Душанбе, 9 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон 8 октябр дар Вохӯрии машваратии ҳаштуми сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва Озарбойҷон, ки дар шаҳри Авазаи Туркманистон баргузор шуд, иштирок намуда, суханронӣ кард, хабар медиҳад АМИТ «Ховар».

Сарвари давлат аз Сердар Бердимуҳаммедов барои меҳмоннавозӣ ва сатҳи баланди ташкили вохӯрӣ изҳори сипос намуд. Ӯ Туркманистони дӯстро бо раисии муваффақона дар Вохӯрии машваратӣ табрик гуфт.

Эмомалӣ Раҳмон ба иқтидори назарраси Осиёи Марказӣ ва Озарбойҷон барои гузаштан ба ҳамкории наздики иқтисодӣ, нақлиётӣ, энергетикӣ ва саноатӣ таваҷҷӯҳ зоҳир намуда, захираҳои бойи минтақаро таъкид кард. Ба гуфтаи ӯ, ин захираҳо барои таъсиси корхонаҳои муштарак, маҷмааҳои саноатӣ ва коркарди маҳсулот имкониятҳои васеъ фароҳам меоранд.

Президент ҷорӣ намудани фаъолтари технологияҳои рақамӣ ва «сабз», ҳавасмандгардонии навоварӣ ва истифодаи зеҳни сунъиро дар саноат муҳим арзёбӣ кард. Ба фикри ӯ, таваҷҷӯҳи хоса бояд ба густариши ҳамкорӣ дар соҳаи хизматрасонӣ, фаъол гардонидани лоиҳаҳои муштараки истеҳсолӣ-содиротӣ ва мустаҳкам намудани устувории занҷираҳои таъминоти минтақавӣ дода шавад. Ӯ инчунин мубодилаи таҷрибаро оид ба мутобиқ кардани маҳсулот ба талаботи экологӣ, карбонӣ ва техникии бозорҳои берунӣ пешниҳод намуд.

Дар бораи энергетика сухан ронда, Сарвари давлат ба аҳамияти ин соҳа барои устувории истеҳсолоти кишоварзӣ ва амнияти озуқавории минтақа ишора кард. Ӯ пешниҳод намуд, ки имкони тартиб додани рӯйхати лоиҳаҳои афзалиятноки энергетикӣ ва муайян кардани механизмҳои маблағгузории якҷояи онҳо баррасӣ шавад. Дар ин робита ӯ зарурати таҳия ва амалӣ намудани лоиҳаи сохтмони корхонаи калони коркарди нафтро дар асоси технологияҳои навтарин бо назардошти эҳтиёҷоти тамоми минтақа таъкид кард. Илова бар ин, ӯ таҳияи стратегияи минтақавии гузариш ба иқтисоди «сабз»-ро бо рушди манбаъҳои барқароршавандаи энергия ва баланд бардоштани самаранокии энергетикӣ пешниҳод намуд.

Дар соҳаи нақлиёт Эмомалӣ Раҳмон аҳамияти минбаъд рушд додани масирҳои мултимодалиро, ки кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Озарбойҷонро бо дигар минтақаҳои ҷаҳон мепайванданд, қайд намуд. Ӯ даъват кард, ки барои бартараф кардани монеаҳои маъмурӣ, инфрасохторӣ ва ташкилӣ, содда намудани тартиботи нақлиётӣ ва рақамикунонии боркашонӣ самараноктар кор карда шавад.

Дар идомаи мавзӯи таҳаввулоти рақамӣ Президент аҳамияти Маркази минтақавии зеҳни сунъиро, ки дар Душанбе таъсис дода мешавад, қайд кард.

Ӯ боварӣ изҳор намуд, ки фаъолияти марказ имкон медиҳад иқтидори навоварии кишварҳои минтақа муттаҳид шавад ва татбиқи технологияҳои зеҳни сунъӣ дар соҳаҳои гуногуни иқтисод ва ҳаёти иҷтимоӣ суръат гирад.

Сарвари давлат пешниҳод кард, ки ҳамкорӣ дар муқовимат ба тағйирёбии иқлим, обшавии пиряхҳо, камобӣ ва тӯфонҳои чангӣ густариш ёбад. Ба гуфтаи ӯ, ин падидаҳо бевосита ба муҳити зист ва амнияти озуқавории кишварҳои минтақа таъсир мерасонанд. Эмомалӣ Раҳмон инчунин ба таҳкими ҳамкорӣ дар соҳаҳои амният, маориф, фарҳанг, сайёҳӣ, варзиш ва сиёсати ҷавонон таваҷҷӯҳи ҷиддӣ зоҳир кард.

Дар хотимаи суханронӣ қайд шуд, ки Тоҷикистон омода аст ташаббусҳои созандаи давлатҳои минтақаро дастгирӣ намояд ва ба татбиқи амалии созишҳои ба даст омада мусоидат кунад.

Андешаи марказии суханронӣ дар он аст, ки минтақа бояд аз содироти захираҳо ба истеҳсоли муштарак гузарад. Корхонаҳои муштарак, маҷмааҳои саноатӣ, коркарди маҳсулот ва занҷираҳои устувори таъминот як мантиқро ташкил медиҳанд: арзиши иловашуда дар дохили минтақа эҷод мешавад. Талаби мутобиқ кардани маҳсулот ба стандартҳои экологӣ ва карбонии бозорҳои берунӣ нишон медиҳад, ки сухан дар бораи баромад ба ин бозорҳо низ меравад.

Энергетика дар суханронӣ бо амнияти озуқаворӣ ва истеҳсолоти кишоварзӣ пайваст шудааст. Чунин пайвастагӣ равшан мекунад, ки чаро ғояи корхонаи минтақавии коркарди нафт дар паҳлӯи мавзӯи гузариш ба иқтисоди «сабз» гузошта шудааст: ташаббус ҳам энергетикаи анъанавӣ ва ҳам энергетикаи барқароршавандаро фаро мегирад. Маълумот дар бораи ҷой, иқтидор, арзиш ва манбаи ашёи хоми корхонаи оянда дар хабар нест, бинобар ин дар ин марҳила сухан дар бораи пешниҳод меравад, на лоиҳаи мувофиқашуда.

Пешниҳодҳо оид ба нақлиёт ва рақамикунонӣ ба ҳам вобастаанд. Бартараф кардани монеаҳо ва содда намудани тартибот бо ғояи масирҳои мултимодалӣ пурра мешавад, Маркази минтақавии зеҳни сунъӣ дар Душанбе бошад ҳамчун майдоне нишон дода шудааст, ки метавонад иқтидори технологии кишварҳои минтақаро муттаҳид созад. Зеҳни сунъӣ дар шумораи афзалиятҳои Форуми тиҷоратии кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ИМА (B5+1) низ номбар шудааст, ки барои моҳи апрели соли 2027 дар Душанбе ба нақша гирифта шудааст.

Мавзӯи иқлимӣ осебпазирии умумии минтақаро инъикос мекунад: обшавии пиряхҳо, камобӣ ва тӯфонҳои чангӣ ҳамчун омилҳое номбар шудаанд, ки ба амнияти озуқавории ҳамаи кишварҳо таъсир мерасонанд. Изҳороти хотимавӣ дар бораи омодагии Тоҷикистон ба дастгирии ташаббусҳои созандаи шарикон ба иҷрои амалии созишҳои аллакай ба даст омада нигаронида шудааст.

Изҳороти хотимавӣ дар бораи омодагии Тоҷикистон ба дастгирии ташаббусҳои созандаи шарикон ба иҷрои амалии созишҳои аллакай ба даст омада нигаронида шудааст. Таъкид бар эътимоди мутақобила ва руҳияи шарикӣ нишон медиҳад, ки муваффақияти ин кор бо пеш рафтани пайваста ба ҳадафҳои умумӣ алоқаманд карда мешавад.

АКС: Матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон