Душанбе, 2026-жылдын 11-июну – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстандын Улуттук китепканасында "Робия Балхи – тажик жана перс адабиятынын биринчи аялы" аттуу эл аралык конференция өттү. Бул форум өлкөнүн маданий жашоосундагы маанилүү окуяга айланып, классикалык чыгыш поэзиясынын эң көрүнүктүү өкүлдөрүнүн биринин мурасын белгилөө үчүн окумуштууларды, изилдөөчүлөрдү, жазуучуларды жана эл аралык конокторду чогултту.

Конференцияга Тажикстан Республикасынын Президентинин социалдык маселелер жана коомчулук менен байланыш боюнча улук кеңешчиси Масрур Абдуллозода, Улуттук илимдер академиясынын президенти Кобилжон Хушвахтзода, Улуттук китепкананын директору Лутфия Абдулхоликзода жана илимий коомчулуктун жана эл аралык чөйрөлөрдүн өкүлдөрү катышты.

Конференциянын катышуучулары Робия Балхинин тажик-перс адабиятынын өнүгүшүнө кошкон зор салымын өзгөчө белгилешти. Анын ысымы азыр поэтикалык таланттын символу катары гана эмес, тажик элинин тарыхындагы аялдардын руханий күчүнүн, акылмандыгынын жана ички эркиндигинин белгиси катары да кабыл алынат.

Форумдагы баяндамаларда акындын өмүрү, адабий мурасынын өзгөчөлүктөрү жана анын чыгармачылыгынын перс-тажик аймагындагы классикалык поэзиянын өнүгүшүндөгү ролу талкууланды. Изилдөөчүлөр Робия Балхинин чыгармалары терең лиризми, гуманисттик мазмуну жана жогорку көркөм сапаты менен айырмаланарын белгилешти.

Анын доорунун тарыхый контекстине өзгөчө көңүл бурулган. Окумуштуулардын эскерүүлөрүнө караганда, Робия Балхи 10-кылымда, Саманиддер доорунда жашаган жана тажик-перс адабиятынын негиздөөчүсү Абуабдулло Рудакинин замандашы болгон. Дал ушул маданий мейкиндикте аймактагы алгачкы белгилүү аял поэтикалык үндөрдүн бири пайда болуп, адабий тарыхта олуттуу из калтырган.

Ошондой эле Робия Балхинин туулган күнүнүн 1050 жылдыгы ЮНЕСКОнун 2026–2027-жылдарга карата мааракелер тизмесине киргизилгени белгиленди. Бул анын чыгармачыл мурасы улуттук гана эмес, глобалдык мааниге ээ экенин жана анын ысымы дүйнөлүк маданий мурастын бир бөлүгүнө айланганын көрсөтүп турат.

Душанбедеги эл аралык конференция тажик элинин бай адабий мурастарын сактоо жана жайылтуу маселелерин талкуулоо үчүн маанилүү аянтчага айланды. Бул форум классикалык адабият жана руханий баалуулуктар менен байланышты сактоону баалаган жаш муунду тарбиялоо үчүн да ошондой эле маанилүү болду.

Бүгүнкү күндө Робия Балхинин мурасына кайрылуу өзгөчө актуалдуу угулат: ал бизге тарыхый эс тутумдун тереңдигин, маданияттын өнүгүшүндөгү аялдардын ролун жана адабий сөздөрдүн доорлорду, элдерди жана муундарды бириктирүү күчүн эске салат.

Сүрөт: НИАТ «Ховар»