Душанбе, 2026-жылдын 13-июну – Karavan Info маалымат агенттиги. Борбордук Азия бүгүнкү күндө Евразия мейкиндигиндеги экономикалык өсүштүн жана интеграциялык процесстердин негизги борборлорунун бирине айланууда. Бул идея Душанбеде Шанхай кызматташтык уюмунун өлкөлөрүнүн расмий делегацияларынын, алдыңкы эксперттеринин жана окумуштууларынын катышуусунда өткөн "Борбордук Азия – ШКУнун өзөгү: Тынчтык жана биргелешкен өнүгүү мейкиндиги" аттуу эл аралык конференцияда негизги идея болду.
Иш-чарага Беларусь, Индия, Иран, Казакстан, Кытай, Кыргызстан, Пакистан, Орусия, Өзбекстан жана Тажикстандан өкүлдөр катышты. Конференция Шанхай кызматташтык уюмунун 25 жылдыгынын алдында өтүп, дүйнөдөгү эң ири аймактык бирикмелердин биринин андан ары өнүгүү келечегин талкуулоо үчүн маанилүү аянтчага айланды.
Форумдун катышуучуларына кайрылып жатып, Тажикстан Республикасынын тышкы иштер министри Сирожиддин Мухриддин конференцияны Уюмдун мааракесинин алдында өткөрүүнүн символикалуулугун белгилеп, алдыдагы ШКУ саммитинин өзгөчө маанисин баса белгиледи.
"Сентябрь айында өтө турган ШКУнун саммитинде биздин мамлекет башчылары Уюмубуздун өнүгүшүнүн жаңы багытын аныкташат", – деп билдирди тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы.
Анын айтымында, чейрек кылым мурун ШКУ ишенимди бекемдөө, коопсуздукту камсыз кылуу жана заманбап чакырыктарга биргелешип жооп кайтаруу механизми катары түзүлгөн. Бүгүнкү күндө Уюм өзүнүн актуалдуулугун сактап гана тим болбостон, саясий диалог, экономикалык кызматташтык жана гуманитардык кызматташуу үчүн маанилүү эл аралык платформага айланды.
Министр Борбордук Азиянын динамикалуу өнүгүшүнө өзгөчө басым жасады. Ал аймактын лидерлеринин саясий эркинин аркасында Борбордук Азия акыркы жылдары Евразиядагы эң тез өнүгүп келе жаткан аймактардын бирине айланганын белгиледи. Дүйнөлүк экономикалык туруксуздуктун шартында да, 2022–2024-жылдары аймактык экономикалык өсүш темпи дүйнөлүк орточо көрсөткүчтөн 40 пайызга жогору болгон.
2024-жылдын аягына карата Борбордук Азия өлкөлөрүнүн жалпы номиналдык ички дүң продукциясы болжол менен 520 миллиард долларга жетип, биринчи жолу жарым триллион доллардан ашты. Регион өлкөлөрүнүн ортосундагы өз ара инвестициялар да бир топ көбөйүп, дээрлик алты эсеге өстү.
Ички экономикалык кызматташтыктагы өзгөрүүлөр да андан кем эмес көрсөткүч болду. 2019-жылга салыштырмалуу Борбордук Азия мамлекеттеринин ортосундагы өз ара соода бир топ өсүп, 11 миллиард долларга жетти. Бул аймактын ичинде өндүрүш, инвестиция жана логистикалык байланыштардын тыгыз өнүгүшүн көрсөтүп турат.
Адистердин айтымында, Борбордук Азия акырындык менен маанилүү рынок жана инвестициялык багыт гана эмес, ошондой эле Евразиядагы эң маанилүү транспорттук жана логистикалык борборлордун бирине айланууда. Эл аралык транспорттук коридорлордун өнүгүшү жана транзиттик потенциалдын күчөшү аймактын мамлекеттеринин экономикалык интеграциясы жана алардын глобалдык жеткирүү чынжырларына катышуусун кеңейтүү үчүн кошумча мүмкүнчүлүктөрдү түзүүдө.
Шанхай кызматташтык уюмунун башкы катчысы Нурлан Ермекбаев өзүнүн видео кайрылуусунда ШКУ диалог жана өнөктөштүк үчүн алдыңкы эл аралык платформа катары өзүнүн позициясын ырааттуу түрдө бекемдеп жатканын баса белгиледи. Ал конференцияда талкууланган маселелер мамлекеттер ортосундагы ишенимди чыңдоого, көп тараптуу кызматташтыкты өнүктүрүүгө жана Евразия аймагында туруктуулукту камсыз кылууга түздөн-түз байланыштуу экенин билдирди.
Эксперттер сентябрь айындагы алдыдагы саммит акыркы жылдардагы эң маанилүү саммиттердин бири болушу мүмкүн экенин белгилешет. Дүйнөлүк экономикалык трансформациянын, эл аралык соодадагы өзгөрүүлөрдүн жана аймактык бирикмелердин ролунун өсүшүнүн фонунда Борбордук Азия барган сайын жаңы мүмкүнчүлүктөр үчүн мейкиндик катары, ал эми ШКУ Евразия континентинде туруктуу кызматташтык архитектурасын түзүү механизмдеринин бири катары каралууда.
Сүрөт: Тажикстан Республикасынын Президентинин басма сөз кызматы