Душанбе, 21 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Осиёи Марказӣ раванди навсозии зерсохтори футболӣ идома дорад: дар Душанбе Варзишгоҳи нави миллӣ ба истифода дода шуд, дар Бишкек сохтмони «Бишкек Арена» ба анҷом расид, дар Тошканди Нав, Алмато ва Шимкент бошад, лоиҳаҳои бузурги сохтмонии варзишгоҳҳо идома доранд. Ғунҷоиши панҷ иншооти мавриди баррасӣ аз 30 ҳазор то эҳтимолан 60 ҳазор тамошобинро дар бар мегирад.
Аммо фарқи асосии онҳо танҳо дар шумораи ҷойҳои нишаст нест. Консепсияи лоиҳаҳо низ гуногун буда, аз варзишгоҳҳои классикии футбол то маҷмааҳои бисёрфунксионалӣ бо имкони истифодаи доимӣ иборат аст.
Муқоисаи панҷ тарҳ нишон медиҳад, ки сохтмони варзишгоҳҳои нав тадриҷан аз вазифаи танҳо фароҳам кардани майдон барои баргузории бозиҳо берун меравад.
Ҳамроҳ бо аренаҳои варзишӣ майдонҳои тамринӣ, инфрасохтори нақлиётӣ, минтақаҳои мухлисон, нуқтаҳои тиҷоратӣ, муассисаҳои хӯрокворӣ ва дигар иншооти фароғатӣ бунёд мешаванд. Ҳамин тариқ, инфрасохтори варзишӣ ба муҳити шаҳрӣ бештар ворид гардида, ба як бахши муҳими рушди шаҳрҳо табдил меёбад.
Душанбе: Варзишгоҳи миллӣ барои беш аз 30 ҳазор тамошобин
Варзишгоҳи нави миллии Душанбе 21 августи соли 2026 мавриди истифода қарор гирифт. Иншоот барои беш аз 30 ҳазор тамошобин пешбинӣ шуда, дар сатҳи поёнӣ беш аз 12 ҳазор ва дар сатҳи болоӣ 18 ҳазор ҷой дорад.
Варзишгоҳ дар масоҳати 9,5 гектар ҷойгир буда, масоҳати умумии бино зиёда аз 42 ҳазор метри мураббаъ, баландии он 33 метрро ташкил медиҳад. Бино аз панҷ ошёна ва таҳхона иборат аст.
Майдони футбол бо андозаи 105 ба 68 метр ба талаботи ҳатмии ФИФА барои баргузории бозиҳои байналмилалӣ ҷавобгӯ мебошад. Варзишгоҳ ба категорияи дуюми байналмилалӣ дохил шуда, барои бозиҳои дастаҳои миллӣ, мусобиқаҳои бошгоҳӣ ва дигар чорабиниҳои бузурги варзишӣ пешбинӣ гардидааст.
Ба ин тартиб, Душанбе бештар ба бунёди аренаи муосири футболии сатҳи байналмилалӣ ва пайвастани он ба инфрасохтори варзишии шаҳр такя кардааст.
Бишкек: 51 252 ҷой ва модели бисёрфунксионалӣ
Дар Бишкек соли 2026 сохтмони «Бишкек Арена» ба анҷом расид. Варзишгоҳ барои 51 252 тамошобин пешбинӣ шуда, дар қитъаи 20 гектар ҷойгир аст.
Масоҳати умумии сохтмон 194 ҳазору 248 метри мураббаъ, баландии бино 70 метр ва диаметраш 280 метр буда, маҷмаа аз ҳашт ошёна иборат мебошад. Тибқи маълумоти маъмурияти Президенти Қирғизистон, арзиши тарҳ 386 миллион доллар-ро ташкил додааст.
Дар баробари ин, «Бишкек Арена» танҳо варзишгоҳ нест. Дар дохили маҷмаа минтақаи тиҷоратӣ бо масоҳати 35 ҳазору 916 метри мураббаъ ҷойгир шуда, 48 мағоза, як супермаркет, 18 нуқтаи савдо, 23 тарабхона, 11 қаҳвахона, чор толори кино, майдончаи кӯдакона, толори варзишӣ ва терраса пешбинӣ шудааст.
Аввалин чорабинии бузурги байналмилалӣ дар ин арена 31 августи соли 2026 баргузор шуд — маросими ифтитоҳи Бозиҳои VI ҷаҳонии кӯчманчиён. Ҳамзамон, маросими расмии ифтитоҳи худи «Бишкек Арена» ба 5 октябри соли 2026 таъйин шудааст.
Ин лоиҳа аз ҷумлаи мисолҳои равшани гузариш аз модели анъанавии варзишгоҳ ба маҷмааи варзишию тиҷоратӣ мебошад, ки бояд на танҳо ҳангоми баргузории бозиҳои футбол, балки дар давоми тамоми сол фаъол бошад.
Тошканди Нав: 55 ҳазор ҷой ва такя ба футболи байналмилалӣ
Дар Тошканди Нав яке аз бузургтарин варзишгоҳҳои нави минтақа сохта мешавад, ки барои 55 ҳазор тамошобин пешбинӣ гардидааст.
Сохтмони он моҳи ноябри соли 2025 оғоз шуда, тибқи охирин маълумоти расмӣ то моҳи июли соли 2026 тақрибан 65 фоизи корҳои сохтмонӣ ба анҷом расида буданд.
Маҷмааи шашошёна тибқи талаботи ФИФА бунёд шуда, дар ҳудуди он се майдони тамринӣ, таваққуфгоҳ барои 5,5 ҳазор мошин ва истгоҳи метро пешбинӣ шудааст. Дар меъмории иншоот ҳалли муосир бо унсурҳои миллӣ омезиш ёфта, ба истифодаи энергияи «сабз» ва низоми идоракунии оқилона таваҷҷуҳи махсус дода мешавад.
Лоиҳа мустақиман ба баргузории Ҷоми ҷаҳонии FIFA миёни футболбозони то 20-сола дар соли 2027 иртибот дорад, ки мизбонии онро Ӯзбекистон ва Озарбойҷон ба уҳда доранд. Қарор аст бозиҳои ниманиҳоӣ ва ниҳоии мусобиқа дар Тошканд баргузор шаванд. Арзиши лоиҳа 100 миллион доллар эълон шудааст.
Баръакси «Бишкек Арена», ки вазифаи тиҷоратӣ дар сохтори дохилии он ҷойи муҳим дорад, дар Тошканд таваҷҷуҳи асосӣ ба аренаи бузурги футболӣ ва истифодаи он барои мусобиқаҳои байналмилалӣ ва рушди инфрасохтори футболи миллӣ равона шудааст.
Алмато: 45 ҳазор ҷой ва инфрасохтори мукаммали варзишӣ
Дар Алмато сохтмони варзишгоҳи нави байналмилалии футболӣ барои 45 ҳазор тамошобин идома дорад. Иншоот дар байни шоҳроҳҳои Кулҷин ва Талғар, дар ҳудуди тақрибан 32 гектар сохта мешавад ва бояд ба талаботи категорияи чоруми УЕФА ҷавобгӯ бошад. Анҷоми сохтмон барои моҳи марти соли 2028 ба нақша гирифта шудааст.
Дар тарҳ ба ғайр аз аренаи асосӣ майдонҳои тамринӣ, биноҳо барои варзишгарон ва дастаҳо, минтақаҳои мухлисон, низомҳои бехатарӣ ва ободонии ҳудуди атроф пешбинӣ шудаанд. Ҳамчунин ба дастрасии нақлиётӣ ва рушди инфрасохтори роҳҳои атроф таваҷҷуҳи хоса дода мешавад.
Ҳамин тавр, Алмато на танҳо варзишгоҳи нав, балки маҷмааи мукаммали варзиширо ба нақша гирифтааст, ки барои мусобиқаҳои байналмилалӣ ва чорабиниҳои бузург истифода хоҳад шуд.
Шимкент: лоиҳаи 35 ҳазор ҷой метавонад то 60 ҳазор афзоиш ёбад
Дар Шимкент сохтмони варзишгоҳи нав идома дорад, ки ибтидо барои 35 ҳазор тамошобин пешбинӣ шуда буд. Ҳуҷҷатҳои расмии шаҳр нишон медиҳанд, ки сохтмони он дар маҳаллаи Туран-2 соли 2025 оғоз гардида, муҳлати ба истифода додани он соли 2027 муайян шуда буд. Масоҳати қитъаи замин тақрибан 20,5 гектарро ташкил медиҳад.
Аммо моҳи сентябри соли 2026 мақомоти шаҳр аз бознигарии тарҳ хабар доданд: пешниҳод шудааст, ки ғунҷоиши варзишгоҳ то 60 ҳазор ҷой зиёд карда шавад. Дар сурати амалӣ гардидани консепсияи навшуда, ин иншоот миёни панҷ лоиҳаи баррасишаванда аз ҳама калон хоҳад шуд.
Бо вуҷуди ин, дар ҳуҷҷатҳои расмии мавҷуда ҳанӯз ҳам нишондиҳандаи ибтидоии 35 ҳазор ҷой ва муҳлати соли 2027 зикр мешавад. Аз ин рӯ, зиёд кардани ғунҷоишро бояд ҳанӯз ҳамчун тағйироти ба нақша гирифташуда арзёбӣ кард, на ҳамчун параметри ниҳоии тасдиқшуда.
Лоиҳаи Шимкент нишон медиҳад, ки талабот ба иншооти бузурги варзишии минтақа то чӣ андоза босуръат тағйир меёбад: аз аренаи дорои 35 ҳазор ҷой то эҳтимоли сохтмони маҷмаае бо миқёси 60 ҳазор тамошобин.
Аз варзишгоҳ то маҷмааи шаҳрӣ
Панҷ лоиҳа дар шаҳрҳои гуногуни Осиёи Марказӣ як тамоюли умумиро нишон медиҳанд. Душанбе ба аренаи муосири футболи байналмилалӣ такя мекунад, Тошканд варзишгоҳи бузургро бо Ҷоми ҷаҳонии U-20 ва рушди низоми футболи миллӣ мепайвандад, Алмато инфрасохтори мукаммал барои мусобиқаҳои байналмилалӣ месозад, Бишкек бошад, модели бисёрфунксионалии варзишию тиҷоратиро ба таври возеҳтар пеш мебарад. Дар Шимкент ҳамзамон масъалаи хеле зиёд кардани миқёси лоиҳа баррасӣ мешавад.
Дар ин раванд шумораи ҷойҳои нишаст дигар ягона меъёр нест. Дастрасии нақлиётӣ, майдонҳои тамринӣ, инфрасохтор барои мухлисон, имкони баргузории консертҳо ва дигар чорабиниҳои оммавӣ, бахшҳои тиҷоратӣ ва қобилияти истифодаи иншоот дар тамоми фаслҳои сол аҳамияти бештар пайдо мекунанд.
Агар панҷ лоиҳа дар параметрҳои эълоншуда амалӣ шаванд, симои инфрасохтори калони футболи Осиёи Марказӣ дар солҳои наздик ба таври назаррас тағйир хоҳад ёфт. Дар ин ҳолат рақобати шаҳрҳо на танҳо аз шумораи ҷойҳои нишаст, балки аз он вобаста хоҳад буд, ки ҳар як варзишгоҳ то чӣ андоза метавонад ба маркази доимии варзиш, чорабиниҳои оммавӣ ва ҳаёти шаҳрӣ табдил ёбад.
АКС: Asia-Plus