Душанбе, 22 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Тоҷикистон дар ду соли нопурра аз ҷойи 143-юм ба ҷойи 90-ум дар рейтинги ҷаҳонии суръати интернети мобилии Ookla боло рафт. Суръати миёнаи боргирии маълумот аз 8,14 то 38,45 Мбит/с афзоиш ёфт.
Ин маълумотро Хадамоти алоқа назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оварда, шарҳи нашриро дар бораи он ки интернети мобилӣ дар кишвар ҷойи охиринро дар байни давлатҳои Осиёи Марказӣ ишғол мекунад, додааст.
Сабаби шарҳи идора нашрияи «Азия-Плюс» аз 17 сентябри соли 2026 буд, ки бо истинод ба Speedtest Global Index хабар дод, ки Тоҷикистон ҷойи 90-умро дар байни 102 кишвар бо суръати 38,45 Мбит/с ишғол мекунад. Дар Хадамоти алоқа таъкид мекунанд, ки худи рақам дуруст аст, аммо онро бояд дар динамика дид.
Дар ду соли нопурра кишвар 53 зина боло рафт ва суръати интернети мобилӣ беш аз чор маротиба афзоиш ёфт. Ин аввалин бор аст, ки Тоҷикистон ба садгонаи аввали рейтинги ҷаҳонӣ дар тамоми таърихи мушоҳидаҳо ворид мешавад.
Алоҳида идора нишондиҳандаҳои Душанберо меорад. Суръати миёнаи интернети мобилӣ дар пойтахт 104,51 Мбит/с-ро ташкил медиҳад, ки ба ҷойи дуюм дар байни пойтахтҳои Осиёи Марказӣ мутобиқат мекунад.
Яке аз далелҳои марказии Хадамоти алоқа методологияи ташаккули рейтинг аст. Speedtest Global Index нишондиҳандаи миёнаи тестҳои ихтиёрии корбарон аст, ки онҳо дар давоми моҳ мустақилона мегузаронанд. Одатан тестро на дар лаҳзаи кори устувори пайваст, балки вақте ки мушкилӣ пеш меояд ё суръат нокифоя ба назар мерасад, оғоз мекунанд. Ин метавонад ба омори ниҳоӣ таъсир расонад.
Ҳамчун мисол ҳолате оварда мешавад, ки хатогиҳои шабакаи як оператор метавонад ба зиёд шудани шумораи тестҳо маҳз дар байни муштариёни ӯ оварда расонад. Азбаски нишондиҳандаи ниҳоии кишвар медиана аст, сохтори чунин ченкуниҳо метавонад ба натиҷаи ниҳоӣ таъсир расонад. Ҳамзамон Speedtest ҳамчун яке аз абзорҳои мониторинг истифода мешавад, аммо манбаи ягонаи арзёбии ҳолати шабакаи телекоммуникатсионӣ нест.
Хадамоти алоқа беҳтаршавии нишондиҳандаҳоро бо рушди инфрасохтори телекоммуникатсионӣ алоқаманд мекунад. Аз январи соли 2025 то августи соли 2026 дар Тоҷикистон 3731 истгоҳи нави пойгоҳӣ бунёд гардид, ки аз онҳо 1785 адад дар ҳашт моҳи аввали соли 2026 ба истифода дода шудаанд.
Таваҷҷуҳи асосӣ ба рушди шабакаҳои 4G ва 5G равона шудааст. Ҳамзамон инфрасохтори нахи оптикӣ васеъ мешавад. То охири соли 2025 дарозии хатҳои магистралии ВОЛС ба 10 030 километр расид ва дар ҳашт моҳи аввали соли 2026 боз 581 километр афзоиш ёфт (ба ҳисоби миёна тақрибан 2,4 километр дар як рӯз).
Аз ҷумлаи лоиҳаҳои калидии инфрасохторӣ — ба истифода додани хати Душанбе – Хоруғ – Кулма бо дарозии 1010 километр, инчунин канали нави алоқа бо Чин. Ҳоло чор пайвасти фаромарзӣ амал мекунад: дуто бо Ӯзбекистон, якто бо Қирғизистон ва якто бо Афғонистон. Боз ду пайваст то охири соли 2026 ба истифода дода мешавад.
Самти алоҳида — ҳамгироии инфрасохтори миллӣ ба системаи байналмилалии мубодилаи трафики интернет. Идора дар бораи пайвастшавӣ ба DE-CIX ва MSK-IX, ва соли 2026 — ба KG-IX ва нуқтаи аввали минтақавии TJ-IX, ки дар Хуҷанд эҷод шудааст, хабар медиҳад.
Дар ҳашт моҳи аввали соли 2026 иқтидори каналҳои байналмилалӣ беш аз ду маротиба афзоиш ёфт — аз 310 то 750 Гбит/с. Беш аз 60 фоизи трафик дар дохили кишвар хизмат расонида мешавад. Дар шабакаҳои операторони тоҷик гиреҳҳои CDN-и хизматрасониҳои калони байналмилалӣ, аз ҷумла Meta, Google, Cloudflare, Microsoft, Yandex ва TikTok ҷойгир шудаанд.
Рушди соҳа дар чорчӯбаи стратегияи дарозмуддат амалӣ мегардад. Кор бар рӯи ҳуҷҷат соли 2025 оғоз ёфт ва моҳи апрели соли 2026 Ҳукумат Стратегияи такмилёфтаи рушди соҳаи алоқа то соли 2040-ро бо нақшаи чорабиниҳо тасдиқ кард.
Ҳуҷҷат модернизатсияи инфрасохтори телекоммуникатсионӣ, васеъ кардани шабакаҳои нахи оптикӣ, сохтмони истгоҳҳои нави пойгоҳӣ ва марказҳои маълумот, инчунин коҳиши фарқияти рақамӣ байни Душанбе ва минтақаҳои кишварро пешбинӣ мекунад. Нишондиҳандаҳои миёнаи суръат, ки рейтинги Ookla инъикос мекунад, аллакай аз арзишҳои нақшавии соли 2026 зиёдтаранд. Ҳамзамон аз рӯи фарогирии шабакаҳо соҳа ҳанӯз аз ҷадвал ақиб мондааст, ки онро бо суръатбахшии сохтмон дар давоми соли ҷорӣ алоқаманд мекунанд.
Хадамоти алоқа инчунин ба давраи тӯлонитар таваҷҷуҳ мекунад. Солҳои 2023–2024 барои соҳа марҳалаи мушкил буд, пас аз он тағйири динамика оғоз ёфт.
Идора пешниҳод мекунад, ки арзёбии интернети мобилӣ на танҳо тавассути мавқеи кишвар дар рейтинги мушаххаси моҳона, балки тавассути маҷмӯи нишондиҳандаҳои инфрасохторӣ дида шавад: шумораи истгоҳҳои пойгоҳӣ, дарозии ВОЛС, иқтидори гузариши каналҳои байналмилалӣ, пайвастҳои фаромарзӣ, маҳаллисозии трафик ва татбиқи стратегияи дарозмуддат.
Ҳамин тариқ, маълумоти овардашуда ҳамзамон ду ҷониби вазъиятро нишон медиҳад: Тоҷикистон ҳанӯз дар рейтинги ҷории суръати интернети мобилӣ аз як қатор кишварҳои минтақа поёнтар аст, аммо нисбат ба нишондиҳандаҳои қаблии худ рушди назаррасро нишон медиҳад. Барои арзёбии ҳолати соҳа на танҳо ҷойгоҳ дар як рейтинг, балки динамикаи чандинсолаи рушди инфрасохторро ба назар гирифтан зарур аст.
Акс: Хадамоти матбуоти Хадамоти алоқа назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон