Душанбе, 29 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Санаҳои 26–27 октябри соли 2026 дар Маркази конференсияҳои Созмони Милали Муттаҳид дар шаҳри Бонкок иҷлосияи сиюми Кумитаи машваратии байниҳукуматӣ оид ба Барномаи минтақавии татбиқи технологияҳои кайҳонӣ барои рушди устувор дар Осиё ва Уқёнуси Ором (ICC-30, RESAP) баргузор гардид.

Иҷлосияро Комиссияи иқтисодӣ ва иҷтимоии СММ барои Осиё ва Уқёнуси Ором (ЭСКАТО) ташкил намуд.  Дар иҷлосия Гулаҳмадзода Аминҷон Абдуҷаббор, доктори илмҳои техникӣ, директори Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон иштирок намуд.

Гулаҳмадзода А.А. дар иҷлосия бо ду маърӯза баромад кард:  «Мониторинги хушксолии кишоварзӣ дар Тоҷикистон дар асоси мушоҳидаи кайҳонии Замин: аз барф то ҳосил». Дар он натиҷаҳои ҳамкории Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва ЭСКАТО пешниҳод гардиданд. 

 «Тоҷикистон: ба сӯи низоми амалии мониторинги хушксолӣ». Дар он корҳои анҷомдодашуда оид ба омӯзиши мутахассисон, тасдиқи саҳроӣ ва инноватсияҳои рақамӣ муаррифӣ гардиданд.

Пешниҳодҳои асосии ҷониби Тоҷикистон:

• таъсиси Лабораторияи мониторинги хушксолии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо ЭСКАТО-и СММ;

• амалисозии лоиҳаи озмоишӣ дар вилояти Хатлон барои солҳои 2027–2028 бо мақсади пешниҳоди пешгӯиҳои мавсимии хушксолӣ;

• пайваст намудани маълумоти моҳвораӣ ба иҷрои Стратегияи миллии об то соли 2040 ва Нақшаи амалҳо оид ба мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим барои солҳои 2025–2027.

Кумита хулосаҳо ва тавсияҳоеро қабул намуд, ки истифодаи зеҳни сунъӣ ва маълумоти моҳвораиро барои огоҳонии барвақт аз хушксолӣ, обхезӣ ва хатари кӯлҳои пиряхӣ, таҳкими иқтидори олимони ҷавон ва дастгирии Конфронси панҷуми вазирон оид ба татбиқи технологияҳои кайҳонӣ (28–29 октябри 2026) дар бар мегиранд.

Бо ташаббуси ҷониби Тоҷикистон ба хулосаҳо ва тавсияҳои иҷлосия даъват ворид карда шуд: ЭСКАТО ва шарикони байналмилалӣ даъват карда мешаванд, ки дар доираи Конфронси СММ оид ба баррасии ниҳоии ҳамаҷонибаи Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», солҳои 2018–2028 (4–6 майи соли 2028, шаҳри Душанбе) якҷоя чорабинӣ оид ба татбиқи технологияҳои кайҳонӣ барои ҳалли масъалаҳои камобӣ, мониторинги пиряхҳо ва коҳиш додани хатари офатҳо ташкил намоянд.

Ин имконияти беҳтарин барои муаррифии ҳалли инноватсионӣ ва таҳкими ҳамкориҳои минтақавӣ дар соҳаи идоракунии устувори захираҳои об ва устуворӣ ба тағйирёбии иқлим мебошад.

Ҷаласаи гурӯҳи коршиносон оид ба мониторинги хушксолӣ дар Осиёи Марказӣ

Дар ҷаласа гузориши техникии ЭСКАТО муаррифӣ гардид. Дар он коршиносони Ҳиндустон, Хитой, Қазоқистон ва Созмони умумиҷаҳонии метеорологӣ иштирок доштанд.

Дар муҳокимаи панелӣ ходимони илмии Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология Ҷафар Ниёзов ва Абдувосит Маҳмудов таҷрибаи Тоҷикистонро пешниҳод карданд. Ҳамчунин ходими илмии Институт Саид Шарипов ҳамчун коршиноси тақризкунандаи пойгоҳи дуҷонибаи истилоҳот (англисӣ-русӣ) оид ба мониторинги хушксолӣ, ки зиёда аз 1100 истилоҳро дар бар мегирад, қадрдонӣ гардид.

Тоҷикистон сарчашмаи асосии захираҳои оби Осиёи Марказӣ ва ташаббускори ҷаҳонии масъалаҳои об мебошад. Татбиқи технологияҳои кайҳонӣ барои огоҳонии барвақт аз хушксолӣ ва мониторинги пиряхҳо саҳми муҳим дар таъмини амнияти обӣ, озуқаворӣ ва иқлимии минтақа мебошад

АКС: Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон