Душанбе, 11 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Тоҷикистон ният дорад то соли 2037 ба модели кишвари комилан «сабз» гузарад ва дар ин масир ба рушди энергетикаи барқароршаванда, истифодаи васеи иқтидори гидроэнергетикӣ ва татбиқи технологияҳои муосири «сабз» такя намояд.
Дар ин бора Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 8 сентябр зимни суханронӣ ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе изҳор доштанд.
Сарвари давлат таъкид намуданд, ки аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ рушди энергетика ва истифодаи самараноки захираҳои бузурги гидроэнергетикии кишвар, ки яке аз боигариҳои асосии миллии Тоҷикистон ба ҳисоб мераванд, ҳамчун яке аз самтҳои стратегии давлат муайян карда шуданд.
Ба гуфтаи Президенти мамлакат, дар даврони истиқлол дар соҳаи энергетика 36 лоиҳаи давлатии сармоягузорӣ ба маблағи 30 миллиард сомонӣ амалӣ гардида, ҳоло татбиқи боз 20 лоиҳаи дигар ба маблағи умумии 23 миллиард сомонӣ идома дорад.
Яке аз натиҷаҳои муҳими ин раванд ташаккули инфрасохтори ягонаи энергетикии кишвар мебошад. Пас аз бунёди хати баландшиддати «Ҷануб — Шимол» ва зеристгоҳҳои пуриқтидор тамоми қаламрави Тоҷикистон ба як шабакаи ягонаи энергетикӣ муттаҳид карда шуд.
Дар ин давра дар кишвар тақрибан 300 неругоҳи хурду бузурги барқи обӣ, Маркази барқу гармидиҳии «Душанбе-2» ва неругоҳҳои офтобӣ бунёд ва ба истифода дода шуданд.
Дар тавсеаи иқтидорҳои энергетикӣ НБО-ҳои «Сангтӯда-1» ва «Сангтӯда-2» саҳми муҳим гузоштанд. Барои бунёди онҳо мутаносибан 8,5 миллиард ва 3,2 миллиард сомонӣ маблағ равона гардидааст. Дар натиҷа беш аз 2300 МВт иқтидори нави энергетикӣ ба кор даромада, иқтидори умумии энергетикии кишвар ба 6700 МВт расид.
Дар баробари бунёди иқтидорҳои нав, дар Тоҷикистон марҳила ба марҳила таҷдиду навсозии неругоҳҳои амалкунанда низ ба роҳ монда шудааст. НБО-и «Қайроққум» бо ҷалби беш аз 2 миллиард сомонӣ пурра таҷдид гардид.
Ҳамзамон корҳои таҷдиди ҳамаҷонибаи НБО-и «Норак» дар ду марҳала ба маблағи умумии 6,6 миллиард сомонӣ ва НБО-и «Сарбанд» ба маблағи 1,5 миллиард сомонӣ идома доранд. Дар маҷмӯъ, дар солҳои истиқлол барои бунёди иншооти нави энергетикӣ — «Сангтӯда-1», «Сангтӯда-2» ва Маркази барқу гармидиҳии Душанбе, инчунин таҷдиди неругоҳҳои амалкунанда беш аз 22 миллиард сомонӣ равона шудааст.
Марҳилаи навбатии рушди соҳа ба гуногунсозии манбаъҳои истеҳсоли неруи барқ ва тақвияти мавқеи энергетикаи барқароршаванда алоқаманд аст. Тавре Президенти мамлакат таъкид намуданд, ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатӣ дар ноҳияҳои Ашт ва Ҷайҳун то моҳи ноябри соли ҷорӣ ду неругоҳи барқи офтобӣ бо иқтидори умумии 500 МВт ба истифода дода мешавад.
Бо вуҷуди ин, дар стратегияи энергетикии Тоҷикистон ҷойгоҳи калидӣ ҳамоно ба НБО-и «Роғун» тааллуқ дорад. Президенти мамлакат НБО-и «Роғун»-ро лоиҳаи калидии энергетикии кишвар номида, таъкид намуданд, ки ин иншоот аҳаммияти махсуси таърихӣ дорад.
«Итминони комил дорам, ки бо идомаи бомароми сохтмони неругоҳ ва ба истифода додани агрегати сеюми он соли 2027 Тоҷикистон ба ҳадафи пурра бо неруи барқ таъмин кардани аҳолӣ ва иқтисоди миллӣ, яъне истиқлоли энергетикӣ ноил мегардад», — изҳор доштанд Эмомалӣ Раҳмон.
Аммо рӯзномаи стратегии кишвар бо истиқлоли энергетикӣ ба анҷом намерасад. Ба гуфтаи Сарвари давлат, Тоҷикистон тасмим гирифтааст ҳамзамон бо истифодаи васеи манбаъҳои барқароршавандаи энергия технологияҳои «сабз»-ро татбиқ намуда, то соли 2037 Тоҷикистонро пурра ба кишвари «сабз» табдил диҳад.
Таҳлилгарон қайд мекунанд, ки роҳи муайяннамудаи Президент гузариш аз ҳалли вазифаи амнияти энергетикӣ ба модели васеътари рушди устуворро инъикос менамояд. Мавҷудияти иқтидори бузурги гидроэнергетикӣ дар якҷоягӣ бо рушди фаъоли генератсияи офтобӣ шароити ташаккули системаи энергетикии камкарбонро фароҳам меорад. Дар дурнамои дарозмуддат ин раванд метавонад на танҳо ба таъмини дохилии неруи барқ, балки ба рушди саноат, густариши ҳамкории энергетикии минтақавӣ ва баланд бардоштани устувории иқтисоди кишвар дар баробари тағйироти глобалии иқлимӣ ва захиравӣ мусоидат намояд.
Ҳамин тариқ, Тоҷикистон пайваста стратегияи дусатҳаро бунёд мекунад: расидан ба истиқлоли энергетикӣ то соли 2027 ва ташаккули иқтисоди комили «сабз» то соли 2037. Амалисозии ин ҳадафҳо метавонад мақоми кишварро ҳамчун яке аз бозигарони калидӣ дар соҳаи энергетикаи барқароршавандаи Осиёи Марказӣ мустаҳкам намояд.
Акс: Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон