Душанбе, 26 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот».Иқтисоди Тоҷикистон суръати баланди рушдро нигоҳ медорад: Маҷмӯи маҳсулоти дохилии (ММД) воқеии кишвар дар нимсолаи аввали соли 2026 нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 8,2 фоиз афзоиш ёфтааст.

Тибқи гузориши нави Бонки аврупоии таҷдид ва рушд (БАТР) «Дурнамои иқтисодии минтақавӣ», омилҳои асосии ин афзоиш рушди соҳаи хизматрасонӣ, саноати коркард ва кишоварзӣ мебошанд.

Ҳамзамон, сохтори рушди иқтисодӣ нишон медиҳад, ки талаботи дохилӣ нақши назаррасро идома медиҳад. Истеъмоли хонаводаҳо дар заминаи афзоиши музди меҳнати воқеӣ ва воридшавии назарраси маблағҳои интиқолӣ устувор боқӣ мондааст.

Барои иқтисоди Тоҷикистон, ки даромади қисми зиёди аҳолӣ бо муҳоҷирати меҳнатии хориҷӣ алоқаманд аст, динамикаи маблағҳои интиқолӣ ҳамоно яке аз омилҳои муҳими дастгирии фаъолияти истеъмолӣ ба ҳисоб меравад.

Сармоягузорӣ низ дар рушди иқтисод саҳми назаррас гузоштааст. Дар моҳҳои январ–июли соли 2026 ҳаҷми сармоягузорӣ ба сармояи асосӣ нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 35,9 фоиз афзоиш ёфтааст. БАТР чунин динамикаро ба идомаи рушди инфрасохтор вобаста медонад.

Ин нишон медиҳад, ки фаъолияти сармоягузорӣ ва татбиқи лоиҳаҳои бузург идома дошта, метавонад на танҳо дар сохтмон, балки дар соҳаҳои саноатӣ ва хизматрасонии ба он алоқаманд низ талабот ба вуҷуд орад.

Дар бахши савдои хориҷӣ низ нишондиҳандаҳои мусбат ба қайд гирифта шудаанд. Содироти Тоҷикистон дар давраи баррасишуда нисбат ба соли гузашта 57,2 фоиз афзоиш ёфтааст. Ба афзоиши ҳаҷми содирот пеш аз ҳама зиёд шудани интиқоли маҳсулоти маъданӣ, инчунин металлҳо ва сангҳои қиматбаҳо ва нимақиматбаҳо мусоидат кардааст. Ҳамин тариқ, савдои хориҷӣ ба яке аз омилҳои дигари дастгирии натиҷаи умумии иқтисодии нимсолаи аввал табдил ёфтааст.

Бо вуҷуди ин, БАТР коҳиши тадриҷии суръати рушди иқтисодиро пешбинӣ мекунад. Тибқи пешгӯии бонк, ММД-и воқеии Тоҷикистон дар соли 2026 метавонад 7,9 фоиз ва дар соли 2027 боз 7 фоиз афзоиш ёбад. Ин на тағйири самти рушди иқтисодӣ, балки ба эътидол омадани суръати афзоиш пас аз давраи рушди махсусан баландро ифода мекунад.

БАТР аз ҷумла вобастагии Тоҷикистонро аз Русия — пеш аз ҳама ҳамчун манбаи асосии маблағҳои интиқолӣ ва таъминоти сӯзишворӣ — яке аз омилҳои муҳими хавф барои рушди минбаъдаи иқтисодӣ арзёбӣ мекунад. Дар чунин сохтори робитаҳои беруна тағйирот дар вазъи иқтисодии Русия метавонад ҳамзамон ба даромади хонаводаҳо, талаботи дохилӣ ва фаъолияти бахшҳои алоҳидаи иқтисод таъсир расонад.

Бонк инчунин ба эҳтимоли халалдор шудани таъминоти сӯзишворӣ таваҷҷуҳ мекунад. Ба гуфтаи БАТР, идома ёфтани чунин мушкилот метавонад фаъолияти иқтисодиро суст намояд, бахусус дар соҳаҳои кишоварзӣ, савдо ва саноат, ки сӯзишворӣ ба хароҷоти нақлиётӣ, равандҳои истеҳсолӣ ва арзиши молҳо таъсири мустақим мерасонад.

Ҳамин тариқ, вазъи кунунии иқтисодӣ ҳамзамон рушди баланди дохилӣ ва ҳассосият ба омилҳои берунаро нишон медиҳад. Афзоиши сармоягузорӣ, тавсеаи содирот, баланд шудани даромадҳои воқеӣ ва рушди истеҳсолот заминаи дохилии рушди иқтисодиро тақвият медиҳанд.

Дар баробари ин, вобастагӣ аз воридоти маблағҳои интиқолӣ ва захираҳои энергетикӣ ҳамоно яке аз омилҳои муайянкунандаи устувории иқтисоди Тоҷикистон дар дурнамои миёнамуҳлат боқӣ мемонад.

АКС: Бонки аврупоии таҷдид ва рушд (БАТР)