Душанбе, 11 июл, – АИ «Корвон Иттилоот».  Бахши саноатии Тоҷикистон дар солҳои охир динамикаи бесобиқа нишон дода, мақоми ҷумҳуриро ҳамчун яке аз марказҳои босуръат рушдёбандаи саноатии минтақа таҳким мебахшад. Дар ҷараёни нишасти бузурги матбуотӣ, ки 10 июл баргузор гардид, вазири саноат ва технологияҳои нави кишвар Шералӣ Кабир натиҷаҳои муҳими фаъолияти соҳаро эълон намуд.

Тибқи маълумоти расмии оморӣ, аз рӯи натиҷаҳои моҳҳои январ–апрели соли ҷорӣ Тоҷикистон дар байни давлатҳои ИДМ аз рӯи суръати рушди истеҳсолоти саноатӣ ба ҷойи дуюм баромада, нишондиҳандаи 13 фоизро сабт намуд. Нишондиҳандаи монанд дар Арманистон низ ба қайд гирифта шудааст, дар ҳоле ки пешсаф Қирғизистон бо 14,7 фоиз мебошад.

Қобили зикр аст, ки Тоҷикистон аз як қатор шарикони калидии минтақавӣ ба таври назаррас пеш гузаштааст: дар Ӯзбекистон рушди саноат 7,8 фоиз, дар Қазоқистон 1,9 фоиз, дар Русия 0,7 фоиз, дар Озарбойҷон 0,3 фоизро ташкил дода, дар Беларус ҳаҷми истеҳсолот 2,5 фоиз коҳиш ёфтааст.

Муҳимтарин дастовардҳои саноати ватанӣ натиҷаҳои умумии нимсолаи аввали соли 2026 ба шумор мераванд. Ҳаҷми умумии истеҳсолоти саноатии Тоҷикистон ба нишондоди таърихии 33,8 миллиард сомонӣ расид, ки нисбат ба ҳамин давраи соли 2025 ба андозаи 14,1 фоиз, ё ба маблағи 4,5 миллиард сомонӣ зиёд мебошад.

Таҳлили сохтори соҳа нишон медиҳад, ки тақрибан 40 фоизи ҳаҷми умумӣ ба истихроҷи канданиҳои фоиданок рост меояд, ки ҳамоно ҳамчун сутуни асосии саноати миллӣ боқӣ мемонад. Дар ин замина, локомотиви калидии ҳудудӣ вилояти Суғд мебошад, ки 61 фоизи тамоми истеҳсолоти саноатии ҷумҳурӣ ба ҳиссаи он рост меояд.

Тавре роҳбари вазорат Шералӣ Кабир таъкид намуд: «Ба ҳамин хотир, вилоят 61 фоизи ҳаҷми умумии истеҳсолоти саноатиро ташкил медиҳад», ки ин ба тамаркузи бузургтарин дороиҳои кӯҳию металлургӣ дар ҳудуди он вобаста аст.

Яке аз нишондиҳандаҳои муҳимми беҳтар шудани вазъи иқтисодӣ тавсеаи пояи истеҳсолӣ мебошад. То 1 июли соли 2026 шумораи умумии корхонаҳои саноатии ба қайд гирифташуда дар кишвар ба 4002 адад расид, ки барои 89 059 шаҳрванд ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.

Танҳо дар шаш моҳи аввали сол дар ҷумҳурӣ 191 корхонаи нави истеҳсолӣ ба фаъолият оғоз намуда, 1160 ҷойи кори нав таъсис дода шуд. Дар баробари ин, 134 корхона фаъолияти худро муваққатан қатъ намуданд. Шералӣ Кабир ин равандро чунин арзёбӣ кард: «Ин нисбат ба соли гузашта 18 корхона камтар аст, — шумораи корхонаҳое, ки ба манзараи умумии истеҳсолот таъсир намерасонанд, коҳиш меёбад. Мушкилот корхонаҳое мебошанд, ки нишондиҳандаҳои сифрӣ медиҳанд, яъне корхона фаъол аст, аммо тибқи омор маълумот вуҷуд надорад, ва ин бо як қатор сабабҳо вобаста аст». Айни ҳол ҳиссаи чунин объектҳои «сифрӣ» то 1,5 фоиз коҳиш ёфтааст, ки аз баланд шудани сатҳи шаффофияти баҳисобгирӣ дарак медиҳад.

Ба арзёбии гурӯҳи таҳлилгарони ИА «Караван Инфо», баромадани Тоҷикистон ба траекторияи рушди 14-фоизаи нимсола натиҷаи мустақими татбиқи пайгиронаи ҳадафи чоруми стратегии давлат мебошад. Рақобатпазир шудани бозорҳо, ҷалби сармояи хориҷӣ ба истифодабарии захираҳои зеризаминӣ ва суръат бахшидани ивазкунии воридот натиҷаҳои мушаххас дода истодаанд.

Бо вуҷуди ин, сохтори амиқи нишондиҳандаҳо таҳлили мутавозинро талаб мекунад. Тамаркузи 61 фоизи истеҳсолот танҳо дар вилояти Суғд ва ҳиссаи 40-фоизаи бахши истихроҷ дар сохтори ММД аз нобаробарии боқимонда дарак медиҳанд. Суғд нишондиҳандаҳои умумимиллиро асосан ба шарофати пойгоҳи ашёи хом боло мебарад, дар ҳоле ки дигар минтақаҳо ба афзоиши шиддатноки сармоягузорӣ ниёз доранд.

Тамоюли мусбате, ки «Караван Инфо» сабт мекунад, тағйири сифатии сохтори соҳибкорӣ мебошад. Гузаштан аз ҳадди 4000 корхона дар пасманзари кам шудани шумораи корхонаҳои ғайрифаъол аз покшавии бозор шаҳодат медиҳад.

Он ки ҳиссаи корхонаҳои ғайрисамаранок ё онҳое, ки ҳисоботро пинҳон медоранд, то 1,5 фоиз поин рафтааст, самаранокии рақамикунонии баҳисобгирии андозиву омории Вазорати саноатро собит месозад.

Бахши саноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз андӯхтани экстенсивии нишондиҳандаҳои ашёи хом ба сӯи рушди интенсивӣ мегузарад, ки дар он 191 корхонаи нав барои ташаккули пояи саноати коркард дар давраҳои минбаъда замина мегузоранд.

АКС: Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон