Душанбе, 2026-жылдын 2-июлу – Karavan Info маалымат агенттиги. Дүйнөлүк банк Рогун ГЭСинин (ГЭС) курулушун узак мөөнөттүү колдоосун ырастап, долбоорду каржылоонун экинчи этабын бекитти. Банктын Директорлор кеңешинин бул чечими Тажикстандын эң ири энергетикалык долбоорун ишке ашыруунун жаңы этабын ачат, ал Борбордук Азиядагы экономикалык өсүштүн, энергетикалык көз карандысыздыктын жана аймактык интеграциянын негизги кыймылдаткычы катары каралат.
Дүйнөлүк банк өзүнүн Директорлор кеңеши Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА) аркылуу 300 миллион доллар грантты бекиткенин жарыялады. Бул каражаттар курулушту, электромеханикалык жабдууларды жеткирүүнү жана орнотууну, техникалык көзөмөлдү, сапатты жана коопсуздукту көзөмөлдөөнү, ошондой эле долбоордун экологиялык жана социалдык милдеттенмелерин колдоого жумшалат.
Дүйнөлүк банктын маалыматы боюнча, долбоор 30 миңден ашык түз жана кыйыр жумуш орундарын түзөт, Тажикстандын 10 миллиондон ашык тургунуна туруктуу электр энергиясын берет жана Борбордук Азияда таза энергия өндүрүшүн бир кыйла көбөйтөт.
Толук ишке киргенден кийин, Рогун ГЭСи жылына болжол менен 14,4 миллиард киловатт-саат электр энергиясын өндүрөт, бул өлкөдөгү учурдагы өндүрүштүн болжол менен 60 пайызына барабар. Бул, айрыкча, электр тармагына жүктөм эң жогорку чегине жеткен кыш мезгилинде, өнөкөт электр энергиясынын жетишсиздигин бир топ азайтат.
Дүйнөлүк банк бул долбоорду энергетикалык инфраструктура катары гана эмес, ошондой эле терең экономикалык трансформациянын куралы катары да карайт. Дүйнөлүк банктын Борбордук Азия боюнча аймактык директору Наджи Бенхассинин айтымында, ишенимдүү электр энергиясына жетүүнү кеңейтүү өнөр жайды өнүктүрүү, инвестицияларды тартуу, экономикалык өндүрүмдүүлүктү жогорулатуу жана миңдеген жаңы жумуш орундарын түзүү үчүн шарттарды түзөт.
Дүйнөлүк банктын Европа жана Борбордук Азиядагы инфраструктура боюнча аймактык директору Чарльз Кормье Рогун ГЭСинин ишке киргизилиши аймактык электр энергиясы рыногун калыбына келтирүүгө жана Борбордук Азия өлкөлөрүнүн ортосундагы энергетикалык байланышты чыңдоого салым кошоорун белгиледи. Кошумча электр энергиясынын көлөмү Казакстан менен Өзбекстанга экспортту кеңейтип, аймактык энергетикалык кызматташтыкты бекемдейт деп күтүлүүдө.
Каржылоо долбоордун социалдык жана экологиялык аспектилерине багытталган. Ал курулуштан жабыркаган үй чарбаларын көчүрүүнү колдоону, алардын жашоо-тиричилигин калыбына келтирүүнү, суу сактагычтарды мониторингдөөнү жана суу ташкындарын болжолдоо системаларын жакшыртууну, ошондой эле дарыянын ылдый жагындагы коомчулуктар үчүн тобокелдиктерди азайтууну камтыйт.
Тажикстан өкмөтү ошондой эле пайданы бөлүшүү программасын ишке ашырууга болгон милдеттенмесин ырастады, анын алкагында Рогун ГЭСин иштетүүдөн келечектеги кирешенин бир бөлүгү социалдык программаларды каржылоого, калктын эң аялуу катмарларын колдоого жана улуттук социалдык коргоо системасын андан ары өнүктүрүүгө жумшалат.
Тажикстан Республикасынын Өкмөтүнүн өтүнүчү боюнча Дүйнөлүк банк Азия өнүктүрүү банкын, Азия инфраструктуралык инвестиция банкын, Европа инвестициялык банкын, Ислам өнүктүрүү банкын, Европа комиссиясын, ошондой эле Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнүн эгемендүү өнүктүрүү фонддорун камтыган дүйнөнүн алдыңкы каржы институттарын бириктирген эл аралык өнүктүрүү өнөктөштөр тобунун ишин координациялоону улантууда.
Эксперттер Дүйнөлүк банктын чечими жөн гана кезектеги каржылык келишимден алда канча ашып түшөрүн белгилешет. Бул Тажикстандын эң ири инфраструктуралык долбооруна эл аралык ишенимдин жогорку деңгээлин тастыктайт жана өлкөнүн Борбордук Азиядагы кайра жаралуучу энергия булактарын өндүрүүнүн келечектеги борбору катары позициясын бекемдейт.
Узак мөөнөттүү келечекте Рогун ГЭСи республиканын энергетикалык коопсуздугунун пайдубалы болуп, индустриялаштыруу процессин тездетип, экспорттук потенциалды кеңейтип, Тажикстандын "жашыл" электр энергиясынын аймактык рыногун өнүктүрүүдөгү ролун күчөтүүгө багытталган.
Сүрөт: Дүйнөлүк банк / Рогун ГЭС