Душанбе, 20 август, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Душанбе ҷаласаи нахустини Шӯро оид ба рушди иқтисоди рақамӣ назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид, ки таҳти раёсати Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон оғози марҳилаи нави табдили рақамии кишварро барои солҳои 2026–2030 муайян намуд.

Дар маркази баррасӣ на танҳо худи технологияҳои рақамӣ, балки зарурати тағйир додани принсипҳои фаъолияти дастгоҳи давлатӣ қарор гирифт. Сухан дар бораи гузаштан аз хизматрасониҳои электронии пароканда ва расмиёти ҳанӯз ҳам коғазӣ ба низоми ягонаи рақамӣ меравад, ки дар он пойгоҳҳои давлатии маълумот ҳамгиро шуда, хизматрасониҳо онлайн пешниҳод мегарданд ва шаҳрванд маҷбур намешавад як маълумотро ба мақомоти давлатӣ борҳо пешниҳод намояд.

Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуд, ки рақамикунонӣ бояд пеш аз ҳама ба аҳолӣ ва иқтисод манфиати амалӣ расонад — вақти шаҳрвандон ва соҳибкоронро сарфа кунад, хароҷоти иловагиро коҳиш диҳад, шаффофияти идоракунии давлатиро баланд бардорад ва рақобатпазирии иқтисоди миллиро таҳким бахшад.

Дар баробари ин, роҳбарияти кишвар ба мушкилоти мавҷуда ишора кард: баъзе низомҳои иттилоотӣ ҳанӯз ҷудогона фаъолият мекунанд, як маълумот метавонад такроран талаб карда шавад, қисми расмиёти маъмурӣ коғазӣ боқӣ мондааст ва натиҷаҳои татбиқи баъзе лоиҳаҳои рақамӣ на ҳамеша ба таври мушаххас арзёбӣ мешаванд.

Бартараф намудани ҳамин монеаҳо ба яке аз вазифаҳои асосии Шӯрои нав табдил меёбад.

Дар ҷаласа чор принсипи асосӣ муайян гардид, ки минбаъд бояд сиёсати давлатиро дар соҳаи рақамикунонӣ муайян намоянд.

Принсипи аввал — натиҷаи мушаххас барои инсон ва иқтисод мебошад. Хизматрасонии рақамӣ бояд танҳо дар шакли электронӣ мавҷуд набошад, балки воқеан муносибати шаҳрванд ё соҳибкорро бо давлат содда намояд.
Дуюм — инфрасохтори ягонаи рақамии давлат. Низомҳои иттилоотии соҳавӣ бояд бо ҳам ҳамгиро шуда, феҳристҳо ва пойгоҳҳои давлатии маълумот дар фазои ягона фаъолият намоянд.

Сеюм — принсипи «маълумот танҳо як маротиба пешниҳод карда мешавад». Татбиқи он бояд ҳолатеро аз байн барад, ки шаҳрванд ба мақомоти давлатӣ маълумот ва ҳуҷҷатҳои қаблан дар ихтиёри давлатбударо дубора пешниҳод намояд.

Чорум — дастрасии баробар ба хизматрасониҳои давлатӣ. Табдили рақамӣ набояд танҳо ба шаҳрҳои бузург маҳдуд гардад: сифати хизматрасониҳои электронӣ ва инфрасохтори интернетӣ бояд дар минтақаҳои дурдасти кишвар низ таъмин карда шавад.

Дар ҷаласа ҳисоботҳо оид ба самтҳои асосии татбиқи Барномаи миёнамуҳлати рушди иқтисоди рақамӣ барои солҳои 2026–2030 пешниҳод шуданд.

Муовини Раиси Шӯро, муовини якуми Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳоким Холиқзода самтҳои афзалиятнок ва чораҳои асосии барномаро муаррифӣ намуд. Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ Султон Раҳимзода оид ба механизмҳои ҷалби сармоя ва маблағгузории лоиҳаҳои рақамӣ маълумот дод. Вазири маориф ва илм Раҳим Саидзода ба масъалаҳои омодасозии кадрҳо ва баланд бардоштани саводнокии рақамии аҳолӣ таваҷҷуҳ намуд.

Директори Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ Хуршед Мирзо пешниҳодҳоро оид ба рақамикунонии пурраи хизматрасониҳои давлатӣ ва ҳамгироии пойгоҳҳои маълумот манзур кард.

Дар натиҷаи баррасӣ ба мақомоти давлатӣ, ки ба аҳолӣ хизмат мерасонанд, супориш дода шуд, ки барои ворид намудани хизматрасониҳои худ ба портали ягона ва пурра дар шакли электронӣ пешниҳод кардани онҳо чораҳои фаврӣ андешанд.

Аммо рақамикунонӣ набояд танҳо ба гузаронидани расмиёти мавҷуда ба Интернет маҳдуд шавад. То электронӣ намудани ҳар як хизматрасонӣ зарур аст, ки худи тартиби гирифтани он содда карда шавад. Талаботи зиёдатӣ, ҳуҷҷатҳои такроран талабшаванда ва муроҷиати беасоси шаҳрвандон ба якчанд мақомоти давлатӣ бояд бартараф карда шаванд.

Ба Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ дар ҳамкорӣ бо Вазорати адлия ва мақомоти соҳавӣ супориш дода шуд, ки нақшаи марҳилавии пурра ба шакли электронӣ гузаронидани хизматрасониҳои афзалиятноки давлатиро таҳия намояд.

Қисми алоҳидаи супоришҳо ба инфрасохтори телекоммуникатсионӣ дахл дорад. Ба Хадамоти алоқа супориш дода шуд, ки иҷрои нақшаи рушди соҳаро таъмин намуда, пеш аз ҳама ба баланд бардоштани сифати Интернет ва васеъ намудани фарогирии он, махсусан дар минтақаҳои дурдаст, таваҷҷуҳ намояд.
Ба Хадамоти гумрук дар ҳамкорӣ бо Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ, Вазорати молия, Кумитаи андоз ва дигар мақомоти дахлдор супориш дода шуд, ки харитаи гузариш ба расмиёти пурра бе истифодаи коғазро таҳия ва татбиқ намояд.

Истифодаи зеҳни сунъӣ низ дар рӯзномаи ҷаласа мавқеи махсус дошт. Ба Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамӣ дар ҳамкорӣ бо мақомоти дахлдор супориш дода шуд, ки пешниҳодҳо оид ба истифодаи масъулонаи зеҳни сунъӣ дар соҳаҳои иқтисоди миллӣ ва ҳамзамон тақвияти амнияти кибериро таҳия намояд.

Ҳамин тариқ, рӯзномаи рақамии Тоҷикистон аз доираи автоматикунонии одии хизматрасониҳои давлатӣ берун меравад. Ба он масъалаҳои истифодаи зеҳни сунъӣ, рушди соҳибкории рақамӣ, ҷалби сармоя, омодасозии мутахассисон ва рақамикунонии бахши воқеии иқтисод ва соҳаи иҷтимоӣ низ ворид мешаванд.

Шарти муҳими ин раванд омодасозии сармояи инсонӣ мебошад. Ба Вазорати маориф ва илм дар ҳамкорӣ бо Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ, низоми таҳсилоти касбӣ, муассисаҳои таълимӣ ва бахши хусусӣ супориш дода шуд, ки барномаҳои омодасозӣ ва бозомӯзии кадрҳоро ба талаботи воқеии бозори меҳнат мутобиқ намоянд.

Ҳамзамон баланд бардоштани саводнокии рақамии аҳолӣ ҳамчун вазифаи баробараҳамият бо омодасозии мутахассисони соҳавӣ арзёбӣ гардид.

Яке аз натиҷаҳои муҳими ҷаласа тақвияти масъулияти шахсии роҳбарони мақомоти давлатӣ барои натиҷаҳои рақамикунонӣ мебошад.
Президент таъкид намуд, ки ҳар як пешниҳод ва ҳар як лоиҳа бояд ба натиҷаи мушаххас, муҳлати иҷро, манбаи маблағгузорӣ ва роҳбари масъул алоқаманд бошад. Барои солҳои 2027–2030 бояд ҳадафҳои солона ва нишондиҳандаҳои ниҳоӣ муайян карда шаванд.

Ҳамзамон вазифа гузошта шуд, ки аз таҳияи чорабиниҳои такрорӣ ва маблағгузории лоиҳаҳои беасос пешгирӣ карда шавад.

Ба Ҳукумати кишвар супориш дода шуд, ки фаъолияти роҳбарони вазорату идораҳоро бо назардошти натиҷаҳои рақамикунонӣ арзёбӣ намояд. Масъулияти онҳо ҳамгироии низомҳои иттилоотӣ, сифати маълумот, соддасозии хизматрасониҳои давлатӣ, истифодаи самараноки маблағҳо ва натиҷаи воқеии лоиҳаҳои татбиқшударо дар бар мегирад.

Дар ин замина Шӯро оид ба рушди иқтисоди рақамӣ на танҳо ҳамчун майдони машваратӣ, балки ҳамчун механизми ҳамоҳангсозӣ ва назорат баромад намуда, бояд монеаҳои байниидоравиро бартараф ва татбиқи сиёсати ягонаи давлатии рақамиро таъмин намояд.

Ҷаласаи нахустин нишон дод, ки Тоҷикистон мехоҳад аз марҳилаи ҷорӣ намудани хизматрасониҳои алоҳидаи электронӣ ба вазифаи мураккабтар — ташкили экосистемаи ягонаи рақамии давлат — гузарад.

Нишондиҳандаи ниҳоии он бояд на худи платформаи рақамӣ, балки коҳиши бюрократия, дастрасии хизматрасониҳо, баланд шудани самаранокии идоракунии давлатӣ ва фароҳам омадани имкониятҳои нави рушди соҳибкорӣ ва шаҳрвандон бошад.

Тавре аз супоришҳои роҳбарияти кишвар бармеояд, маҳз аз рӯи ҳамин меъёрҳо дар солҳои наздик самаранокии табдили рақамии Тоҷикистон арзёбӣ хоҳад шуд.

Акс: Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон