Душанбе, 22 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Иқтисоди Тоҷикистон суръати баланди рушди худро нигоҳ дошта, гардиши савдои хориҷии кишвар дар нимсолаи аввали соли 2026 ба 6,8 миллиард доллари ИМА расид.
Ин нишондиҳанда нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 2,8 миллиард доллар, ё 44,2 фоиз бештар мебошад. Дар ин бора вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон Абдураҳмон Абдураҳмонзода зимни нишасти матбуотӣ хабар дод.
Ҳамзамон, сохтори савдои хориҷии кишвар ҳанӯз ҳам бо бартарии воридот нисбат ба содирот тавсиф мешавад. Ҳаҷми содирот дар шаш моҳи соли ҷорӣ 1 миллиарду 580 миллион доллар-ро ташкил дода, нисбат ба соли гузашта 65,4 фоиз ё 624,7 миллион доллар афзуд. Воридот бошад, ба 5 миллиарду 240 миллион доллар расида, 38,8 фоиз ё 1 миллиарду 464,2 миллион доллар зиёд гардид. Дар натиҷа, тавозуни манфии савдои хориҷӣ аз 3,6 миллиард доллар бештар шуд.
Чин шарики асосии тиҷоратии Тоҷикистон боқӣ мемонад
Яке аз тамоюлҳои муҳимтарини соли ҷорӣ таҳкими минбаъдаи мавқеи Ҷумҳурии Мардумии Чин ҳамчун шарики асосии тиҷоратии Тоҷикистон мебошад. Ҳиссаи Чин дар гардиши савдои хориҷии кишвар 25,9 фоиз-ро ташкил дода, Русия бо 23,7 фоиз дар ҷойи дуюм қарор гирифтааст.
Ин нишондиҳандаҳо идомаи тағйироти сохтории ҷуғрофияи иқтисодии хориҷии ҷумҳуриро инъикос мекунанд. Агар то соли 2025 Русия дар мақоми аввал қарор дошт, пас аз соли гузашта Чин бо афзоиши босуръати гардиши мол ба ҳаҷми 2,8 миллиард доллар пешсаф гардид ва имсол низ ин мавқеъро ҳифз намудааст.
Воридот: таҷҳизот, саноат ва амнияти озуқаворӣ
Таркиби воридот нишон медиҳад, ки иқтисоди миллӣ ба рушди истеҳсолот ва навсозии инфрасохтор равона гардидааст. Дар шаш моҳи соли ҷорӣ бештар мошинҳо (611,9 миллион доллар), фулузоти гаронбаҳо ва нимгаронбаҳо (512,7 миллион доллар), маҳсулоти нафтӣ ва сӯзишворӣ (494,7 миллион доллар), металлҳои сиёҳ (457,9 миллион доллар) ва таҷҳизоти технологӣ (457,6 миллион доллар) ворид карда шуданд.
Ҳаҷми воридоти маҳсулоти озуқаворӣ низ назаррас буда, 851,1 миллион доллар ё 16,2 фоиз-и ҳаҷми умумии воридотро ташкил медиҳад. Дар ин гурӯҳ гандум ва дигар ғалладонагиҳо бо арзиши 171,6 миллион доллар ҷойи аввалро ишғол мекунанд.
Содиротро маҳсулоти маъданӣ ва металлургӣ таъмин мекунад
Дар сохтори содироти Тоҷикистон саҳми асосиро маҳсулоти соҳаҳои кӯҳкорӣ ва металлургия ташкил медиҳад.
Ба хориҷ бештар чунин маҳсулот содир шудааст:
- фулузоти гаронбаҳо ва нимгаронбаҳо — 517 миллион доллар (32,7 фоиз);
- маъданҳо — 451,7 миллион доллар (29 фоиз);
- сурма — 144,3 миллион доллар (9,1 фоиз);
- алюминий — 116,6 миллион доллар (7,4 фоиз);
- нахи пахта — 47,1 миллион доллар;
- мис ва маҳсулоти он — 40,7 миллион доллар (2,6 фоиз).
Самти асосии содироти Тоҷикистон Швейтсария мебошад, ки 32,2 фоиз-и содирот ба он рост меояд. Баъдан Чин (26,8 фоиз), Туркия (7,7 фоиз), Ӯзбекистон (6,9 фоиз), Белгия, Русия, Нидерланд, Қазоқистон, Эрон ва Афғонистон ҷой гирифтаанд.
Маҷмӯи маҳсулоти дохилии беш аз 8 фоиз афзоиш ёфт
Ҳаҷми Маҷмӯи маҳсулоти дохилии Тоҷикистон дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ ба 81,7 миллиард сомонӣ расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 10,8 миллиард сомонӣ зиёд шудааст. Суръати рушди иқтисод 8,2 фоиз-ро ташкил дод.
Ба гуфтаи вазир, рушди иқтисодӣ асосан аз ҳисоби афзоиши истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ (14,1 фоиз), кишоварзӣ (7,2 фоиз), хизматрасониҳои пулакӣ (10,6 фоиз), сармоягузорӣ ба сармояи асосӣ (18,4 фоиз), гардиши савдо (26,1 фоиз), боркашонӣ (14,7 фоиз) ва мусофирбарӣ (8 фоиз) таъмин гардид.
Дар ҳамин ҳол сатҳи таваррум ба 2,4 фоиз расида, нисбат ба соли гузашта 0,6 банди фоизӣ зиёд мебошад. Ба болоравии нархҳо асосан қиматшавии маҳсулоти озуқа (2,6 фоиз), маҳсулоти ғайриозуқа (1,7 фоиз) ва хизматрасониҳо (3,8 фоиз) таъсир расонидааст.
Нишондиҳандаҳои солҳои охир собит месозанд, ки баъд аз коҳиши рушди иқтисодӣ то 4,5 фоиз дар соли 2020, иқтисоди Тоҷикистон рушду суботи баландро нигоҳ доштааст: 9,2 фоиз дар соли 2021, 8 фоиз дар соли 2022, 8,3 фоиз дар соли 2023, 8,4 фоиз дар солҳои 2024 ва 2025 ва 8,2 фоиз дар нимсолаи аввали соли 2026.
АКС: Акси марбут сохтаи ҳушвора