Душанбе, 2 шілде 2026 жыл – Karavan Info жаңалықтар агенттігі. Дүниежүзілік банк Рогун су электр станциясының (ГЭС) құрылысына ұзақ мерзімді қолдау көрсететінін растады, жобаны қаржыландырудың екінші кезеңін мақұлдады. Банк директорлар кеңесінің бұл шешімі Тәжікстанның ең ірі энергетикалық жобасын іске асырудың жаңа кезеңін ашады, ол Орталық Азиядағы экономикалық өсімнің, энергетикалық тәуелсіздіктің және аймақтық интеграцияның негізгі қозғаушы күші ретінде қарастырылады.
Дүниежүзілік банк Директорлар кеңесі Халықаралық даму қауымдастығы (IDA) арқылы 300 миллион АҚШ доллары көлеміндегі грантты мақұлдағанын хабарлады. Бұл қаражат электромеханикалық жабдықтарды салуды, жеткізуді және орнатуды, техникалық қадағалауды, сапа мен қауіпсіздікті бақылауды, сондай-ақ жобаның экологиялық және әлеуметтік міндеттемелерін қолдауға жұмсалады.
Дүниежүзілік банктің мәліметі бойынша, жоба 30 000-нан астам тікелей және жанама жұмыс орындарын құруға, Тәжікстанның 10 миллионнан астам тұрғынын тұрақты электр энергиясымен қамтамасыз етуге және Орталық Азияда таза энергия өндірісін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді.
Рогун ГЭС толық қуатымен жұмыс істей бастағаннан кейін жылына шамамен 14,4 миллиард киловатт-сағат электр энергиясын өндіреді, бұл елдегі қазіргі өндірістің шамамен 60 пайызына тең. Бұл созылмалы электр қуатының тапшылығын, әсіресе қыс мезгілінде, электр желісіне түсетін жүктеме шарықтау шегіне жеткенде, айтарлықтай азайтады.
Дүниежүзілік банк жобаны тек энергетикалық инфрақұрылым ретінде ғана емес, сонымен қатар терең экономикалық трансформация құралы ретінде де қарастырады. Дүниежүзілік банктің Орталық Азия бойынша аймақтық директоры Наджи Бенхассиннің айтуынша, сенімді электр энергиясына қолжетімділікті кеңейту өнеркәсіптік дамуға, инвестицияларды тартуға, экономикалық өнімділікті арттыруға және мыңдаған жаңа жұмыс орындарын құруға жағдай жасайды.
Дүниежүзілік банктің Еуропа мен Орталық Азиядағы инфрақұрылым жөніндегі аймақтық директоры Чарльз Кормье Рогун су электр станциясының іске қосылуы аймақтық электр энергиясы нарығын қалпына келтіруге және Орталық Азия елдері арасындағы энергетикалық байланысты нығайтуға ықпал ететінін атап өтті. Қосымша электр энергиясы көлемі Қазақстан мен Өзбекстанға экспортты кеңейтіп, аймақтық энергетикалық ынтымақтастықты нығайтады деп күтілуде.
Қаржыландыру жобаның әлеуметтік және экологиялық аспектілеріне бағытталған. Оған құрылыстан зардап шеккен үй шаруашылықтарын қоныстандыруды қолдау, олардың тіршілігін қалпына келтіру, су қоймаларын бақылау және су тасқынын болжау жүйелерін жетілдіру, сондай-ақ төменгі ағыстағы қауымдастықтар үшін тәуекелдерді азайту кіреді.
Тәжікстан үкіметі сондай-ақ Рогун ГЭС-ін пайдаланудан түсетін болашақ кірістердің бір бөлігі әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыруға, халықтың ең осал топтарын қолдауға және ұлттық әлеуметтік қорғау жүйесін одан әрі дамытуға пайдаланылатын Пайданы бөлісу бағдарламасын жүзеге асыруға міндеттемесін растады.
Тәжікстан Республикасы Үкіметінің өтініші бойынша Дүниежүзілік банк Азия даму банкін, Азия инфрақұрылымдық инвестиция банкін, Еуропалық инвестициялық банкін, Ислам даму банкін, Еуропалық комиссияны, сондай-ақ Таяу Шығыс елдерінің егеменді даму қорларын қоса алғанда, әлемнің жетекші қаржы институттарын біріктіретін халықаралық даму серіктестері тобының қызметін үйлестіруді жалғастыруда.
Сарапшылар Дүниежүзілік банктің шешімі кезекті қаржылық келісімнен әлдеқайда асып түсетінін атап өтеді. Бұл Тәжікстанның ең ірі инфрақұрылымдық жобасына халықаралық сенімнің жоғары деңгейін растайды және елдің Орталық Азиядағы жаңартылатын энергия өндірісінің болашақ орталығы ретіндегі ұстанымын нығайтады.
Ұзақ мерзімді перспективада Рогун су электр станциясы республиканың энергетикалық қауіпсіздігінің негізіне айналуға, индустрияландыруды жеделдетуге, экспорттық әлеуетті кеңейтуге және Тәжікстанның «жасыл» электр энергиясының аймақтық нарығын дамытудағы рөлін күшейтуге бағытталған.
Фото: Дүниежүзілік банк / Рогун су электр станциясы