Душанбе, 02 май, – АИ «Корвон Иттилоот». Ҷанги Рейхстаг, ки ба таърих ҳамчун яке аз лаҳзаҳои драмавии марҳилаи ниҳоии Ҷанги Бузурги Ватанӣ ворид шудааст, 30 апрели соли 1945 оғоз ёфт. Маҳз дар ҳамин рӯз воҳидҳои Шӯравӣ ба бинои воқеъ дар маркази Берлин расиданд, ки на танҳо як иншооти низомӣ, балки яке аз рамзҳои асосии Олмони фашистӣ ба шумор мерафт. Ҳамла ба Рейхстаг танҳо як амалиёти ҷангӣ набуд, балки анҷоми муқовимати чандинсолаи пурқурбонӣ ба ҳисоб мерафт, ки дар он сарнавишти Аврупо ҳал мешуд.
Фармондеҳии фашистӣ ба мудофиаи Рейхстаг аз пеш омодагӣ дид ва онро ҷиддӣ таҳким бахшид. Дар дохили бино беҳтарин воҳидҳои СС ва артиш ҷойгир шуда буданд, тирезаҳо ва дарҳо бо хишт баста шуда, барои оташ кушодан танҳо кушодагиҳои хурд боқӣ монда буданд. Атрофи иншоот ба як гиреҳи пурқуввати муқовимат табдил дода шуда буд: канал, мустаҳкамкуниҳои бетонӣ, ҷӯйборҳо ва хандақҳо пешравии ҳамлаваронро то ҳадди имкон душвор месохтанд.
Субҳи 30 апрел қисмҳои дивизияҳои тирандози 150-ум ва 171-ум дарёи Шпреро убур карда, қароргоҳи гестапоро ишғол намуданд ва ба Рейхстаг наздик шуданд. То нисфирӯзӣ пуле, ки аз болои дарё мегузашт, аз минаҳо тоза ва таҳким дода шуд, то артиллерия ва танкҳо ба назди бино наздик шаванд. Ин имкон дод, ки амалиёт аз манёвр ба ҳамлаи мустақим табдил ёбад.
Соати 13:30, пас аз 30 дақиқа оташи омодасозии артиллериявӣ, ҳамла ба бино оғоз гардид. Аммо муқовимат ниҳоят шадид буд: оташ аз самти Тиргартен, маҳаллаи вазорати корҳои хориҷӣ ва худи Рейхстаг идома дошт. Дар зери тирпарронии пулемётҳои вазнин ва артиллерия то бино танҳо чанде аз ҷасуртарин сарбозон расида тавонистанд.
Аз аввалин нафароне, ки ба зинапояи Рейхстаг баромаданд, лейтенант Рахимҷон Қошқарбоев ва сарбози қаторӣ Григорий Булатов буданд. Дар даст онҳо як чӯби одӣ бо матои сурх доштанд. Тибқи китоби ҷангии дивизияи 150-ум, соати 14:25 Қошқарбоев ва Булатов ба қисми марказии бино хазида рафта, парчами сурхро дар зинапояи даромадгоҳи асосӣ гузоштанд. Ин аввалин парчами Шӯравӣ буд, ки болои Рейхстаг бардошта шуд.
Баъдтар Қошқарбоев ёдовар мешуд, ки пеш аз ин онҳо дар қисми поёнии матоъ номҳои худро навишта буданд. Ба гуфтаи ӯ, дар шароити ҷанги шадид муҳим буд, ки на танҳо парчам барафрохта шавад, балки хотираи онҳое низ сабт гардад, ки ин вазифаро аввалин шуда иҷро карданд. Ин лаҳза ба яке аз маъруфтарин шаҳодатҳои ҷасорати шахсӣ дар таърихи ҳамла ба Рейхстаг табдил ёфт.
Намуди парчами сурх дар зинапояи Рейхстаг рӯҳияи сарбозони Шӯравиро баланд бардошт ва ба як нуқтаи муҳими маънавӣ табдил ёфт. То шоми 30 апрел қувваҳои асосии полкҳои 674-ум ва 756-ум тавонистанд ба дохили бино ворид шаванд. Он шаб лейтенант Берест, сержант Кантария ва сарбози қаторӣ Егоров, бо канорагирӣ аз оташи снайперҳои немис, Знамяи Ғалабаро болои Рейхстаг барафрохтанд — ҳамон парчаме, ки баъдтар ба яке аз рамзҳои асосии анҷоми ҷанг табдил ёфт.
Аммо ҳатто баъд аз ин ҷанг дар дохили бино идома ёфт. Дар долонҳо ва таҳхонаҳои Рейхстаг муҳорибаҳои вазнин то 2 май давом карданд. Ин нишон медиҳад, ки пирӯзии рамзӣ бар маркази фашизм дар Берлин ба қимати заҳмати ниҳоят баланд ва талафоти зиёд ба даст омада буд.
Рахимҷон Қошқарбоев ва Григорий Булатов барои ҷасорат ва қаҳрамонӣ бо ордени Байрақи Сурх сарфароз гардиданд. Номҳои онҳо имрӯз дар хотираи таърихӣ ҷойгоҳи вижа доранд. Ба Қошқарбоев дар вилояти Акмола, ки дар он ҷо таваллуд шуда буд, инчунин дар пойтахти муосири Қазоқистон — Астана — муҷассама гузошта шудааст. Муҷассамаи Григорий Булатов дар шаҳри Киров қарор дорад.
Таърихи ҳамла ба Рейхстаг танҳо қиссаи як амалиёти низомӣ нест. Ин қиссаи одамонест, ки дар рӯзҳои охири ҷанг тавонистанд парчамро болои рамзи нацизм барафрозанд ва ба ин васила поёни яке аз фоҷиабортарин саҳифаҳои асри XX-ро нишон диҳанд.
АКС: Маркази иттилоотии Кумитаи тафтишотии Русия