Астана, 2026-жылдын 23-апрели – Karavan Info маалымат агенттиги. Аймактык экологиялык саммиттин алкагында маанилүү окуя болуп өттү: Борбордук Азия өлкөлөрүнүн, Азербайжандын саламаттыкты сактоо министрлери жана ДСУнун жетекчилиги Арал деңизи аймагынын тургундарынын ден соолугун коргоо боюнча биргелешкен документке кол коюшту.

Арал деңизинин экологиялык кризиси, анын суу көлөмүнүн 90% жоготкондугу, көптөн бери саламаттыкты сактоо кризисине айланып кетти. Чаңдуу бороондор жана химиялык заттар жүрөк жана өпкө ооруларынын кескин көбөйүшүнө алып келүүдө. Статистика тынчсыздандырат: Арал деңизинин аймагында 3 миллион адам жашайт жана алардын 40% экологиялык факторлордон улам пайда болгон ооруларга чалдыккан. Айрым аймактарда аялдар арасында аз кандуулуктун деңгээли 50% дан ашат, ал эми мектеп окуучуларынын арасында 35% га жетет.

Документке кол коюлгандан кийин эмне өзгөрөт:

• 2026–2029-жылдарга жол картасы: Жабыркаган аймактардагы ден соолукка байланыштуу тобокелдиктерди азайтуу жана ооруканаларды бекемдөө боюнча конкреттүү иш-аракеттер планы ишке киргизилди.
• Аймактык платформа: Казакстан өлкөлөр маалыматтарды бөлүшүп, оорулардын кесепеттерин гана дарылап койбостон, алардын жайылышын алдын ала алышы үчүн бирдиктүү мониторинг системасын түзүүнү демилгеледи.
• Аймактарга өзгөчө көңүл буруу: Кызылорда жана Атырау облустары үчүн өзүнчө меморандумдарга кол коюлду. Бул аймактар ири масштабдуу изилдөөлөрдү жүргүзүп, "Бир ден соолук" ыкмасын (адамдардын, жаныбарлардын жана айлана-чөйрөнүн ден соолугун байланыштыруу) ишке ашырышат.
• Эл аралык колдоо: ДСУнун башкы директору Тедрос Адханом Гебрейесус жана ДСУнун Европа боюнча аймактык директору Ханс Клуге уюмдун бул демилгелерди колдоого болгон милдеттенмесин тастыкташты.

Аида Балаева экология Казакстан үчүн өнүгүү идеологиясына айланганын жана "Таза Казакстан" кыймылы айлана-чөйрө үчүн жеке жоопкерчилик маданиятын калыптандырууга жардам берип жатканын белгиледи. Саламаттыкты сактоо министри Акмарал Алназарова жаңы келишимдердин максаты келечек муундардын ден соолугун чыңдоо экенин, алар өткөндүн каталары үчүн ден соолугу менен төлөөгө аргасыз болбошу керектигин баса белгиледи.

Сүрөт : Казакстан Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги