзишвории дизелӣ ҳамагӣ дар ду ҳафта аз 11 сомонӣ то 13,3 сомонӣ боло рафта, дар баъзе нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ норасоии муваққатӣ ба вуҷуд омад.

Ба арзёбии гурӯҳи таҳлилгарони ИА «Караван Инфо», иқдомҳои Агентии авиатсияи гражданӣ танҳо вокуниши фаврӣ ба болоравии нархҳо набуда, балки тағйироти ҷиддӣ дар сиёсати геоиқтисодии Тоҷикистонро инъикос мекунанд.

Вобастагии комили бахши авиатсия аз як таъминкунанда — Федератсияи Русия — метавонад хатари мустақими халалдор шудани фаъолияти нақлиёти ҳавоии кишварро ба вуҷуд оварад. Аз ин рӯ, диверсификатсияи воридот тавассути ҷалби Қазоқистон ва Туркманистон роҳи мантиқӣ ва аз ҷиҳати стратегӣ асоснок ба назар мерасад.

Қазоқистон ва Туркманистон дорои иқтидорҳои бузурги коркарди нафт буда, метавонанд тавассути минтақаи баҳри Каспий ва долони транзитии Ӯзбекистон масирҳои кӯтоҳтар ва самараноктари таъминотро пешниҳод намоянд.

 Ҳамзамон, аз байн бурдани инҳисори бозор тавассути додани иҷозатнома ба се воридкунандаи нави сӯзишворӣ дар баробари ҶСК «Ширкати таъминоти сӯзишворӣ». Ин тадбир метавонад ба коҳиши омилҳои спекулятивӣ ва мӯътадил гардидани арзиши чиптаҳои ҳавопаймо мусоидат намояд, зеро арзиши керосин то 40 фоизи хароҷоти як парвозро ташкил медиҳад.

Ҳамзамон, болоравии нархи сӯзишвории дизелӣ то 13,3 сомонӣ ба бахши кишоварзӣ ва низоми логистикаи кишвар низ таъсири манфӣ мерасонад. Аз нигоҳи ИА «Караван Инфо», агар таҷрибаи диверсификатсияи воридоти керосини авиатсионӣ натиҷаи мусбат диҳад, Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон низ метавонад чунин моделро нисбат ба бозори сӯзишвории автомобилӣ татбиқ намуда, вобастагиро аз воридоти маҳсулоти нафтии Русия аз сатҳи имрӯзаи беш аз 70 фоиз то нишондиҳандаи бехатар коҳиш диҳад.

АКС: Хадамоти матбуоти Агентии авиатсияи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон