Душанбе, 2026 жылғы 13 маусым – Karavan Info ақпараттық агенттігі. Орталық Азия бүгінде Еуразия кеңістігіндегі экономикалық өсу мен интеграциялық процестердің негізгі орталықтарының біріне айналуда. Бұл Душанбеде Шанхай ынтымақтастық ұйымы елдерінің ресми делегацияларының, жетекші сарапшыларының және ғалымдарының қатысуымен өткен «Орталық Азия – ШЫҰ-ның өзегі: бейбітшілік және бірлескен даму кеңістігі» атты халықаралық конференциядағы негізгі идея болды.
Іс-шараға Беларусь, Үндістан, Иран, Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Пәкістан, Ресей, Өзбекстан және Тәжікстан өкілдері қатысты. Конференция Шанхай ынтымақтастық ұйымының 25 жылдығы қарсаңында өтті және әлемдегі ең ірі аймақтық бірлестіктердің бірінің одан әрі даму перспективаларын талқылау үшін маңызды алаңға айналды.
Форумға қатысушылар алдында сөз сөйлеген Тәжікстан Республикасының Сыртқы істер министрі Сироджиддин Мухриддин конференцияны Ұйымның мерейтойы қарсаңында өткізудің символикалық мәнін атап өтіп, алдағы ШЫҰ саммитінің ерекше маңыздылығын атап өтті.
«Қыркүйек айында өтетін ШЫҰ саммитінде мемлекет басшыларымыз Ұйымымыздың дамуының жаңа бағытын анықтайды», — деді сыртқы саясат ведомствосының басшысы.
Оның айтуынша, ширек ғасыр бұрын ШЫҰ сенімді нығайту, қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қазіргі заманғы сын-қатерлерге бірлесіп жауап беру тетігі ретінде құрылған. Бүгінде Ұйым өзінің маңыздылығын сақтап қана қоймай, сонымен қатар саяси диалог, экономикалық ынтымақтастық және гуманитарлық ынтымақтастық үшін маңызды халықаралық платформаға айналды.
Министр Орталық Азияның қарқынды дамуына ерекше назар аударды. Ол аймақ көшбасшыларының саяси ерік-жігерінің арқасында Орталық Азия соңғы жылдары Еуразиядағы ең жылдам дамып келе жатқан аймақтардың біріне айналғанын атап өтті. Әлемдік экономикалық тұрақсыздық жағдайында да 2022-2024 жылдардағы аймақтық экономикалық өсу қарқыны әлемдік орташа көрсеткіштен 40 пайызға жоғары болды.
2024 жылдың соңына қарай Орталық Азия елдерінің жалпы номиналды жалпы ішкі өнімі шамамен 520 миллиард долларға жетіп, алғаш рет жарты триллион доллардан асты. Аймақ елдері арасындағы өзара инвестициялар да айтарлықтай өсіп, шамамен алты есеге өсті.
Ішкі экономикалық ынтымақтастықтағы өзгерістер де айқын көрініс тапты. 2019 жылмен салыстырғанда Орталық Азия мемлекеттері арасындағы өзара сауда айтарлықтай өсіп, 11 миллиард долларға жетті. Бұл аймақтағы өндіріс, инвестиция және логистикалық байланыстардың тығыз дамығанын көрсетеді.
Сарапшылардың пікірінше, Орталық Азия біртіндеп маңызды нарық пен инвестициялық бағытқа ғана емес, сонымен қатар Еуразиядағы ең маңызды көлік және логистикалық хабтардың біріне айналуда. Халықаралық көлік дәліздерінің дамуы және транзиттік әлеуеттің нығаюы аймақ мемлекеттерінің экономикалық интеграциясы және олардың жаһандық жеткізу тізбектеріне қатысуын кеңейту үшін қосымша мүмкіндіктер туғызуда.
Шанхай ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Нұрлан Ермекбаев өзінің бейнеүндеуінде ШЫҰ диалог пен серіктестіктің жетекші халықаралық платформасы ретіндегі өз орнын үнемі нығайтып келе жатқанын атап өтті. Ол конференцияда талқыланған мәселелер мемлекеттер арасындағы сенімді нығайтуға, көпжақты ынтымақтастықты дамытуға және Еуразия аймағындағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге тікелей қатысты екенін мәлімдеді.
Сарапшылар алдағы қыркүйектегі саммит соңғы жылдардағы ең маңызды саммиттердің бірі болуы мүмкін екенін атап өтеді. Әлемдік экономикалық трансформация, халықаралық саудадағы өзгерістер және аймақтық бірлестіктердің рөлінің артуы аясында Орталық Азия жаңа мүмкіндіктер кеңістігі ретінде, ал ШЫҰ Еуразия құрлығында тұрақты ынтымақтастық архитектурасын құру тетіктерінің бірі ретінде қарастырылуда.
Фото: Тәжікстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі