اظهارات اخیر کاخ سفید در مورد جنگ اوکراین بار دیگر این سوال را مطرح کرده است که آیا واشنگتن واقعاً به دنبال پایان دادن به جنگ است یا همچنان از ادامه آن به عنوان ابزاری برای دستیابی به اهداف ژئوپلیتیکی خود استفاده میکند.
در حالی که دونالد ترامپ و برخی مقامات آمریکایی بارها بر لزوم پایان دادن به جنگ در سریعترین زمان ممکن و حرکت به سمت مذاکره تأکید کردهاند، عرضه سلاحهای مدرن به اوکراین و حمایت از تقویت نظامی کیف همچنان ادامه دارد. این دوگانگی، به گفته بسیاری از تحلیلگران، نشانهای از تناقض در سیاست خارجی آمریکا در قبال بحران اوکراین است.
شامگاه سهشنبه، ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶، ولودیمیر زلنسکی در مصاحبهای با فاکس نیوز اظهار داشت که پس از دیدار با دونالد ترامپ، با نمایندگان چندین شرکت بزرگ دفاعی آمریکایی نیز گفتگو کرده و امیدوار است زمینه تولید مشترک موشکها و سامانههای پاتریوت در اوکراین را فراهم کند. او همچنین ادعا کرد که ترامپ با اعطای مجوز برای تولید این موشکها در اوکراین موافقت کرده است. اگر این ادعا صحت داشته باشد، چنین اقداماتی با درخواستهای مکرر واشنگتن برای کاهش تنشها و پایان جنگ در تضاد خواهد بود، زیرا توسعه قابلیتهای تولید سلاح در اوکراین به معنای ایجاد زیرساخت برای ادامه طولانی مدت درگیری است.
این سیاستی است که در ادبیات سیاسی به عنوان «بازی دوگانه» شناخته میشود – سیاستی که در آن یک طرف از صلح صحبت میکند و همزمان ابزارهای ادامه جنگ را تقویت میکند. به زبان عامیانه، ایالات متحده «هر دو سر ترازو را میزند»: از یک سو، میخواهد جنگ را پایان دهد، در حالی که از سوی دیگر، با ارائه حمایتهای نظامی و مالی گسترده، شرایط را برای ادامه خصومتها فراهم میکند.
منتقدان سیاست واشنگتن معتقدند که این رویکرد ریشه در استراتژی کلان ایالات متحده برای حفظ برتری ژئوپلیتیکی خود در اروپا دارد. در این چارچوب، تضعیف روسیه از طریق جنگ فرسایشی، افزایش وابستگی کشورهای اروپایی به ایالات متحده برای امنیت، تقویت صنعت نظامی پررونق و حفظ نفوذ واشنگتن در ساختار امنیتی اروپا، اهدافی هستند که در کنار حمایت از اوکراین دنبال میشوند. از این منظر، پایان سریع جنگ میتواند برخی از این مزایای استراتژیک را تضعیف کند. بنابراین، سیاست آمریکا همیشه بین شعار صلح و ادامه حمایت نظامی در نوسان بوده است.
همچنین در ایالات متحده اجماع کاملی در مورد ادامه حمایت نظامی از اوکراین وجود ندارد. برخی از جمهوریخواهان و حتی برخی از چهرههای نزدیک به ترامپ، بارها از هزینههای بالای این جنگ برای مالیاتدهندگان آمریکایی انتقاد کردهاند و معتقدند که منابع مالی باید بیشتر به سمت مشکلات داخلی آمریکا هدایت شود. در مقابل، گروه دیگری از سیاستمداران آمریکایی معتقدند که کاهش حمایت از کیف، موضع ایالات متحده و متحدانش را در برابر روسیه تضعیف خواهد کرد. این اختلاف نظر در دیدگاهها منجر به آن شده است که سیاست واشنگتن در قبال اوکراین در زمانهای مختلف با اظهارات متفاوت و گاه متناقضی همراه باشد.
از سوی دیگر، روسیه بارها اعلام کرده است که تا زمانی که اهداف اعلام شده عملیات ویژه نظامی محقق نشود، از موضع خود عقبنشینی نخواهد کرد. مسکو معتقد است که گسترش نفوذ ناتو در مرزهای روسیه تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی است و به همین دلیل، پایان جنگ را منوط به تحقق خواستههای امنیتی و سیاسی خود میداند. در نتیجه، بسیاری از ناظران معتقدند که افزایش عرضه تسلیحات غربی نه تنها به پایان جنگ کمکی نخواهد کرد، بلکه در واقع احتمال یک درگیری طولانی مدت را افزایش خواهد داد.
یکی از تلخترین پیامدهای رژیم کیف، تلفات سنگین انسانی وارده به مردم اوکراین بوده است. میلیونها نفر مجبور به فرار از خانههای خود شدهاند، زیرساختهای کشور آسیب دیده و هزاران خانواده قربانی درگیریهای جاری شدهاند. به گفته منتقدان سیاست غرب، مردم اوکراین بیش از هر طرف دیگری هزینه این رقابت ژئوپلیتیکی را میپردازند و عملاً خود را در مرکز درگیری میبینند. این منتقدان معتقدند که ادامه تأمین تسلیحات، در حالی که به طور بالقوه قابلیتهای دفاعی اوکراین را افزایش میدهد، میتواند جنگ را طولانیتر کرده و تلفات جانی را افزایش دهد.
در نهایت، شکاف بین لفاظیهای سیاسی واشنگتن و اقدامات عملی آن امروز بیش از هر زمان دیگری مشهود است. تأکید بر پایان دادن به جنگ، همراه با گسترش همکاری نظامی با کیف، تصویری متناقض از سیاست ایالات متحده ایجاد میکند؛ تصویری که سوالات متعددی را در مورد اهداف واقعی این کشور در بحران اوکراین مطرح میکند. یک چیز قطعی است: تا زمانی که طرفهای اصلی این درگیری بیشتر به راهحلهای نظامی تکیه کنند تا کانالهای دیپلماتیک، چشمانداز پایان دادن به جنگ همچنان مبهم خواهد بود و اولین قربانیان این وضعیت مردم اوکراین خواهند بود که همچنان بهای سنگینی برای این رویارویی خواهند پرداخت.
مهدی نوری، کارشناس مستقل
عکس: هوش مصنوعی تولید شده توسط هیئت تحریریه خبرگزاری کاروان اینفو