Душанбе, 20 қазан 2026 жыл – Karavan Info ақпараттық агенттігі. Орталық Азия мемлекеттері мен Америка Құрама Штаттарының сыртқы істер министрлерінің беделді C5+1 дипломатиялық форматы аясында ежелгі Самарқанд қаласында кездесуі басталды. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио 300-ге жуық жетекші американдық корпорациялар мен компаниялардың басшылары мен топ-менеджерлерінен тұратын өкілдік делегацияны бастап, Өзбекстанның тарихи орталығына келді.
Жоғары деңгейдегі келіссөздердің негізгі тақырыптары сауда-экономикалық серіктестікті кеңейту, тікелей жеке инвестицияларды тарту, энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және Тәжікстан Республикасының мүдделерін қоса алғанда, аймақтық өзара байланысты тереңдету болды.
2015 жылдың қараша айында Самарқандта құрылған C5+1 дипломатиялық форматы соңғы жылдары Вашингтон мен Орталық Азияның бес елі (Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Түрікменстан) арасындағы өзара іс-қимылдың негізгі көпжақты тетіктерінің біріне айналды.
Нью-Йоркте (2023) және Вашингтонда (2025 жылдың қарашасында) өткен, американдық бизнес ірі инвестицияларға дайын екендіктерін мәлімдеген мемлекет басшыларының тарихи саммиттерінен кейін, Самарқандтағы қазіргі кездесу саяси декларацияларды практикалық келісімшарттарға айналдыруды мақсат етеді. АҚШ Сауда министрлігінің мәліметтері бойынша, аймақпен жарияланған сауда келісімдерінің жалпы құны қазірдің өзінде 100 миллиард доллардан асты (Вашингтон саммитінде келісілген 25 миллиард долларды қоса алғанда).
Сонымен қатар, үкіметаралық диалогты жеке сектормен байланыстыратын B5+1 корпоративтік форматы серпінді дамып келеді. Бішкекте өткен екінші форумда (2026 жылдың ақпаны) әзірленген ауыл шаруашылығы, қаржы, маңызды минералдар, логистика және IT бойынша ұсыныстар болашақ өндірістік жобалар үшін сенімді негіз болып табылады.
АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Өзбекстан Президенті әкімшілігінің басшысы Саида Мирзиёевамен бірге әйгілі Регистан алаңына барған кезде тілшілерге Вашингтон сапар барысында миллиардтаған долларлық келісімдерге қол қоюды жоспарлап отырғанын айтты.
«Біз тек Өзбекстанмен ғана емес, сонымен қатар барлық Орталық Азия мемлекеттерімен сауда және инвестициялық байланыстарды нығайтуға ниеттіміз. Күтілетін келісімдер аймақ елдеріне де, Америка Құрама Штаттарына да нақты экономикалық пайда әкеледі», — деп атап өтті Марко Рубио.
Тәжікстан үшін C5+1 аймақтық күн тәртібіне қатысу су энергетикасына, тау-кен өндірісіне, көлік инфрақұрылымына және жасыл технологияларға американдық инвестицияларды тарту үшін жаңа мүмкіндіктер ашады, ұлттық экономиканы әртараптандыруға және Орталық Азиядағы тұрақтылықты нығайтуға ықпал етеді.
Фото: Марко Рубио Саид Мирзиёевті Самарқанд әуежайында қарсы алды. Фото: t.me/SShMirziyayeva /“Daryo” / Мадина Нұрман / kun.uz