Душанбе, 01 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шаҳри Душанбе Форуми осиёимарказии амният таҳти унвони «Меъмории амнияти Осиёи Марказӣ: чолишҳои муосир, таҳдидҳо ва имкониятҳои стратегӣ» ба кори худ оғоз кард.

 Дар меҳвари гуфтугӯ на танҳо рӯзномаи кунунии амнияти минтақавӣ, балки як масъалаи фарохтар қарор дорад: давлатҳои Осиёи Марказӣ дар баробари тағйирёбии босуръати муҳити байналмилалӣ чӣ гуна бояд механизми посухгӯии худро созмон диҳанд, вақте ки қоидаҳои анъанавӣ пайваста зери санҷиш қарор мегиранд.

Ташаббускори ин форум Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо Намояндагии минтақавии Фонди Конрад Аденауэр дар Осиёи Марказӣ мебошад. Худи шакли баргузории чорабинӣ нишон медиҳад, ки имрӯз масъалаҳои амниятӣ бештар на танҳо аз диди низомию сиёсӣ, балки дар сатҳи байнисоҳаӣ низ баррасӣ мешаванд — бо дарназардошти иқтисод, нақлиёт, устувории иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои трансминтақавӣ.

Дар кори форум намояндагони марказҳои таҳлиливу илмӣ-тадқиқотӣ, созмонҳои байналмилалӣ, ҷомеаи экспертӣ ва инчунин намояндагиҳои дипломатии кишварҳои Осиёи Марказӣ иштирок доранд. Чунин таркиби иштирокчиён собит месозад, ки сухан танҳо аз як табодули расмии афкор намеравад, балки кӯшиши ташаккули дарки мукаммалтар аз таҳдидҳое мебошад, ки тамоми минтақаро фаро мегиранд.

Ташкилкунандагон таъкид мекунанд, ки дар шароити маҳв шудани меъёрҳои умумиқабулшудаи ҳуқуқи байналмилалӣ ва постулатҳои сиёсати ҷаҳонӣ дар назди Осиёи Марказӣ ҳамзамон чолишҳои нав ва ҳам имкониятҳои нави стратегӣ пайдо мешаванд. Барои давлатҳои минтақа ин маънои онро дорад, ки бояд миёни захираҳои воқеӣ ва хавфҳои эҳтимолӣ тавозуни дақиқ ҷӯянд, сиёсати хориҷии фаъолро пеш баранд ва дар айни замон ҳамкориҳои худро бо шарикони анъанавӣ нигоҳ доранд.

Ҳамзамон таҳкими ҳамкории дохилиминтақавӣ низ аҳамияти рӯзафзун дорад. Маҳз ҳамин омил метавонад ба яке аз абзорҳои асосии коҳиши осебпазирӣ дар назди буҳронҳои беруна ва тақвияти мустақилияти минтақа дар масъалаҳои амният табдил ёбад. Дар ин замина истифодаи имкониятҳои трансминтақавӣ — аз роҳҳои тиҷоратӣ то робитаҳои логистикӣ ва шаклҳои нави ҳамкории иқтисодӣ — низ аҳамияти бештар пайдо мекунад.

Ҳадафи форум баррасии масъалаҳои муосири амният дар Осиёи Марказӣ ва табодули афкор оид ба дурнамои онҳо дар ояндаи наздик мебошад. Дар шароити имрӯза чунин минбарҳо аҳамияти хос касб мекунанд, зеро имкон медиҳанд равишҳои миллӣ муқоиса шаванд, хатарҳои умумӣ муайян гарданд ва нуқтаҳои эҳтимолии ҳамкорӣ нишон дода шаванд.

Кори форум дар чор ҷаласаи мавзӯӣ роҳандозӣ шудааст. Ҷаласаи аввал — «Чолишҳо ва имкониятҳои дохилиминтақавӣ барои амнияти Осиёи Марказӣ» — ба хусусияти хатарҳо, таҳдидҳо ва имкониятҳои дохили минтақа бахшида шудааст. Ҷаласаи дуюм — «Чолишҳо ва имкониятҳои трансминтақавӣ барои амнияти Осиёи Марказӣ» — таъсири омилҳои берунӣ ва фазоҳои ҳамсояро ба амнияти умумӣ мавриди баррасӣ қарор медиҳад.

Ҷаласаи сеюм — «Ҷанбаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва нақлиётиву транзитии таъмини амнияти Осиёи Марказӣ» — муҳокимаро берун аз чаҳорчӯби классикии амният мебарорад. Дар ин ҷо сухан аз ҳамкории тиҷоратӣ, тамоюлҳои нави амнияти иқтисодӣ, татбиқи лоиҳаҳои нақлиётиву транзитӣ ва таъсири онҳо ба суботи минтақа, инчунин аз хатарҳои иҷтимоӣ меравад, ки бисёр вақт ҳамчун омили ниҳониву ҳассоси ноустуворӣ зуҳур мекунанд.

Ҷаласаи чаҳорум — «Чолишҳои эҳтимолӣ ва имкониятҳои стратегӣ барои Осиёи Марказӣ дар дурнамои наздик» — ба масъалаи оянда нигаронида шудааст. Иштирокчиён хатарҳо, таҳдидҳо ва имкониятҳои стратегиеро баррасӣ мекунанд, ки давлатҳои минтақа метавонанд дар наздиктарин фурсат рӯ ба рӯ шаванд, бо дарназардошти ҳам рақобат ва ҳам ҳамкории омилҳои беруна.

Ҳамин тавр, форум дар Душанбе як тамоюли муҳимро инъикос мекунад: амнияти Осиёи Марказӣ ҳарчи бештар аз як масъалаи танги низомӣ ба як низоми мураккаб табдил меёбад, ки дар он сиёсат, иқтисод, нақлиёт, устувории иҷтимоӣ ва дипломатия ба ҳам мепайванданд. Маҳз чунин рӯйкарди фарогир имрӯз бештар мувофиқ менамояд, агар минтақа воқеан ният дошта бошад, ки устувории худро тақвият бахшад ва меъмории дарозмуддати суботро бунёд кунад.

Акс: Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон